فرق اضطراب با وسواس چیست؟ از کجا بفهمیم OCD داریم یا استرس؟

تفاوت وسواس با اضطراب | من وسواس دارم یا اضطراب؟

بررسی علائم وسواس و اضطراب، می‌تواند به تشخیص این اختلالات روانی کمک کند؛ اما بسیاری از نشانه‌های این دو اختلال، مانند ترس شدید و نگرانی بابت خارج شدن از منزل مشترک هستند؛ همین مساله، درک تفاوت وسواس با اضطراب را دشوار می‌سازد. معمولا برای اینکه بتوان هر یک از اختلالات سلامت روان را به درستی تشخیص داد، پزشک متخصص تجربه‌های فرد را به طور کامل بررسی می‌کند.

برای مثال، فردی که به اختلال وسواس فکری عملی مبتلا است، اجبارها و تشریفاتی را دنبال می‌کند، که برای کاهش اضطراب انجام می‌گیرند؛ در حالی که شخص مبتلا به اختلال اضطرابی، ممکن است دچار حملات پانیک شده، و عملا تمرکزی برای انجام فعالیت‌های روزمره خود نداشته باشد.

متخصص اعصاب و روان، برای آنکه بتواند مشخص کند که فرد به اختلال اضطرابی دچار است یا OCD، لازم است بیشترین رفتارهایی که بیمار در چند روز یا چند هفته اخیر، از خود نشان داده است را بررسی کند. توجه به این گونه رفتارها و تشخیص صحیح اختلال روانی، تاثیر بسزایی در انتخاب روش درمانی خواهد داشت.

تفاوت وسواس با اضطراب از نظر علائم

اصلی‌ترین نکته در تشخیص تفاوت وسواس با اضطراب، توجه به علائم و نشانه‌های ملموسی است که فرد از خود نشان می‌دهد. افراد مبتلا به OCD، با تصاویر ذهنی، افکار تکراری، تمایلات و احساساتی دست و پنجه نرم می‌کنند، که باعث بی‌قراری و عصبی شدن آن‌ها می‌گردند. این در حالی است که هیچ راهی برای کنترل این گونه رفتارها وجود نداشته، و آن‌ها را نمی‌توان متوقف کرد. معمولا بیماران OCD، برای آنکه بتوانند با این گونه افکار و احساسات مقابله کنند، رفتارهای تکراری را انجام می‌دهند تا افکار مزاحم و آزاردهنده را از خود دور نمایند.talkspace.com

به عنوان یک مثال، می‌توان فردی را مثال زد، که دچار وسواس تمیزی یا وسواس سلامتی است. این فرد برای اینکه به بیماری عفونت مبتلا نشود، و با افکار خود درباره کثیفی و آلودگی مبارزه کند. ممکن است دست‌های خود را در طول روز، بیش از ۱۰۰ بار بشوید؛ ضمن اینکه، از دست دادن و تماس پیدا کردن با دیگران یا سطوح آلوده دوری خواهد کرد.

تفاوت وسواس با اضطراب، رفتار متفاوتی را در فرد مضطرب شکل می‌دهد. یعنی بیمار مضطرب، با اینکه درباره ابتلا به عفونت یا بیماری، استرس و نگرانی دارد، اما رفتارهای تکراری مانند شستن دست‌ها به صورت بی‌رویه را انجام نمی‌دهد. همچنین، این گونه افراد به راحتی می‌توانند با دیگران در ارتباط بوده، و از تماس با افراد و اشیا، ترس و ابایی ندارند.

مطالعه پیشنهادی: اضطراب مزمن چیست؟

در حالت کلی، می‌توان تفاوت وسواس با اضطراب را، از روی اجبار و رفتارهای تکراری که شخص نشان می‌دهد، متوجه شد. در واقع، حتی پزشک متخصص نیز برای تشخیص وسواس از اضطراب، تلاش می‌کند تا درباره اعمال ذهنی و فیزیکی، که شخص از روی اجبار و برای مبارزه با افکار مزاحم خود انجام می‌دهد، اطلاعات بیشتری به دست آورد؛ زیرا این مساله، یک نشانه و شناسه مهم برای تشخیص اختلال OCD، به حساب می‌آید.

تفاوت الگوهای فکری در افراد وسواسی و مضطرب

یکی از مهم‌ترین جنبه‌های تفاوت وسواس با اضطراب، الگوهای فکری افرادی است که به این اختلالات مبتلا می‌شوند. در حالت کلی، کسانی که به اختلالات اضطرابی مبتلا هستند، دچار نگرانی‌های واقعی و احتمالی می‌گردند؛ در حالی که افراد مبتلا به OCD، عمدتا وسواسی غیر ممکن یا غیر واقعی را تجربه می‌کنند.

در واقع، افراد مضطرب، بیشتر درباره موضوعات ملموس‌تری دچار استرس می‌شوند، و اضطراب آن‌ها کاملا واضح و مشهود است. حتی اگر مسائل هدف آن‌ها، در ظاهر بی‌اهمیت به نظر برسند، اما نگرانی آن‌ها نسبت به این گونه مسائل، از دیگران بیشتر خواهد بود. اما الگوهای فکری در بیماران مبتلا به OCD، به صورت افکار تکرار شونده، مزاحم و ناخواسته ظاهر می‌گردند، که بیمار هیچ گونه کنترلی روی آن‌ها نداشته و به هیچ طریقی نمی‌تواند از این افکار فرار کند؛ مگر آنکه اعمال تکراری و اجباری را انجام دهد. این دقیقا نکته‌ای است که تفاوت وسواس با اضطراب را قابل درک‌تر می‌سازد، و می‌توان به کمک آن، وسواس را از اضطراب تشخیص داد.

تشخیص تفاوت اضطراب با وسواس با الگوهای رفتاری

یکی دیگر از علل تفاوت وسواس با اضطراب، الگوهای رفتاری متفاوت بیماران است. در واقع، افراد مضطرب از نظر الگوهای رفتاری، تفاوت‌های قابل توجهی با بیماران OCD دارند. برای مثال، بیماران مضطرب، عموما دچار نگرانی‌های بیش از حد و مشهود هستند؛ در حالی که بیماران OCD، واکنش‌های ذهنی یا فیزیکی اجباری نشان می‌دهند.

تفاوت علائم وسواس با اضطراب

در حالت کلی، می‌توان گفت که یک فرد مبتلا به OCD، بیماری خود را با رفتارهای تکراری و اغلب غیر مفید نشان می‌دهد؛ به گونه‌ای که حتی گاهی خود بیمار نیز، به غیر عادی و غیرمنطقی بودن رفتار خود واقف است. اما بیماران مبتلا به اختلالات اضطرابی، با اینکه نگرانی بیش از حدی را تجربه می‌کنند، برای کاهش اضطراب خود، هیچ گونه رفتار اجباری انجام نمی‌دهند.

آیا OCD نوعی اختلال اضطرابی است؟

در حالت کلی، تفاوت وسواس با اضطراب از جنبه‌های مختلف، قابل توجه است، اما هر دو از مشکلات سلامت روان به حساب می‌آیند. تا چند سال پیش، انجمن روانپزشکی آمریکا، اختلال OCD را به عنوان یک اختلال اضطرابی دسته‌بندی می‌کرد؛ اما بعدها، با تحقیقاتی که انجام گرفت، مشخص شد که OCD، یک اختلال شایع غیر قابل کنترل و البته قابل درمان است، که خلق و خو و روان افراد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. از آن پس، اختلال OCD به عنوان یک بیماری جداگانه تحت مطالعه قرار گرفت.psychcentral.com

البته یکی از دلایل اصلی که تفاوت وسواس با اضطراب را توجیه کرده، و آن را در یک دسته بندی جدا قرار می‌دهد، این است که مواد شیمیایی مغز در بیماران مبتلا به OCD، نسبت به افرادی که به اختلالات اضطرابی دچار هستند، کاملا متفاوت خواهند بود. به این معنا که در بیماران OCD، مقدار سروتونین موجود در خون، کمتر از حد استاندارد است. کاهش مقدار این انتقال دهنده عصبی، به شدت می‌تواند بر کیفیت خواب و خلق و خوی افراد تاثیر بگذارد.

تفاوت وسواس با اضطراب از نظر مدت زمان

افراد مبتلا به اضطراب فراگیر یا GAD و مانند آن، تا زمانی که علت استرس و اضطراب خود را برطرف نکنند، با این حالت درگیر خواهند بود. بیماران OCD نیز ممکن است بتوانند، علائم استرس و اضطراب خود را پس از انجام یک رفتار تکراری یا اجبار، کمی کاهش دهند؛ اما همان افکار مضطرب‌کننده، مجددا بازگشته و این چرخه نگرانی، ادامه می‌یابد. در صورتی که این اختلال درمان نشود، فرایند یا شده همچنان تکرار خواهد شد.

آیا امکان ابتلای همزمان به OCD و اضطراب وجود دارد؟

با وجود تفاوت وسواس با اضطراب، اما بسیاری از افراد مبتلا به وسواس فکری عملی، دچار اضطراب شدید می‌شوند؛ با این حال، نمی‌توان آن را معادل با اختلال اضطرابی دانست. در واقع، وجود اضطراب در بیماران OCD، امری طبیعی به نظر می‌رسد! نکته دیگر اینکه مطالعات اخیر، یک ارتباط نزدیک بین وسواس فکر عملی و اختلال اضطراب فراگیر GAD نشان داده‌اند.

این اختلالات می‌توانند به صورت همزمان یا یکی پس از دیگری رخ دهند. با اینکه اکثر افراد معمولا یکی از این اختلالات را همزمان با اختلال افسردگی تجربه می‌کنند، اما ابتلا به GAD و OCD به صورت همزمان نیز دور از انتظار نیست.

تفاوت وسواس با اضطراب؛ از نظر درمان

وسواس و اضطراب، حتی از نظر درمان هم تفاوت‌ها و شباهت‌هایی با یکدیگر دارند. تشخیص صحیح بیماری کمک می‌کند تا اثربخش‌ترین روش درمانی، برای آن‌ها به کار گرفته شوند. در ادامه، به شباهت و تفاوت وسواس با اضطراب، از نظر روش درمانی، اشاره می‌کنیم.

درمان شناختی رفتاری برای وسواس و اضطراب

درمان CBT، عبارت است از شناسایی افکار مزاحم و رفتارهای منفی، و تلاش برای تغییر آن‌ها، که باعث کاهش علائم اختلال روانی خواهد شد. برای درمان OCD، روش CBT با تکنیک‌های خاصی به کار می‌رود، که این تکنیک‌ها، با آنچه برای درمان اضطراب فراگیر مناسب هستند، فرق دارند. در ادامه، به تفاوت وسواس با اضطراب، از نظر نوع تکنیک CBT، اشاره می‌کنیم.

بازسازی شناختی

یکی از تکنیک‌های درمانی CBT که برای بیماران مبتلا به اختلالات اضطرابی، مانند GAD، به کار می‌رود، بازسازی شناختی نامیده می‌شود. با استفاده از این تکنیک، افراد می‌آموزند که افکار مضطرب‌کننده را شناسایی کرده، و آن‌ها را به چالش بکشند؛ در نهایت فرد، نحوه ایجاد یک دیدگاه جدید در خود را فرا می‌گیرد و با تکرار آن، بیماری بهبود پیدا می‌کند.

تفاوت وسواس با اضطراب؛ از نظر درمان

روش پیشگیری از مواجهه و پاسخ (ERP)

یک روش درمانی CBT، که برای درمان بیماران OCD به کار می‌رود، تکنیک پیشگیری از مواجهه و پاسخ است. این نوع درمان، از جنبه‌های مواجهه درمانی استفاده می‌کند؛ به این معنا، که بیماران مبتلا به وسواس فکری عملی را در معرض برخی موقعیت‌ها قرار می‌دهد، تا ترس و اضطراب آن‌ها تحریک گردد. تکرار این گونه فرایند‌ها نیز واکنش آمیخته با ترس بیماران را کمتر می‌کند. این دقیقا نتیجه‌ای است، که تفاوت وسواس با اضطراب را از نظر تکنیک درمانی CBT، توضیح می‌دهد.

تفاوت وسواس با اضطراب از نظر نوع دارو

در حالت کلی، اغلب اختلالات روانی از جمله OCD و GAD، با کمک داروهای SSRI و SNRI، درمان می‌گردند. این گونه داروهای ضد افسردگی، داروهای خط اول هستند که برای درمان اغلب بیماری‌ها، به کار می‌روند؛ مخصوصا این که این داروها، باید در حین جلسات روان درمانی مصرف گردند. بنابراین با وجود تفاوت وسواس و اضطراب از نظر علائم، داروهای افسردگی در آن‌ها مشترک هستند.

البته، نوع دارویی که پزشک متخصص اعصاب و روان، برای بیماران مبتلا به اختلالات اضطرابی و بیماران OCD تجویز می‌کنند، کمی متفاوت است. از جمله داروهایی که برای درمان اضطراب فراگیر به کار می‌روند، می‌توان موارد زیر را نام برد:

  • سیمبالتا (دولوکستین)
  • پاکسیل (پاروکستین)
  • لکساپرو (اسیتالوپرام)

داروهایی که برای درمان وسواس فکری عملی مصرف می‌شوند، کمی متفاوت هستند. کلومیپرامین، فلوکستین، فلووکسامین، پاروکستین و سرترالین، از جمله داروهایی هستند که سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، برای درمان این اختلال روانی، تایید کرده است.

درمان OCD و GAD با آر تی ام اس (تحریک مغناطیسی مغز)

موثرترین و بهترین روش درمانی، که برای بهبود علائم وسواس و اضطراب به کار می‌رود، درمان با آر تی ام اس است. با وجود تفاوت وسواس با اضطراب از نظر درمان، اما درمان با دستگاه آر تی ام اس برای هر دو اختلال روانی، به خوبی پاسخ می‌دهد. البته برای درمان اضطراب با rTMS، یا درمان وسواس با تحریک مغناطیسی مغز، ممکن است تعداد جلسات و نوع تنظیمات دستگاه متفاوت باشد؛ با این حال، هیچ مساله‌ای نمی‌تواند اثربخشی این روش درمانی را انکار نماید.

بسیاری از بیمارانی که نسبت به روان درمانی و درمان دارویی مقاوم شده‌اند، می‌توانند با کمک درمان آر تی ام اس، به زندگی عادی بازگردند. در سال‌های اخیر، رضایت بیماران از این روش درمانی، چنان زیاد بوده که حتی در بیماران دیگر نیز، از درمان rTMS همزمان با روان درمانی و دارو درمانی، کمک گرفته می‌شود.

مطالعه پیشنهادی: درمان وسواس تمیزی

در حال حاضر، کلینیک زیما درمان، یکی از بهترین مراکز تخصصی برای درمان اختلالات روانی با rTMS، به حساب می‌آید. چنانچه سوالی درباره این روش درمانی دارید، می‌توانید با کارشناسان و متخصصان زیما درمان در ارتباط باشید.

در نهایت من باب فرق اضطراب و وسواس میتوان گفت:

تفاوت وسواس و اضطراب، به نکات ظریفی مربوط است، که تنها یک متخصص می‌تواند آن‌ها را درک نماید. از این رو، در صورت مشاهده علائم وسواس یا نشانه‌های اضطراب و طولانی شدن آن‌ها، حتما باید به یک متخصص اعصاب و روان مراجعه نمود. در حالت کلی، وسواس و اضطراب هم از نظر علائم و هم از نظر درمان، تفاوت‌های قابل توجهی با یکدیگر دارند. عدم پیگیری هر یک از این بیماری‌ها می‌تواند، مشکلات عدیده‌ای برای بیمار در پی داشته و کیفیت زندگی وی را به شدت کاهش دهد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت ، استفاده از سرویس ریکپچای گوگل الزامی است که منوط به خط مشی رازداری و شرایط استفاده گوگل است.

من با این قوانین موافقم.

دکتر سروش احسان
دکتر سروش احسان

متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات

دکتر نوروالهی متخصص پارکینسون
دکتر حمید نورالهی

متخصص بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)

دکتر یزدان پناهی

مغز و اعصاب و ستون فقرات

دکتر الهام کاملی

متخصص روانپزشک

دکتر محیا علمی

بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)

مقالات مرتبط