درمان پانیک با rTMS + نحوه درمان پانیک با تحریک مغناطیسی مغز

اختلال پانیک حدود ۲ تا ۳ درصد جمعیت جهان را درگیر می‌کند و حملات آن می‌تواند بسیار شدید و ناتوان‌کننده باشد. در این میان، درمان پانیک با rTMS به عنوان یکی از روش‌های نوین شناخته می‌شود. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که درمان پانیک با تحریک مغناطیسی مغز می‌تواند علائم بیماران را تا ۶۰٪ کاهش دهد. همچنین، درمان حملات panic با آر تی ام اس برای افرادی که به دارو پاسخ نداده‌اند، امید تازه‌ای ایجاد کرده است.

به ترس ناگهانی و شدید، که اغلب به دلایل نامعلومی اتفاق می‌افتد، حمله پانیک (Panic Attack) می‌گویند! روانپزشکان، افرادی که به طور مکرر این گونه حملات عصبی را تجربه می‌کنند، مبتلا به اختلال پانیک یا هراس (Panic Disorder) می‌دانند؛ در طول این حمله، فرد به شدت نسبت به زمان و مکان، احساس ترس، اضطراب، وحشت و نگرانی دارد. این حالت‌های غیرمعمول، باید حتما زیر نظر یک متخصص اعصاب و روان درمان شوند. درمان پانیک با rTMS، بهترین و موثرترین درمان برای این اختلال به حساب می‌آید؛ که در سال 1985 توسط Barker در شفیلد انگلستان اختراع شد!

در حالت کلی، حمله Panic را می‌توان یک واکنش بدن، در مقابل شرایط و احساسات خاص دانست؛ این گونه حالت‌ها، می‌توانند از زمان کودکی، نوجوانی یا جوانی، آغاز شوند! در هر حال عدم درمان حمله Panic، می‌تواند فعالیت‌های روزمره فرد را به طور قابل توجهی مختل سازد؛ معمولا برای درمان این اختلال، باید از یک برنامه درمانی ترکیبی، شامل دارو درمانی، روان درمانی و درمان پانیک با rTMS استفاده نمود. هر یک از این موارد، در جای خود کمک می‌کنند تا روش‌های درمانی دیگر، بازده بیشتری داشته باشند.

تعریف اختلال پانیک در روانپزشکی چیست؟

پیش از آن که درباره درمان پانیک با rTMS صحبت کنیم، به صورت مختصر توضیح می‌دهیم که پانیک چیست؟ و اختلال هراس چگونه به وجود می‌آید؟ یکی از رایج‌ترین حالت‌های مرتبط با سلامت روان، که در هر سنی، افراد را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اختلال Panic است؛ پانیک عبارت است از: «واکنش بیش از حد جسم و روان، در برابر موقعیت‌های مختلف؛ که این حالت معمولا به صورت ناگهانی رخ می‌دهد».

در حالت کلی، ترس و هراس، یک واکنش طبیعی برای مقابله با شرایط خطرناک و بقای بدن است؛ اما اگر احساس ترس نسبت به موقعیت‌های مختلف، بیش از حد طبیعی ظاهر گردد، یک حمله Panic شکل می‌گیرد! این گونه حملات عصبی، معمولا با علائم خاص، مانند ضربان شدید قلب و تعریق، همراه هستند.^{Panic Disorder Treatment}

رایج‌ترین علائم حمله پانیک کدامند؟

برای تشخیص اختلال هراس و آغاز درمان پانیک با rTMS، لازم است علائم آن به طور کامل بررسی گردد؛ اختلال پانیک یا هراس، زیر مجموعه‌ای از اختلال روانی استرس و اضطراب، به حساب می‌آید! زمانی می‌توان یک فرد را مبتلا به اختلال پانیک دانست که:

1. دائما درباره وقوع حمله Panic، نگران باشد.
2. چهار بار یا بیشتر، حملات پانیک را تجربه کرده باشد.

سایر علائم جسمی و ذهنی حمله پانیک، که در افراد مبتلا به این اختلال روانی ظاهر می‌شوند، به قرار زیر هستند:

• احساس لرز و لرزش بدن
• تنگی نفس و حس خفگی
• ضربان شدید قلب
• تعریق زیاد
• حالت تهوع و درد شکم
• سرگیجه و سبکی سر
• ترس از دیوانه شدن یا مردن
• احساس غیر واقعی بودن یا جدا شدن از خود
• حس گرگرفتگی
• ترس از دست دادن کنترل
• احساس درد در قفسه سینه و علائمی شبیه به حمله یا سکته قلبی

اختلال هراس در برخی افراد، شدید، ناراحت‌کننده و ناتوان‌کننده است؛ حمله ناشی از این اختلال، از چند دقیقه تا یک ساعت زمان می‌برد! در برخی افراد، مدت زمان آن حتی بیشتر نیز خواهد بود.

چرا درمان پانیک با rTMS روش مناسبی است؟

دستگاه rTMS، یکی از جدیدترین دستگاه‌هایی است که توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، برای درمان انواع اختلالات روانی تایید شده است؛ مبنای عملکرد این دستگاه، تحریک مغناطیسی قسمت‌های مختلف مغز است، که عملکرد سلول‌های مغزی را بهبود می‌بخشد! درمان با rTMS را، تحت عنوان تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال مغز نیز می‌شناسند.^{TMS for Phobias And Panic Disorders}

مطالعات بالینی نشان می‌دهند، که ۷۰ درصد از بیماران مبتلا به اختلالات اضطرابی، با استفاده از روش تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال مغز، بهبودی قابل توجهی داشته‌اند؛ به طور خاص، برای افرادی که به چند اختلال روانی مانند افسردگی، استرس و اضطراب یا وسواس، به صورت همزمان مبتلا هستند، درمان با rTMS بهترین گزینه خواهد بود.

به نقل از موسسه ملی سلامت روان آمریکا در سال 2020:

روش rTMS به عنوان یک درمان غیرتهاجمی و ایمن، به ویژه برای بیمارانی که به داروهای ضد اضطراب یا ضد افسردگی پاسخ نداده‌اند، بسیار امیدوارکننده است.

مزایای درمان پانیک با rTMS چیست؟

درمان پانیک با rTMS، نسبت به روش‌های درمانی دیگر، مزایای فوق العاده‌ای دارد! همین مساله، باعث شده تا اکثر بیمارانی که درمان با rTMS را تجربه می‌کنند، از این روش درمانی رضایت زیادی داشته باشند؛ از مهم‌ترین مزایای درمان پانیک با آر تی ام اس، می‌توان موارد زیر را نام برد:

1. نرخ موفقیت بالا؛ آمار نشان می‌دهند که موفقیت این روش درمانی، نسبت به درمان دارویی و گفتار درمانی، بسیار زیاد است.
2. غیر تهاجمی بودن؛ تحریک مغناطیسی مغز، بدون نیاز به عمل جراحی یا تغییراتی مانند کاشت الکترود در مغز، انجام می‌گیرد. از این رو، یک روش کاملا غیر تهاجمی به حساب می‌آید.
3. عدم نیاز به بیهوشی؛ درمان پانیک با آر تی ام اس، هیچ گونه درد یا احساس ناراحتی به همراه ندارد. البته در جلسات اول، ممکن است فرد کمی احساس گیجی یا ضربه به سر را تجربه کند؛ که چندان شدید نیست. در هر حال، این درمان بدون نیاز به داروی آرامبخش یا بیهوشی، انجام می‌گیرد.
4. بدون عوارض جانبی؛ اکثر بیماران با هیچ گونه عوارض جانبی مواجه نمی‌شوند. در افراد دیگر نیز معمولا پس از ۱ تا ۲ جلسه، عوارض احتمالی آن برطرف می‌شود.
5. اثربخشی سریع؛ در بسیاری از افراد مبتلا به اختلال اضطرابی، اثرات مثبت درمان با rTMS، پس از جلسات اولیه، قابل مشاهده است. برای مثال، کیفیت خواب بیماران پس از چند جلسه اول، به طور قابل توجهی، افزایش پیدا می‌کند.TMS and Panic Disorders

مراحل درمان پانیک با آر تی ام اس چگونه است؟

قبل از شروع جلسات درمانی آر تی ام اس برای بیمار مبتلا به اختلال هراس، باید معاینات اولیه به صورت دقیق انجام گیرند؛ معمولا تهیه نوار مغزی (و احتمالا نقشه مغزی) لازم است، تا پزشک متخصص وضعیت بیمار را بررسی کند. در صورت تایید پزشک، بیمار برای درمان پانیک با rTMS آماده می‌شود.

تعداد جلسات برای درمان پانیک با آر تی ام اس، به وضعیت بیمار و شدت بیماری او بستگی دارد! در طول جلسه اول، بیمار بر روی یک صندلی نشسته، یا روی تخت دراز می‌کشد؛ کویل دستگاه آر تی ام اس، باید بر اساس تنظیمات مشخصی، روی سر وی قرار گیرد؛ الکترودهای دستگاه نیز، به نقاط مشخصی از سر متصل می‌شوند، تا پالس‌های مغناطیسی را به آن نقاط اعمال نمایند.

تنظیماتی که در جلسه اول مشخص می‌گردند، تا آخرین جلسه درمان بیمار، قابل استفاده خواهند بود؛ مدت زمان مورد نیاز برای هر جلسه درمان پانیک با آر تی ام اس، بین ۲۰ دقیقه تا یک ساعت متغیر است! اکثر بیماران، بلافاصله پس از اتمام جلسه درمانی، می‌توانند به فعالیت‌های روزمره خود مشغول گردند.

آیا درمان پانیک با rTMS به تنهایی کافی است؟

معمولا درمان با rTMS، به عنوان یک درمان مکمل در کنار دارو درمانی و روان درمانی به کار می‌رود؛ در اصل، ترکیبی از این سه روش به صورت همزمان، به بیمار کمک می‌کند تا پاسخ بهتری از درمان اختلال هراس دریافت نماید. با این حال، به جرات می‌توان گفت که موثرترین روش، درمان پانیک با rTMS است، که گاهی حتی نیاز به دارو را به حداقل می‌رساند! در ادامه، به جزییات روش‌های درمانی، که همزمان با تحریک مغناطیسی فراجمجمه‌ای مغز (rTMS) به کار می‌روند، اشاره می‌کنیم.

درمان دارویی اختلال هراس

معمولا همزمان با جلسات درمان پانیک با rTMS، شخص باید از داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب نیز استفاده کند؛ داروهای ضد افسردگی، برای بهبود اختلالات خلقی به کار می‌روند! بر اساس تجربه، داروهای ضد افسردگی، تاثیر فراوانی بر کاهش شدت حمله Panic دارند؛ ضمن اینکه، اضطراب کلی بیماران مبتلا به اختلال هراس را برطرف می‌سازند.

این داروها، در فرایند درمان کسانی که به چند اختلال روانی مبتلا هستند نیز، بسیار اهمیت دارند؛ از مهم‌ترین داروهای ضد افسردگی، که شدت و دفعات حملات Panic را کاهش می‌دهند، می‌توان به SSRIها اشاره کرد.

مصرف داروهای ضد اضطراب

غیر از داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد اضطراب نیز به عنوان آرامبخش استفاده می‌شوند؛ این داروها، سیستم عصبی مرکزی را آرام کرده، و احساس ترس را در بیمار مبتلا به اختلال هراس، کاهش می‌دهند. با توجه به اینکه داروهای ضد اضطراب، وابستگی زیادی ایجاد می‌کنند، بنابراین مقدار دوز آن باید کاملا حساب شده باشد؛ ضمن این که لازم است پس از مدتی، مصرف این داروها قطع گردد! هر چند با شروع درمان پانیک با rTMS، مصرف انواع دارو به حداقل خواهد رسید.

روان درمانی برای بهبود حملات Panic

اختلال هراس و آگورافوبیا، باید به کمک روان درمانی مدیریت شوند؛ فردی که به دلیل اختلال هراس، تحت روان درمانی قرار می‌گیرد، مسائل و احساسات حل نشده خود را می‌شناسد. در طول جلسات روان درمانی، روانگر به بیمار کمک می‌کند، تا افکار و رفتارهای سالم‌تر را در خود تقویت نماید؛ ضمن اینکه شخص می‌آموزد، در موقعیت‌های مختلفی که دچار حمله Panic می‌شود، چگونه با علائم آن برخورد نماید؟

این مساله، حتی در زمانی که شخص درمان پانیک با rTMS را دنبال می‌کند، اهمیت دارد.

روان درمانی با روش CBT

رایج‌ترین روش روان درمانی، برای بهبود بیماران مبتلا به اختلال هراس، درمان شناختی رفتاری (CBT) است؛ هدف اصلی سی بی تی، آموزش مجموعه مهارت‌های مقابله‌ای است! در واقع، بسیاری از افراد مبتلا به اختلال هراس، افکار منفی درباره خود و محیط اطراف دارند؛ درمان با CBT، به آن‌ها کمک می‌کند تا این افکار منفی را برطرف کرده، و الگوها و رفتارهای سالمی را جایگزین آن‌ها نمایند.

به نقل از مجله روان‌پزشکی بیولوژیک در سال 2019:

تحریک مغناطیسی فراجمجمه‌ای (rTMS) در بیماران مبتلا به اختلال پانیک، کاهش قابل توجهی در شدت حملات و اضطراب عمومی ایجاد کرده است.

بهترین مرکز برای انجام درمان پانیک با rTMS کجاست؟

برای دریافت خدمات درمان پانیک با rTMS، لازم است به یک کلینیک روانپزشکی و روانشناسی معتبر مراجعه کنید؛ تنها تعداد محدودی از کلینیک‌های تخصصی اعصاب و روان، امکان درمان پانیک با آر تی ام اس را برای بیماران فراهم کرده‌اند! کلینیک زیما درمان، واقع در غرب تهران، یکی از بهترین کلینیک‌هایی است که این خدمات را به بیماران عرضه می‌کند.

از مهم‌ترین مزایای مراجعه به کلینیک زیما درمان این است، که هزینه هر جلسه rTMS نسبت به مراکز دیگر، کمترین مقدار را دارد. ضمن اینکه شما در حضور یک تیم تخصصی، شامل متخصص اعصاب و روان و متخصص مغز و اعصاب، تحت درمان قرار می‌گیرید؛ علاوه بر این، سایر خدماتی که ممکن است در حین درمان با rTMS، به آن‌ها نیاز پیدا کنید (مانند نوار مغزی و نقشه مغزی)، در این کلینیک با بالاترین کیفیت انجام می‌گیرند.

درمان پانیک با rTMS موضوع اصلی این مقاله بود. تجربه‌های بالینی نشان داده است که درمان پانیک با تحریک مغناطیسی مغز روشی ایمن، غیرتهاجمی و بدون نیاز به داروهای سنگین است. همچنین، درمان حملات panic با آر تی ام اس به بیماران این امکان را می‌دهد که با جلسات منظم، علائم خود را کنترل کنند. در نهایت، توجه به سبک زندگی سالم و تکنیک‌های آرام‌سازی، نقشی کلیدی در پیشگیری از پنیک خواهد داشت.