تشخیص بیماری اضطراب با نوار مغز موضوعی است که بسیاری از بیماران درباره آن پرسش دارند. در پژوهشهای اخیر نشان داده شده که حدود ۳۱٪ افراد در طول زندگی خود دچار اختلالات اضطرابی میشوند. پرسش اصلی این است که آیا نوار مغز و اضطراب میتوانند رابطهای قابل اندازهگیری داشته باشند یا نه. در واقع تشخیص اضطراب با نوار مغز هنوز محل بحث است، چون اختلالات روانی مانند افسردگی و استرس اغلب پیچیدهتر از صرفاً تغییرات الکتریکی مغز هستند.
برای درک بهتر موضوع، باید تفاوت افسردگی و اضطراب را هم در نظر گرفت. بسیاری از بیماران این دو را یکی میدانند، اما در واقع علائم و نشانههای آنها با هم متفاوت است. به عنوان مثال، افسردگی بیشتر با احساس بیانگیزگی، خستگی و ناامیدی همراه است، در حالی که اضطراب با نگرانی مداوم و تنش بدنی شناخته میشود. همین تفاوتها باعث میشود تفسیر نوار مغز و ارتباط آن با اضطراب، نیازمند مطالعات علمی بیشتری باشد.
تحقیقات زیادی در این زمینه انجام شدهاند، که نشان میدهند تصویربرداریهای مغزی، هر چند در تشخیص بیماریهای عصبی بسیار خوب عمل میکنند، اما توانایی کافی برای تشخیص بیماریهای روانی، مانند افسردگی را ندارند! با این حال، پزشک متخصص معمولا برای رد سایر شرایط پزشکی، از نوار مغز و سایر روشهای تشخیصی کمک میگیرد.
نحوه تهیه نوار مغز یا الکتروانسفالوگرافی
نوار مغز؛ عبارت است از ضبط فعالیت الکتریکی مغز در طول زمان، از طریق الکترودهایی که به طور مستقیم، بر روی پوست سر نصب میشوند. معمولا در حین تهیه نوار مغز، لازم است برخی پارامترها و معیارهای فیزیولوژیک، مانند تنفس، انقباض عضلانی و اشباع اکسیژن نیز در نظر گرفته شوند. تمامی بیماریهای مرتبط با مغز، از جمله صرع، ضایعات مغزی، آنوریسمها و آلزایمر، از طریق تهیه نوار مغز قابل شناسایی هستند.
تشخیص اضطراب با نوار مغز
درباره تشخیص بیماریهای روانی با نوار مغز، هنوز نمیتوان به طور دقیق صحبت کرد؛ اما در صورتی که بیماری روانی منجر به تغییر در ساختار مغز گردد، ممکن است بتوان از طریق بررسی نوار مغز، وجود آن را تشخیص داد. به عنوان مثال، با این که برای تشخیص اضطراب با نوار مغز، هنوز ابهامات زیادی وجود دارد؛ اما تغییراتی که در آمیگدال به وجود میآیند، ممکن است در تشخیص اختلالات اضطرابی، کمککننده باشند!
- درخواست مشاوره آنلاین
چه بیماریهای روانی را میتوان با نوار مغز تشخیص داد؟
برخی از بیماریهای مغز و اعصاب هستند، که علائم مشابه با اختلالات روانی ایجاد میکنند! مثلا ممکن است فرد، دچار گیجی، بیقراری، پارانویا یا بیتفاوتی باشد. از آنجا که تشخیص انواع بیماریهای روانی مانند اضطراب با نوار مغز، هنوز به طور کامل قطعیت ندارد، بنابراین روانپزشک یا متخصص مغز و اعصاب، با کمک ای ای جی (EEG)، وجود سایر بیماریهای مرتبط با مغز و اعصاب را رد میکند.How Are Brain Scans Used to Diagnose Mental Illness? (choosingtherapy.com)
اینکه پزشک متخصص مطمئن شود، بیماریهایی مانند تومور، آلزایمر، سرطان، اختلالات تشنجی یا ضایعات مغزی وجود ندارد، میتواند در گام بعد، به تشخیص اختلالات روانی کمک نماید.
آیا تشخیص اضطراب با نوار مغز به تنهایی امکانپذیر است؟
پیش از این اشاره کردیم، که احتمال ابتلا به انواع اختلالات روانی، از جمله اضطراب، تنها از طریق برخی تغییراتی که ممکن است در ساختار مغز به وجود آیند، قابل بررسی خواهد بود. اما گاهی برای رد احتمال وجود سایر بیماریهای مغز، لازم است بیمار علاوه بر آزمایش EEG، سایر اسکنهای مغزی مانند پت اسکن (PET Scan) و ام آر آی (MRI) را نیز انجام دهد.
نکته دیگر این است که روانپزشک متخصص، باید طی جلسات مشاوره، اطلاعات کافی را از بیمار دریافت کند. در واقع، پزشک از طریق صحبت کردن با بیمار و پرسیدن سوالات متعدد از او، میتواند علائم اضطراب در شخص را تشخیص داده و در صورت نیاز، برنامهریزی درمانی را انجام دهد.
بنابراین، تشخیص اضطراب با نوار مغز به تنهایی، امکانپذیر نیست، و EEG را میتوان تنها یک ابزار کمکی برای این موضوع در نظر گرفت. مهمترین مسالهای که باید درباره تشخیص بیماری استرس و اضطراب در نظر داشته باشید، این است که پزشک درمانگر شما باید از تجربه، دانش و مهارت تشخیصی کافی برخوردار باشد.
چرا تشخیص اضطراب با نوار مغز به طور کامل امکانپذیر نیست؟
یکی از مهمترین نکاتی که در تشخیص بیماریهای روانی، از جمله اضطراب، باید در نظر گرفته شود، تنوع علائم است؛ ضمن اینکه افراد با خلق و خوهای مختلف، علائم متنوعی از خود نشان میدهند! همچنین، شدت علائم و میزان نوسانات خلقی در هر یک از افراد، با دیگران متفاوت است. تمامی این موارد، باعث میشود تا تشخیص اختلالات سلامت روان دشوار گردد.
برای تشخیص اضطراب با نوار مغزی، مشکلات دو چندان خواهد بود؛ زیرا عملکرد مغز به صورت لحظهای بررسی میگردد! از طرفی، یافتن یک الگوی پایدار برای فعالیت مغز دشوار خواهد بود. همین مسائل، استفاده از EEG در تشخیص اضطراب را با مشکل مواجه میسازد.
کوچک بودن جامعه آماری در تحقیقات نوار مغز و اضطراب
رسیدن به یک نتیجه علمی و دقیق، نیاز به مطالعات گستردهای دارد، که باید بر روی جامعه آماری نسبتا بزرگ انجام گیرند. با توجه به اینکه هزینه ابزارهای تصویربرداری عصبی، بسیار گران است، در نتیجه انجام چنین تحقیقاتی با مشکلات زیادی مواجه میگردد. برای مثال، مطالعات تحقیقاتی بر روی جوامع کوچک انجام میگیرد، که خطای آزمایش را بالا میبرد. به این ترتیب، هنوز نمیتوان به تشخیص اختلالات روانی مانند اضطراب و افسردگی با نوار مغز امیدی داشت.
پیچیدگی بیماریهای روان
یکی دیگر از مشکلاتی که باعث میشود تشخیص بیماریهای روانی با EEG دشوار گردد، پیچیدگی این بیماریها است. در واقع، بیماریهای جسمانی مانند تومور، تنها قسمتی از مغز را درگیر میکنند؛ در حالی که کلیه اختلالات روانی، از جمله اضطراب افسردگی و اختلال دو قطبی، زمینههای بیولوژیکی گستردهای دارند، که تاثیری همه جانبهای بر عملکرد افراد خواهند داشت.
| دلیل عدم امکان تشخیص کامل اضطراب با نوار مغز | توضیحات |
|---|---|
| تنوع علائم و تفاوت خلق و خو | علائم اضطراب در افراد مختلف با خلق و خوی متفاوت، متنම تمیری و شدت علائم و میزان نوسانات خلقی در افراد متفاوت است، که تشخیص را دشوار میکند. |
| بررسی لحظهای عملکرد مغز | نوار مغز فعالیت لحظهای مغز را بررسی میکند و یافتن الگوی پایدار برای اضطراب دشوار است. |
| کوچک بودن جامعه آماری کوچک و هزینههای بالای ابزارهای تصویربرداری عصبی | مشکلات در انجام تحقیقات گسترده به دلیل هزینههای بالای ابزارهای تصویربرداری عصبی، منجر به جامعه آماری کوچک و افزایش خطای آزمایش میشود. |
| پیچیدگی بیماریهای روان | اختلالات روانی مانند اض18 و افسردگی تأثیر گستردهای بر کل مغز دارند و زمینههای بیولوژیکی گستردهای دارند که تشخیص دشوار میسازد. |
به نقل از مؤسسه ملی سلامت روان ایالات متحده آمریکا:
الکتروانسفالوگرافی (EEG) میتواند الگوهای خاصی از فعالیت مغزی را که با اضطراب مرتبط است، شناسایی کند، اما بهتنهایی ابزار قابلاعتمادی برای تشخیص قطعی اضطراب نیست.
در چه صورتی نوار مغز برای اضطراب مفید است؟!
یکی از درمانهای تخصصی، که برای اضطراب و سایر اختلالات روانی به کار میرود، درمان با آر تی ام اس است. استفاده از دستگاه rTMS، باعث تحریک مغناطیسی مغز شده و حجم انتقال دهندههای عصبی در مغز را تنظیم میکند. اما این درمان، به صورت جلسهای و در مدت زمان مشخصی انجام میگیرد. پزشک متخصص باید روند درمان را از طریق نوار مغزی بررسی کند؛ به همین دلیل، بیمار باید در بازههای زمانی مشخص، و بنا بر نظر پزشک، بعد از هر چند جلسه، یک نوار مغز تهیه کند تا میزان اثربخشی درمان اضطراب با rTMS تعیین گردد.Combining TMS and EEG to study cognitive function and cortico-cortico interactions – PMC (nih.gov)
برای تشخیص دقیق اضطراب چه کنیم؟
هیچ کس مانند یک پزشک متخصص اعصاب و روان حرفهای و مجرب، نمیتواند به شما کمک کند، تا بیماری اضطراب خود را درمان کنید. در کلینیک زیما درمان، حضور متخصص اعصاب و روان در کنار پزشکان متخصص مغز و اعصاب، باعث شده تا همکاری فوق العادهای برای تشخیص انواع اختلالات روانی انجام گیرد. در صورتی که علائم اضطراب را در خود مشاهده کردهاید، میتوانید به این کلینیک مراجعه کرده و تحت نظارت بهترین پزشکان متخصص تهران، تشخیص و درمان آن را دنبال نمایید.
با اینکه تهیه نوار مغز میتواند در تشخیص انواع بیماریهای مغز و اعصاب نقش داشته باشد، اما آزمایش EEG هنوز محدودیتهای زیادی دارد. به طور خاص، تشخیص بیماری اضطراب با نوار مغز هنوز قطعی نیست و رابطه نوار مغز و اضطراب به صورت کامل تایید نشده است. پژوهشها نشان میدهند که تشخیص اضطراب با نوار مغز نیازمند ابزارهای تکمیلی روانپزشکی و روانسنجی است. بنابراین، برای اطمینان، بهترین راه مراجعه به متخصص است تا بر اساس بررسی کامل علائم استرس و سایر نشانهها، تشخیص درستی داده شود.
