در بحث درمان انواع اختلالات روانی، از جمله وسواس فکری عملی، همواره روش‌های تخصصی مانند دارو درمانی و استفاده از تکنیک‌های CBT برای درمان وسواس، مورد توجه قرار می‌گیرند؛ اما سوال مهم این است که آیا وسواس فکری با داروهای گیاهی قابل درمان است؟ و اینکه بهترین داروی گیاهی برای وسواس فکری چیست؟ تحقیقات نشان داده‌اند که حدود ۴۰٪ بیماران مبتلا به OCD در جهان حداقل یک بار به دنبال داروی گیاهی برای درمان وسواس فکری رفته‌اند و در این میان، مکمل‌هایی مانند زعفران، سنبل‌الطیب و… به عنوان گزینه‌های پرکاربرد شناخته می‌شوند. برخی پژوهش‌ها نیز نشان می‌دهد استفاده از دارو گیاهی OCD می‌تواند تا ۲۵٪ علائم اضطرابی و وسواسی را کاهش دهد.

هرچند داروهای گیاهی می‌توانند به کاهش بخشی از علائم کمک کنند، اما نباید جایگزین درمان اصلی شوند. استفاده ترکیبی از گیاهان دارویی، روان‌درمانی و مشاوره تخصصی، بهترین نتیجه را برای بیماران ایجاد می‌کند. در کنار مصرف این داروها، برخی بیماران همچنان به بهترین قرص برای وسواس فکری نیاز خواهند داشت تا روند درمان پایدار و مؤثر باشد.

درمان‌های گیاهی برای کاهش علائم OCD، زمانی موثر هستند که بتوانند به بهبود عملکرد مغز کمک کنند؛ مواردی مانند گیاه والرین (سنبل الطیب)، کاوا، اینوزیتول و خار مریم، از موثرترین داروهای گیاهی هستند که برای بهبود علائم وسواس تجویز یا مصرف می‌شوند! هر چند بهتر است پیش از تهیه هر یک از داروهای گیاهی، با پزشک معالج خود مشورت نمایید تا از بروز تداخل دارویی احتمالی در آینده، پیشگیری به عمل آید. همچنین یک روش غیردارویی دیگر نیز برای OCD به اسم درمان وسواس با rTMS وجود دارد، که اثربخشی بسیار بالاتری نسبت به داروهای گیاهی داشته، و روشی نوظهور است!

این مقاله صرفا جهت معرفی دارو، و آشنایی بیشتر با داروها بوده و به هیچ عنوان تجویز درمانی نمیباشد! مصرف هرگونه فراورده دارویی باید با تجویز و تشخیص پزشک متخصص برای هر بیمار انجام شود.

آیا داروهای گیاهی برای درمان وسواس فکری مفید هستند؟

مصرف برخی داروها مانند گیاه خار مریم، باعث می‌شود تا علائم OCD و سایر اختلالات روانی از جمله اضطراب، به مرور زمان کاهش پیدا کنند؛ با این حال، مصرف داروهای گیاهی نیز مانند داروهای شیمیایی، باید از نظر میزان اثربخشی و عوارض آن‌ها مورد بررسی قرار گیرد. با اینکه خار مریم بهترین داروی گیاهی برای درمان وسواس فکری به حساب می‌آید، اما مواردی مانند اینوزیتول و کاوا نیز برای درمان وسواس فکری، مورد مطالعه قرار گرفته‌اند.

بررسی‌ها نشان می‌دهند که هر یک از این موارد، اثرات متفاوتی بر درمان بیماران مبتلا به OCD خواهند داشت؛ ضمن اینکه مصرف همزمان آن‌ها با داروهای شیمیایی، می‌تواند باعث ایجاد تداخل دارویی و از بین بردن اثرات مصرف دارو شود! به این ترتیب، با اینکه از طریق درمان وسواس فکری با داروهای گیاهی می‌توان به بهبود روند درمان کمک کرد، اما لازم است یک پزشک متخصص اعصاب و روان، بر نحوه مصرف و مقدار دوز مصرفی آن نظارت داشته باشد.

9 مورد از مهم‌ترین درمان‌های گیاهی برای درمان OCD

مکانیسم تاثیر هر یک از داروهای گیاهی بر درمان OCD، با دیگری متفاوت است؛ با این حال، همه آن‌ها کمک می‌کنند تا ذهن آرام‌تر شده و میزان اضطراب فرد بیمار، به حداقل برسد. تکرار مصرف بهترین داروی گیاهی برای وسواس فکری، کمک می‌کند تا علائم بیماری به تدریج تسکین پیدا کنند.^{Best Herbal Treatment for OCD}

در حال حاضر، لیست گیاهان دارویی که برای درمان وسواس فکری تجویز می‌گردند، به قرار زیر هستند:

N- استیل سیستئین

N- استیل سیستئین، یک اسید آمینه است که مصرف آن، به بهبود علائم OCD کمک می‌کند. افرادی که به دلیل ابتلا به اختلال وسواس، دچار رفتارهای اجباری می‌شوند، با مصرف این نوع اسید آمینه وضعیت بهتری خواهند داشت! N- استیل سیستئین، در کاهش اضطراب و بهبود عملکرد شناختی افراد مبتلا به وسواس فکری عملی، تاثیر مثبتی دارد؛ همچنین، استرس اکسیداتیو و عدم تعادل موجود در بدن را بهبود می‌بخشد.

به این ترتیب، به نظر می‌رسد که مصرف اسید آمینه  N- استیل سیستئین در کنار ساایر روش‌های درمان OCD، می‌تواند سرعت بهبود علائم هر نوع اختلال روانی، از جمله استرس تکانشی را افزایش داده و خلق و خوی بهتری برای فرد در پی داشته باشد.

گیاه والرین

از قرن‌ها پیش گیاه والرین، با هدف درمان انواع اختلالات روانی از جمله استرس و اضطراب، افسردگی و اختلالات خواب مصرف می‌شده است! تجربه ثابت کرده که این گیاه، برای بیماران مبتلا به اختلال OCD نیز مفید خواهد بود. از مزایای مصرف گیاه والرین برای درمان OCD، می‌توان به کاهش افکار وسواسی و کنترل رفتارهای اجباری مرتبط با این بیماری اشاره کرد. گیاه والرین، که در زبان فارسی با عنوان سنبل الطیب شناخته می‌شود، با اشکال مختلفی در دسترس است، که معمولا به شکل عصاره، چای یا قرص‌های مکمل، می‌توانید آن را تهیه کنید.

به نقل از پژوهشی از درمان‌های گیاهی برای اضطراب و اختلال وسواس فکری-عملی در سال 2011:

مکمل‌های گیاهی به‌ویژه سنبل‌الطیب و جینسینگ، در کنار درمان‌های روان‌شناختی و دارویی، می‌توانند روند بهبودی بیماران مبتلا به وسواس فکری عملی را تسهیل کنند.

در صورتی که سنبل الطیب را سر وقت و با دوز کافی مصرف نمایید، اثرات زیر را به شکل ملموس مشاهده خواهید کرد:

• هورمون‌های استرس را کاهش می‌دهد
• سطح سروتونین در مغز را مدیریت می‌کند
• اضطراب را برطرف می‌کند
• از طریق کاهش ترس و اضطراب، خلق و خوی بیمار را بهبود می‌بخشد

گیاه کاوا

اگر به دنبال بهترین داروی گیاهی برای وسواس فکری هستید، می‌توانید درباره گیاه کاوا با پزشک معالج خود صحبت کنید. این داروی گیاهی، به دلیل برخورداری از اثرات آرامبخش و ضد اضطراب، یکی از بهترین گیاهان دارویی برای درمان انواع اختلالات روانی و کاهش علائم آن‌ها به حساب می‌آید.

به نظر می‌رسد که مصرف گیاه کاوا، باعث تنظیم سطح انتقال دهنده‌های عصبی شده و در طول درمان OCD، میزان استرس را به حداقل می‌رساند! گیاه کاوا عمدتا به صورت عصاره یا کپسول، در اختیار بیماران قرار می‌گیرد؛ با این حال، معمولا نوشیدن چای گیاه کاوا به صورت دم کرده نیز به بهبود خلق و خوی افراد کمک می‌کند! مقدار مناسب این گیاه برای درمان OCD، حدود ۲۵۰ میلی‌گرم در روز خواهد بود.

اینوزیتول

ترکیب اینوزیتول، که ساختار قند گونه دارد، می‌تواند به بهبود علائم OCD کمک کند! این ترکیب، در بسیاری از منابع حیوانی و گیاهی وجود دارد و مصرف آن، به کاهش استرس و اضطراب کمک خواهد کرد. بهبود خلق و خو و رفع وسواس و رفتارهای اجباری، از مهم‌ترین اثرات ماده اینوزیتول بر درمان بیماران OCD خواهد بود!

جالب است بدانید که مغز ما مقدار مشخصی اینوزیتول دارد، که با مصرف داروها و گیاهان حاوی این ماده، مقدار بیشتری از آن در اختیار مغز قرار می‌گیرد. در نتیجه، به طور مستقیم بر حالت‌های روانی بیمار تاثیر می‌گذارد؛ از جمله اینکه اضطراب را کاهش داده و افکار وسواسی و اجباری را مدیریت خواهد کرد!

برای بهره‌مندی از اینوزیتول به عنوان بهترین داروی گیاهی برای وسواس فکری، لازم است مقدار ۱۲ تا ۱۸ گرم از این ماده را به صورت پودر یا مکمل مصرف کنید. البته این مقدار باید در طول روز و طی چند مرحله مصرف شود.

داروی کورکومین

کورکومین نیز مانند اینوزیتول، یک ترکیب اثربخش در درمان OCD است که می‌توان آن را در زردچوبه یافت. به همین دلیل نیز ریختن زردچوبه در غذا، به بهبود خلق و خوی بیماران OCD کمک خواهد کرد. مواد غذایی حاوی کورکومین، دارای اثرات ضد التهابی و آنتی اکسیدانی هستند؛ به همین دلیل می‌توانند با تاثیر بر روی مواد شیمیایی مغز، عملکرد انتقال دهنده‌های عصبی را بهبود بخشیده و رفتارهای وسواس گونه را برطرف کنند! در حالت کلی، می‌توان کورکومین را یک درمان طبیعی برای او سی دی، افسردگی و التهاب مزمن دانست.

داروی جینکو بیلوبا

یکی از موارد دیگری که می‌توان به عنوان بهترین داروی گیاهی برای وسواس فکری معرفی نمود، جینکو بیلوبا نامیده می‌شود. این دارو از قدیم برای بهبود حافظه و تمرکز به کار می‌رفته است؛ اما بعدها مشخص شد که جینکو بیلوبا، می‌تواند یک درمان موثر برای OCD نیز باشد. مصرف این ترکیب، به افزایش تولید سروتونین و همچنین، بهبود سطح انتقال دهنده‌های عصبی کمک می‌کند. از این رو، شخص با قرار دادن این دارو در برنامه درمانی خود، به تدریج افکار وسواسی و رفتارهای اجباری خود را درمان کرده و خلق و خوی بهتری خواهد داشت. جینکو بیلوبا عمدتا به صورت کپسول یا قرص در دسترس افراد است.

گیاه خار مریم

به جرات می‌توان گفت که گیاه خار مریم، بهترین داروی گیاهی برای وسواس فکری است، که به سلامت جسم نیز کمک می‌کند! در واقع، آنتی اکسیدان‌های موجود در گیاه خار مریم، می‌توانند سلامت کبد را نیز تضمین نمایند. در حالت کلی، خوردن خار مریم به کاهش اضطراب و بهبود عملکرد شناختی افراد کمک می‌کند.

این دارو عمدتا به صورت چای یا مکمل قابل استفاده خواهد بود؛ ناگفته نماند که مصرف آن برای جلوگیری از آسیب‌های ناشی از الکل و مواد مخدر نیز مفید است.

گیلاس زمستانی یا آشواگاندا

آشواگاندا یک گیاه دارویی آیورودا است، که برای درمان انواع مشکلات سلامت روان، از جمله اختلال وسواس فکری عملی تجویز می‌شود. این گیاه، یکی از داروهای گیاهی قوی برای کاهش اضطراب و بهبود عملکرد شناختی افراد، به حساب می‌آید. اغلب بیماران مبتلا به OCD، مدتی پس از مصرف آشواگاندا، شاهد بهبود خلق و خو و کاهش افکار وسواسی و رفتارهای اجباری خود بوده‌اند. این گیاه اغلب به صورت قرص، کپسول یا پودر در اختیار بیماران قرار می‌گیرد، که می‌توان آن را به صورت مکمل یا همراه با غذا مصرف نمود.

مصرف روزانه ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌گرم آشواگاندا در چند مرحله، برای بیماران OCD مزمن مفید است؛ با این حال، افرادی که مشکلات تیروئید دارند، باید این دارو را با احتیاط مصرف نمایند. تاکید می‌کنیم که قبل از مصرف هر نوع داروی گیاهی، حتما با پزشک خود مشورت داشته باشید.

درمان وسواس با دارچین

دارچین پوست داخلی درختانی به نام Cinnamomum است. دارچین به عنوان یک درمان طبیعی در طب سنتی برای کاهش علائم وسواس مورد توجه قرار گرفته است. ترکیبات زیست‌فعال دارچین می‌توانند عملکرد مغز را تحت تأثیر قرار داده و ویژگی‌های رفتاری را تغییر دهند. اکثر مطالعات گزارش دادند که دارچین می‌تواند برای پیشگیری و کاهش اختلال عملکرد شناختی مفید باشد. ^{Cinnamon and cognitive function (PubMed)}

روش‌های مصرف دارچین برای درمان وسواس شامل دم کرده دارچین، ترکیب آن با عسل و استفاده از روغن دارچین است. این ماده می‌تواند به عنوان یک کمک در درمان بیماری‌های مرتبط با وسواس استفاده شود.

جدول درمان‌های گیاهی برای OCD

توجه: قبل از مصرف هر یک از این درمان‌های گیاهی، حتماً با پزشک متخصص مشورت کنید، به‌ویژه اگر شرایط پزشکی خاصی مانند مشکلات تیروئید دارید.

نکات مهم در مصرف بهترین داروی گیاهی برای وسواس فکری

با اینکه داروهای گیاهی می‌توانند به درمان طبیعی وسواس کمک کنند، اما لازم است نکات زیر را در نظر داشته باشید:

1. داروهای گیاهی را به اندازه و متناسب با دوز تجویز شده مصرف کنید.
2. معمولا باید مقدار مجاز دارو را در چند مرحله در طول روز مصرف نمایید؛ درباره این موضوع از پزشک خود سوال کنید.
3. دارو را باید به طور مرتب و طبق برنامه مصرف کنید تا اثربخشی آن را ببینید.
4. در کنار مصرف بهترین داروی گیاهی برای وسواس فکری، حتما باید خواب کافی و رژیم غذایی سالم داشته باشید؛ ضمن اینکه تا حد امکان از شرایط استرس‌زا دوری نمایید.^{Herbal Remedies for OCD}

قرص سروتونین گیاهی

5-هیدروکسی تریپتوفان (5-HTP) می تواند در بدن به سروتونین تبدیل شود. تریپتوفان یک اسید آمینه ضروری است که بدن نمی‌تواند آن را بسازد و باید تریپتوفان را از غذا دریافت کنید. پس از تبدیل تریپتوفان به 5-HTP، این ماده شیمیایی به یک انتقال‌دهنده عصبی به نام سروتونین تبدیل می‌شود.

مکمل‌های غذایی 5-HTP که به قرص سروتونین گیاهی نیز معروف‌اند به افزایش سطح سروتونین در مغز کمک می کند. از آنجایی که سروتونین به تنظیم خلق و خو و رفتار کمک می کند، این قرص می‌تواند تأثیر مثبتی بر خواب، خلق و خو، وسواس، اضطراب، اشتها و احساس درد داشته باشد. ^{5-Hydroxytryptophan (5-HTP) Information | Mount Sinai}

نکته نهایی داروی گیاهی برای فکر و خیال

برخی از مطالعات تحقیقاتی نشان می‌دهد که بادرنجبویه می‌تواند علائم خاصی از اضطراب مانند فکر و خیال، نگرانی و تحریک‌پذیری را کاهش دهد. بادرنجبویه معمولاً به خوبی تحمل می‌شود و برای استفاده کوتاه مدت بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود. شواهد کافی برای دانستن اینکه مصرف بادرنجبویه در دوران بارداری یا شیردهی بی خطر است وجود ندارد، بنابراین از آن استفاده نکنید. لازم به کر است که بادرنجبویه گاهی اوقات باعث تهوع و درد شکم می‌شود. ^{Herbal treatment for anxiety: Is it effective? (Mayo Clinic)}

چنانچه به اطلاعات یا راهنمایی بیشتری در زمینه مصرف داروهای گیاهی برای درمان OCD نیاز دارید، می‌توانید از تیم تخصصی کلینیک زیما درمان کمک بگیرید. در این مرکز، متخصصان علاوه بر معرفی بهترین داروی گیاهی برای وسواس فکری، روش‌های نوین درمانی و ترکیب آن با داروهای شیمیایی را بررسی می‌کنند. فراموش نکنید که انتخاب داروی گیاهی برای درمان وسواس فکری باید متناسب با شرایط فردی و تحت نظر پزشک باشد؛ چرا که برخی مکمل‌ها ممکن است با داروهای شیمیایی تداخل داشته باشند. در نهایت، ترکیب درست بین درمان‌های گیاهی و دارو برای درمان وسواس فکری عملی می‌تواند بهترین نتیجه را به همراه داشته باشد و استفاده از دارو گیاهی OCD تنها بخشی از این مسیر درمانی خواهد بود.