علت اختلال وسواس یا OCD چیست؟ + عوارض و نشانه های وسواس فکری

علت بیماری وسواس | 4 عامل ابتلا به OCD

یکی از مهم‌ترین اختلالات روانی، وسواس فکری اجباری (OCD) است. ابتلا به این بیماری روانی، باعث درگیری با وسواس‌ها و اجبارها می‌شود. علت بیماری وسواس، به فاکتورهای مختلفی بستگی دارد. برای مثال، عوامل ژنتیکی، محیطی یا انواع تروما، می‌توانند بر این موضوع تاثیرگذار باشند.

منظور از وسواس فکری، تصاویر و امیال مکرر و آزاردهنده‌ای هستند، که باعث ایجاد احساسات ناراحت‌کننده در بیمار می‌شوند. در حالی که، اجبار به رفتارهایی می‌گویند که شخص، برای رهایی از احساسات و افکار ناخواسته، از خود نشان می‌دهد. در این مقاله، به دنبال آن هستیم تا علل بیماری وسواس را بررسی کنیم. در نهایت، درباره نحوه تشخیص OCD و بهترین راه درمان وسواس، به اختصار صحبت خواهیم کرد.

مطالعه پیشنهادی: وسواس فکری عملی یا OCD چیست؟

علت بیماری وسواس چیست؟

بیماری وسواس فکری اجباری، یک وضعیت سلامت روان است، که اختلالات زیادی در انجام فعالیت‌های روزمره بیمار، به وجود می‌آورد. تاکنون تحقیقات زیادی درباره علت بیماری وسواس انجام گرفته‌اند؛ اما هنوز علت دقیق آن مشخص نیست. با این حال، نتایج مربوط به تحقیقات علمی نشان می‌دهند، که مجموعه‌ای از عوامل می‌توانند به عنوان علل بیماری وسواس، در نظر گرفته شوند. این عوامل، در چند دسته اصلی تقسیم بندی می‌گردند، که عبارتند از:

  • علل ژنتیکی وسواس
  • علل محیطی بیماری OCD
  • ساختار مغز
  • دلایل مرتبط با خلق و خوی افراد

هر یک از این گروه‌ها، تاثیر خاص خود را دارند و می‌توانند به عنوان علت بیماری وسواس، در نظر گرفته شوند. اما به نظر می‌رسد ژنتیک و سابقه خانوادگی، تاثیر بسزایی در ابتلا به وسواس فکری اجباری دارد. گاهی تاثیر ژن‌ها چنان زیاد است، که افراد غیر از اختلال او سی دی، به اختلالات روانی دیگر نیز مبتلا می‌شوند.psychcentral

عوامل ژنتیکی؛ علت بیماری وسواس

یکی از مهم‌ترین فاکتورهایی که می‌تواند به عنوان علت بیماری وسواس در نظر گرفته شود، ژنتیک است. تجربه و تحقیقات نشان می‌دهند که ژن‌ها، نقش بسزایی در ابتلا به بیماری وسواس فکری اجباری دارند. انجام تحقیقات بر روی دوقلوها و خانواده‌ها، تاثیر بالای وراثت را در ابتلا به OCD نشان می‌دهد. حتی مشخص شد که میزان ابتلا به وسواس در دوقلوهای همسان، نسبت به دوقلوهای ناهمسان بیشتر است. در نتایج برخی تحقیقات نیز ثابت شد، که دوقلوهای مبتلا به وسواس فکری عملی، ممکن است به یکی از اختلالات روانی زیر نیز دچار شوند:

  • اختلال احتکار
  • پاکسازی یا اختلال در برداشتن پوست
  • اختلالات تیک
  • تریکوتیلومانیا یا اختلال در کشیدن مو
  • اختلال بد شکلی بدن

نتایج همین تحقیق مشخص می‌کند که ژنتیک با تاثیر 50 درصدی در ابتلا به OCD و شرایط مشابه با آن، می‌تواند یک علت بیماری وسواس باشد.

سابقه خانوادگی؛ یک علت بیماری وسواس

انجام یک مطالعه خانوادگی بر روی سه نسل از اعضای خانواده، مشخص کرد که سابقه خانوادگی بیماری او سی دی، می‌تواند در ابتلای افراد به این بیماری موثر باشد. در واقع، نتایج این تحقیق نشان داد، که در خانواده‌هایی که حداقل یک نفر مبتلا به OCD داشته‌اند، احتمال ابتلای سایر افراد خانواده به این اختلال روانی، بیشتر است.

در ادامه ثابت گردید، که هر گاه یکی از اعضای درجه اول خانواده، مانند پدر، مادر، خواهر، برادر یا فرزند، به اختلال او سی دی مبتلا شوند، احتمال ابتلای سایر اعضای خانواده به این بیماری، بیشتر خواهد بود. این مساله، حتی می‌تواند ابتلای اعضای خانواده به سایر اختلالات، مانند اختلالات تیک، بیماری‌های عاطفی و اختلالات اضطرابی را محتمل‌تر سازد.

تحلیل ژن‌های مشترک OCD

تا امروز تحقیقات ژنومی گسترده‌ای در مورد ژن‌های دخیل در ابتلا به اختلال وسواس انجام گرفته‌اند. تحلیل ژنومی نشان می‌دهد که برخی ژن‌های خاص، می‌توانند علت بیماری وسواس فکری عملی باشند. با این حال، تعداد ژن‌هایی که تاکنون بررسی شده‌اند، محدود است. در واقع، بخش بزرگی از خطر ژنتیکی که به طور خاص به او سی دی مربوط می‌شود، هنوز ناشناخته مانده است.ocduk.org

نوع ساختار مغز؛ یک دلیل برای بیماری وسواس

یکی از عوامل مهمی که می‌تواند به عنوان علت بیماری وسواس در نظر گرفته شود، ساختار مغز بیماران است. تهیه اسکن مغزی از بیماران مبتلا به وسواس فکری عملی، مشخص کرده که ساختار مغزی این بیماران، با افراد دیگر متفاوت است. البته علت وجود این تفاوت‌ها در ساختار مغزی، می‌تواند به مصرف دارو نیز مرتبط باشد.

نوع ساختار مغز؛ یک دلیل برای بیماری وسواس

تاثیر خلق و خو در ابتلا به وسواس فکری اجباری

تجربه نشان می‌دهد که برخی ویژگی‌های شخصیتی در بیماران مبتلا به بیماری وسواس فکری-اجباری، رایج هستند. این مساله باعث شده تا خلق و خو و ویژگی‌های شخصیتی را به عنوان یک علت بیماری وسواس در نظر بگیرند. تحقیقات اولیه نشان داد، که افراد مبتلا به وسواس فکری، نسبت به افراد بدون OCD، ویژگی‌های رفتاری مشابهی دارند. به طوری که این گونه بیماران، بیشتر از سایرین، از موقعیت‌های آسیب‌زا دوری می‌کنند. ضمن اینکه، این بیماران ممکن است ویژگی‌های رفتاری زیر را به شکل ضعیفی داشته باشند:

  • خود راهبری یا توانایی سازگاری با موقعیت‌های جدید
  • وابستگی به پاداش یا نیاز به پاداش‌های اجتماعی مانند تایید دیگران
  • همکاری کردن

در مطالعه‌ای دیگری مشخص شد، که سه جنبه از علائم وسواس فکری اجباری می‌توانند با ویژگی‌های شخصیتی افراد مرتبط باشد. برای مثال، چک کردن، وسواس‌های همراه با پرخاشگری و ترس از آلودگی، در بیماران با ویژگی‌های شخصیتی برون گرایی، کمتر دیده می‌شوند. در حالی که این سه علامت، در افراد با ویژگی‌های شخصیتی روان رنجوری، ارتباط بیشتری دارند.

علائم محیطی ابتلا به وسواس فکری اجباری

عوامل محیطی مختلف، مانند استرس، تروما و حتی آلودگی‌های باکتریایی، می‌توانند علت بیماری وسواس باشند! در تحقیقات بسیاری ثابت شده که استرس و اضطراب، محرک وسواس فکری اجباری است؛ معمولا برخی رخدادها در زندگی افراد می‌توانند منجر به بروز وسواس گردند، که عبارتند از:

  • طلاق
  • از دست دادن یک عزیز
  • مسائل مرتبط با روابط عاطفی
  • مشکلات مربوط به مدرسه، محل کار یا دانشگاه
  • سوء استفاده کردن یا تجاوز

در مطالعه‌ای دیگر، درباره ارتباط ترومای دوران کودکی و شدت علائم وسواس، بررسی‌هایی انجام گرفت؛ در نهایت، مشخص شد که ارتباط مستقیمی بین آن‌ها وجود ندارد. اما در مواردی که دلبستگی و پردازش احساسات شدید است، ممکن است بتوان این نوع ویژگی‌ها را علت بیماری وسواس دانست.

اختلال PANDAS در کودکان

یکی از علل بیماری وسواس در کودکان را می‌توان باکتری استرپتوکوک دانست. وسواس فکری اجباری ناشی از این باکتری را بیماری پانداز می‌نامند. این بیماری، یک اختلال عصبی خود ایمنی مرتبط با باکتری یاد شده است، که از زمان کودکی به وجود می‌آید.

شروع این بیماری، از سنین ۸ تا ۱۲ سالگی بوده و علائم وسواس فکری اجباری به تدریج تشدید می‌شوند. پانداز ممکن است در سنین 4 تا ۱۴ سالگی نیز رخ دهد؛ در این حالت، علائم آن به صورت ناگهانی شدیدتر می‌گردند.

فاکتورهای خطر؛ چه کسانی بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به OCD قرار دارند؟

تا اینجا دانستیم که علت بیماری وسواس چیست و چرا افراد، به این اختلال روانی دچار می‌شوند. حال سوال این است که چه کسانی، بیشتر به OCD مبتلا هستند؟ در ادامه به این سوال پاسخ می‌دهیم:

  • افرادی که یکی از اعضای خانواده آن‌ها با OCD زندگی می‌کند
  • کسانی که به یک بیماری روانی دیگر، مانند اختلال اضطراب، اختلال خوردن یا پرخوری عصبی و adhd مبتلا هستند
  • افرادی که در استرس شدید به سر می‌برند
  • کسانی که با تغییرات هورمونی در دوران بارداری روبرو هستند
  • افرادی که در سنین اواخر دوران نوجوانی و آغاز جوانی قرار دارند

روش‌های تشخیص وسواس فکری اجباری

با اینکه علت بیماری وسواس، به عواملی مانند ژنتیک و خلق و خوی افراد بستگی دارد، اما ممکن است سایر اختلالات روانی، در ابتلا به وسواس فکری اجباری نقش داشته باشند. برای مثال، اشخاصی که دچار اختلال بد شکلی بدن و اختلال احتکار هستند، ممکن است با افکار وسواسی و رفتارهای اجباری مواجه شوند. به همین دلیل، پزشک متخصص اعصاب و روان، برای تشخیص اختلال وسواس اجباری باید به نکات زیادی توجه کند. این نکات در کتابچه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5)، آورده شده‌اند.

روش‌های تشخیص وسواس فکری اجباری

بررسی وضعیت بیمار و توجه به علائم وی، می‌تواند به تشخیص این اختلال کمک کند. افرادی که شرایط زیر را دارند، عمدتا اختلال OCD در آن‌ها تشخیص داده می‌شود:

  • وسواس، اجبار یا هر دو را تجربه می‌کنند
  • وسواس و اجبار، مانع انجام فعالیت‌های روزمره می‌شوند
  • وجود اجبار و وسواس، با فعالیت‌های اجتماعی و کاری فرد، تداخل دارد

نکته مهم در تشخیص اختلال وسواس فکری عملی، این است که این اختلال نباید با سایر بیماری‌های روان اشتباه گرفته شود. برای مثال، پزشک باید مطمئن باشد که علائم بیماری وسواس فکری عملی را به طور دقیق، از اختلالات اضطراب فراگیر و بد شکلی بدن، تشخیص دهد.

در بخشی از فرایند درمان بیماری وسواس، بیمار به علائم خود اشراف کامل پیدا می‌کند. به طوری که او می‌تواند افکار تحریف شده ناشی از وسواس فکری عملی را کنترل کند. اما کسانی که در درمان این اختلال، سهل انگاری دارند، می‌توانند افکار منفی و اجبارها را مدیریت نمایند.

بهترین روش درمان OCD چیست؟

روان درمانی بیماران مبتلا به وسواس با روش شناختی رفتاری یا CBT راهکار مفیدی است؛ این روش، در ترکیب با درمان دارویی، می‌تواند وضعیت آن‌ها را بهتر کند. ضمن اینکه در حال حاضر، درمان وسواس فکری عملی با rTMS، از جدیدترین روش‌های درمانی به حساب می‌آید. این روش، بسیار اثربخش و پربازده است؛ به طوری که در مدت زمان کوتاهی، می‌تواند عوارض ناشی از وسواس را کاهش دهد! برای آگاهی بیشتر درباره درمان وسواس با آر تی ام اس، می‌توانید با کارشناسان کلینیک زیما درمان در ارتباط باشید.

علت بیماری وسواس فکری عملی، می‌تواند یکی از عوامل ژنتیکی، رفتاری یا محیطی باشد. همچنین، تفاوت در ساختار مغز افراد را می‌توان یکی از علل بیماری وسواس دانست. تشخیص این اختلال روانی از سایر اختلالات، نیاز به دانش و تجربه کافی دارد. بنابراین بهتر است برای بهبود علائم و درمان اختلال، به یک متخصص اعصاب و روان مجرب مراجعه نمایید. قطعا تیم تخصصی کلینیک زیما درمان، راهنمای خوبی برای شما در این مسیر خواهند بود.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت ، استفاده از سرویس ریکپچای گوگل الزامی است که منوط به خط مشی رازداری و شرایط استفاده گوگل است.

من با این قوانین موافقم.

دکتر سروش احسان
دکتر سروش احسان

متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات

دکتر نوروالهی متخصص پارکینسون
دکتر حمید نورالهی

متخصص بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)

دکتر یزدان پناهی

مغز و اعصاب و ستون فقرات

دکتر الهام کاملی

متخصص روانپزشک

دکتر محیا علمی

بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)

مقالات مرتبط