تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی چیست؟

افسرده خویی یا دیس تایمی (Dysthymia)، از نظر علائم، شباهت زیادی با اختلال افسردگی اساسی (Major Depression) دارد. بر اساس تحقیقات، حدود ۱.۵٪ از بزرگسالان دنیا دچار دیس تایمی هستند، درحالی‌که افسردگی اساسی شیوعی حدود ۷٪ دارد. تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی بیشتر به شدت علائم و مدت زمان ماندگاری آن‌ها مربوط می‌شود. این تفاوت در تفاوت افسردگی اساسی با افسردگی دیس تایمی نیز مشهود است، زیرا دیس تایمی خفیف‌تر اما مزمن‌تر است. اگر به دنبال تفاوت افسردگی خویی و اساسی هستید، ادامه مقاله را بخوانید.

دیس تایمی گاهی به‌قدری مزمن و نهادینه می‌شود که فرد تصور می‌کند این وضعیت بخشی طبیعی از شخصیت اوست. این اختلال گاهی با مشکلات شناختی و خستگی مزمن همراه می‌شود، در حالی که افسردگی اساسی، ناگهانی‌تر و شدیدتر ظاهر می‌شود. درک دقیق اینکه افسردگی چیست و چه اشکالی دارد، می‌تواند به درمان سریع‌تر و مؤثرتر کمک کند.

در حالت کلی، درک تفاوت‌ها و شباهت‌های بین انواع اختلال روانی، از جمله انواع افسردگی، برای تشخیص صحیح و انتخاب بهترین روش درمانی، اهمیت دارد. هر چند مراجعه به یک پزشک متخصص اعصاب و روان حرفه‌ای و مجرب، می‌تواند این چنین مشکلات را برطرف نماید. در ادامه این مقاله، به معرفی افسرده خویی و تفاوت آن با افسردگی می‌پردازیم؛ همچنین، نکاتی را درباره تست افسرده خویی و انواع معیارهای افسردگی اساسی، ارائه خواهیم داد.

افسرده خویی و افسردگی کدامند؟

در اصطلاح پزشکی، افسرده خویی را تحت عنوان دیس تایمی نیز می‌شناسند. این اختلال روانی، شباهت زیادی به افسردگی دارد، و عملا دو حالت نسبتا مشترک به حساب می‌آیند. آمارها و برآوردها نشان می‌دهند، که بیش از ۷ درصد از کل بزرگسالان در ایالات متحده، حداقل یک دوره افسردگی اساسی را در یک سال گذشته تجربه کرده‌اند. این در حالی است که احتمال ابتلا به افسرده خویی برای همین جامعه، حدود 2.5 درصد تخمین زده می‌شود. بنابراین می‌توان گفت که تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی، از نظر میزان شیوع بسیار قابل توجه است.

تعریف دیس تایمی یا افسرده خویی (PDD)

افسرده خویی، یکی از انواع افسردگی‌های مزمن است، که نسبت به افسردگی ماژور شدت کمتری دارد؛ با این حال، علائم آن می‌توانند تا سالیان طولانی، ادامه پیدا کنند. در حالت کلی، ابتلا به اختلال دیس تایمی، تاثیر قابل توجهی بر روابط اجتماعی، زندگی خانوادگی، سلامت جسمانی و فعالیت‌های روزانه شخص داشته باشد.

به نقل از مرور علمی منتشرشده در PubMed/NICE:

افسردگی مزمن می‌تواند به شکل یک وضعیت افسردگی پایدار و خفیف‌تر، معروف به دیس‌تایمی، ظاهر شود.

آیا دیس‌تایمی می‌تواند بدون افسردگی شدید سال‌ها ادامه داشته باشد؟

بله؛ یکی از ویژگی‌های مهم دیس‌تایمی یا اختلال افسردگی پایدار این است که فرد ممکن است برای مدت طولانی با علائم افسردگی خفیف یا متوسط زندگی کند، بدون اینکه الزاماً یک دوره شدید افسردگی اساسی را تجربه کرده باشد. خلق پایین، خستگی، کاهش انگیزه، ناامیدی و مشکلات تمرکز می‌توانند به شکل مداوم وجود داشته باشند و شدت آن‌ها در طول زمان تغییر کند. به همین دلیل، دیس‌تایمی ممکن است در نگاه اول کمتر از افسردگی اساسی جدی به نظر برسد، اما طولانی شدن علائم می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی فرد داشته باشد.

مزمن بودن این اختلال همچنین باعث می‌شود که فرد گاهی شدت تغییر ایجادشده در زندگی خود را متوجه نشود. ممکن است شخص همچنان به محل کار یا تحصیل برود و فعالیت‌های روزمره خود را انجام دهد، اما احساس رضایت، انگیزه و انرژی او برای مدت طولانی کاهش یافته باشد. بنابراین، نبود یک دوره واضح و شدید افسردگی به این معنا نیست که خلق پایین طولانی‌مدت اهمیت بالینی ندارد؛ تشخیص نهایی باید بر اساس مدت، شدت و مجموعه علائم توسط متخصص سلامت روان انجام شود.

تعریف افسردگی اساسی (MDD)

افسردگی اساسی یا افسردگی ماژور، یک اختلال شایع پزشکی است، که به سلامت روان مربوط می‌شود. این اختلال، تاثیر منفی فراوانی بر نحوه تفکر، احساس و عمل بیماران می‌گذارد. گاهی شدت علائم PDD چنان زیاد می‌شود، که مشکلات عاطفی و جسمی جدی را در بر دارد. به طوری که فرد مبتلا به افسردگی اساسی، عملا در فعالیت‌های روزمره خود به مشکل برخورده، و نمی‌تواند فعالیت‌های شغلی خود را به شکل صحیح دنبال نماید.

تفاوت افسردگی و با افسرده خویی از نظر مدت علائم

یکی از مهم‌ترین جنبه‌های تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی، در این است که علائم این دو اختلال، تا چه زمانی ادامه می‌یابند. در واقع، یکی از معیارهای اصلی در تشخیص افسردگی اساسی این است، که علائمی مانند غم شدید و ناامیدی عمیق، حداقل باید به مدت دو هفته طول بکشند. این در حالی است که در تشخیص افسردگی دیس تایمی، مدت زمان دوام علائم، حداقل حدود دو سال خواهد بود.

به نقل از سازمان جهانی بهداشت (WHO):

یک دوره افسردگی با خلق افسرده یا از دست دادن علاقه و لذت مشخص می‌شود و معمولاً حداقل دو هفته ادامه دارد.

البته لازم است به این نکته اشاره کنیم، که افرادی که به افسرده خویی مبتلا هستند، با اینکه حداقل دو سال با علائم افسردگی دست و پنجه نرم می‌کنند، اما شدت این علائم در آن‌ها، کمتر از افراد مبتلا به افسردگی اساسی خواهد بود. با این حال، خطر ابتلا به دوره‌های افسردگی اساسی، همچنان در کمین بیماران دیس تایمی است و بنابراین، درمان این اختلال اهمیت دارد.

تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی از نظر تغییرات خلق و خو

بیماران مبتلا به دیس تایمی، ممکن است دوره‌های افسردگی اساسی را تجربه کنند. آن‌ها در بین بازه‌های زمانی افسردگی اساسی، دوره‌هایی را دارند که علائم افسردگی آن‌ها خفیف‌تر خواهند بود. این در حالی است که افراد مبتلا به افسردگی اساسی، با وجود غم شدید و اندوه عمیق، ممکن است در برخی بازه‌های زمانی، خلق و خوی عادی خود را داشته باشند؛ به طوری که در این بازه‌های زمانی، آن‌ها به هیچ عنوان علائم افسردگی را نشان نمی‌دهند. این مساله از مهم‌ترین جنبه‌های تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی است، که باید در تشخیص این اختلالات روانی به آن‌ها دقت نمود.

تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی از نظر نوع علائم

پیش از این اشاره کردیم که افسردگی با دیس تایمی، از نظر مدت زمان دوام علائم، با یکدیگر تفاوت دارند. حال سوال این است که افسردگی با افسرده خویی، از نظر نوع علائم، چه تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند؟ در پاسخ باید گفت که هر دو اختلال روانی PDD و MDD، دارای علائم عمومی افسردگی از جمله موارد زیر هستند:

• احساس پوچی، غم، ناامیدی و گریه
• پاسخ دادن به مسائل مختلف حتی کم اهمیت، با حالت عصبانیت یا ناامیدی
• خوابیدن خیلی کم یا خیلی زیاد
• عدم علاقه به انجام فعالیت‌های عادی و روزانه؛ مانند ورزش کردن یا انواع سرگرمی‌ها
• نداشتن انرژی کافی برای انجام کارهای کوچک و بزرگ
• از دست دادن اشتها یا میل شدید به غذا خوردن
• کاهش یا افزایش وزن
• احساس گناه و بی‌ارزشی
• نداشتن توانایی تصمیم‌گیری، تفکر و تمرکز
• بروز مشکلات حافظه‌ای

به نقل از انجمن روانپزشکی آمریکا:

دیس تایمی یک شکل مزمن و پایدار از افسردگی است که ممکن است سال‌ها ادامه یابد، در حالی که افسردگی اساسی معمولاً حادتر و کوتاه‌مدت‌تر است.

این گونه علائم، در بیماران مبتلا به PDD و MDD دیده می‌شوند؛ اما اصلی‌ترین تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی، در شدت و ماندگاری این علائم است. پیش از این، درباره مدت زمان دوام علائم افسردگی در هر یک از بیماران صحبت کردیم.

دیس‌تایمی چگونه روی روابط اجتماعی و عملکرد شغلی اثر می‌گذارد؟

تأثیر افسرده‌خویی فقط به احساس غم یا خستگی محدود نمی‌شود و تداوم علائم می‌تواند به‌مرور بر روابط اجتماعی، تحصیل و عملکرد شغلی فرد نیز اثر بگذارد. فرد مبتلا ممکن است انگیزه کمتری برای برقراری ارتباط با دیگران داشته باشد، از فعالیت‌هایی که قبلاً برایش لذت‌بخش بوده‌اند فاصله بگیرد یا در انجام کارهایی که نیازمند تمرکز و تصمیم‌گیری هستند، انرژی کمتری احساس کند. این تغییرات ممکن است به‌تدریج ایجاد شوند و به همین دلیل، اطرافیان نیز همیشه متوجه آن‌ها نشوند.

در محیط کار یا تحصیل نیز ممکن است فرد همچنان وظایف خود را انجام دهد، اما بهره‌وری، تمرکز یا احساس رضایت او کاهش پیدا کند. در روابط خانوادگی و دوستانه نیز بی‌حوصلگی، کناره‌گیری اجتماعی یا تحریک‌پذیری می‌تواند ارتباط با دیگران را دشوارتر کند. به همین دلیل، شدت اختلال فقط با این موضوع سنجیده نمی‌شود که فرد آیا می‌تواند کارهای روزمره خود را انجام دهد یا نه؛ بلکه کیفیت زندگی و میزان تأثیر علائم بر عملکرد فرد نیز اهمیت دارد.

چرا افراد مبتلا به دیس‌تایمی گاهی متوجه بیماری خود نمی‌شوند؟

یکی از چالش‌های مهم در افسرده‌خویی این است که علائم ممکن است آن‌قدر تدریجی و طولانی ایجاد شوند که فرد آن‌ها را بخشی از شخصیت یا سبک زندگی خود تصور کند. برای مثال، شخص ممکن است سال‌ها احساس کمبود انرژی، بدبینی، بی‌انگیزگی یا نارضایتی داشته باشد و تصور کند که «همیشه همین‌طور بوده است». در چنین شرایطی، فرد ممکن است تفاوت میان ویژگی‌های شخصیتی خود و علائم یک اختلال خلقی را به‌راحتی تشخیص ندهد و مراجعه برای ارزیابی تخصصی را به تعویق بیندازد.

این موضوع به‌خصوص زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که فرد همچنان بتواند وظایف روزمره خود را انجام دهد. عملکرد ظاهراً طبیعی در محل کار، تحصیل یا خانواده لزوماً به معنای نبود اختلال افسردگی پایدار نیست. اگر خلق پایین و سایر علائم برای مدت طولانی ادامه داشته باشند و کیفیت زندگی یا روابط فرد را تحت تأثیر قرار دهند، ارزیابی توسط روانپزشک یا روانشناس می‌تواند به مشخص شدن علت این وضعیت کمک کند.

چه زمانی خلق پایین طبیعی نیست و باید برای دیس‌تایمی ارزیابی شوید؟

هر احساس غم، خستگی یا بی‌انگیزگی لزوماً به معنای ابتلا به دیس‌تایمی یا افسردگی نیست. آنچه اهمیت بیشتری دارد، الگوی علائم در طول زمان است. اگر فرد برای مدت طولانی بیشتر روزها خلق پایینی داشته باشد و همزمان با مشکلاتی مانند کاهش انرژی، اختلال خواب، تغییر اشتها، کاهش تمرکز، ناامیدی یا کاهش علاقه به فعالیت‌های روزمره مواجه شود، بهتر است این وضعیت توسط متخصص سلامت روان ارزیابی شود. تداوم و تکرار این علائم می‌تواند اهمیت بیشتری از یک دوره کوتاه ناراحتی یا خستگی داشته باشد.

همچنین اگر تغییرات خلقی روی روابط خانوادگی، تحصیل، کار یا فعالیت‌های معمول فرد اثر گذاشته باشند، مراجعه برای ارزیابی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. البته وجود چند علامت به‌تنهایی برای تشخیص افسرده‌خویی کافی نیست و نباید از یک تست آنلاین یا خودارزیابی به‌عنوان تشخیص قطعی استفاده کرد. روانپزشک با بررسی سابقه علائم، مدت آن‌ها، شدت اختلال و سایر عوامل مؤثر، می‌تواند مشخص کند که آیا وضعیت فرد با اختلال افسردگی پایدار یا نوع دیگری از اختلالات خلقی مطابقت دارد یا خیر.

تشخیص افسرده خویی و افسردگی چگونه است؟

در تشخیص انواع افسردگی، تنها باید به علائم رفتاری و خلق و خوی بیمار و مدت زمان آن‌ها، توجه نمود. در واقع هیچ گونه آزمایش پزشکی، نمی‌تواند ابتلای فرد به افسرده خویی یا افسردگی را نشان دهد. با این حال، معمولا بیمارانی که به دلیل مشاهده علائم افسردگی، به روانپزشک مراجعه می‌کنند، باید یک آزمایش خون برای بررسی علل پزشکی که می‌توانند منجر به افسردگی شوند، انجام دهند.

تست افسرده خویی

کم خونی یا پایین بودن سطح ویتامین D در بدن، می‌تواند منجر به احساس خستگی و ضعف دائمی یا خلق و خوی ضعیف در فرد گردد. انجام یک آزمایش خون ساده، به پزشک شما کمک می‌کند تا این گونه موارد را بررسی نماید. در صورتی که مشکلی از این بابت وجود نداشته باشد، مواردی مانند شدت علائم و مدت زمان دوام آن‌ها، بررسی می‌گردند. از این لحظه، بیمار باید تحت نظر یک روانپزشک مجرب و حرفه‌ای، درمان خود را آغاز نماید.

ملاک افسردگی اساسی

ملاک افسردگی اساسی، وجود علائمی مانند احساس پوچی، غم شدید و حس بی‌ارزش بودن است؛ به طوری که این علائم، حداقل به مدت دو هفته پایدار باشند. البته حتی در این صورت نیز پزشک باید بیمار را برای مدتی تحت نظر داشته باشد. زیرا ممکن است علائم افسردگی، تنها برای مدت کوتاهی ظاهر گردند. این مساله، روند تشخیص افسردگی اساسی، و انتخاب بهترین روش درمان افسردگی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

آیا دیس‌تایمی در کودکان و نوجوانان با بزرگسالان تفاوت دارد؟

افسرده‌خویی فقط مختص بزرگسالان نیست و کودکان و نوجوانان نیز ممکن است دچار اختلال افسردگی پایدار شوند. با این حال، نحوه بروز علائم در سنین پایین می‌تواند با بزرگسالان متفاوت باشد. برای مثال، در کودکان و نوجوانان تحریک‌پذیری ممکن است بیشتر از غم و اندوه آشکار دیده شود. کاهش علاقه به فعالیت‌ها، افت عملکرد تحصیلی، کناره‌گیری از دوستان، تغییرات خواب و اشتها یا کاهش انرژی نیز می‌توانند از نشانه‌هایی باشند که نیاز به بررسی دقیق‌تر دارند.

تشخیص افسرده‌خویی در سنین پایین باید با توجه به مرحله رشد و شرایط خانوادگی، اجتماعی و تحصیلی کودک یا نوجوان انجام شود. همچنین نباید هر تغییر رفتاری یا افت تحصیلی را به افسردگی نسبت داد؛ زیرا عوامل مختلفی می‌توانند چنین تغییراتی ایجاد کنند. در صورت تداوم علائم خلقی یا تغییر محسوس در رفتار و عملکرد، ارزیابی توسط روانپزشک کودک و نوجوان یا متخصص سلامت روان می‌تواند به تشخیص علت اصلی کمک کند.

تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی از نظر روش‌های درمان

در هر حال، افسرده خویی را می‌توان به عنوان یکی از زیر مجموعه‌های اختلال روانی افسردگی دانست. از آنجا که علائم این دو اختلال، کاملا شبیه هستند، بنابراین به نظر می‌رسد با روش‌های درمانی مشابه، بتوان هر دو اختلال را درمان نمود. به این ترتیب، تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی، از نظر روش‌های درمان تقریبا بی‌معنا خواهد بود.

دارو درمانی دیس تایمی و افسردگی ماژور

هر بیماری که با علائم PDD یا MDD به پزشک متخصص اعصاب و روان مراجعه کند، تحت درمان با داروهای ضد افسردگی قرار می‌گیرد. البته ممکن است این داروها، از یکی از گروه‌های SSRI، SNRI یا داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای انتخاب گردند. شاید در مورد تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی از نظر درمان دارویی، بتوان به میزان دوز دارو اشاره کرد. این پزشک متخصص اعصاب و روان است که مشخص می‌کند بیمار باید از چه نوع دارویی و با چه دوزی استفاده کند.

روان درمانی برای کنترل MDD و PDD

روان درمانی با تکنیک‌های مختلف، برای درمان انواع اختلالات روانی از جمله PDD و MDD به کار می‌رود. در حالت کلی، روان درمانی اولین قدم برای بهبود سلامت روان بیماران است، که می‌تواند با دارو درمانی همراه گردد.

در طول جلسات روان درمانی، بیمار درباره احساسات و تغییرات خلق و خوی خود، با روانپزشک یا روانشناس صحبت می‌کند. بررسی افکار بیمار و بیان احساسات، هم به پزشک و هم به بیمار کمک می‌کند تا تغییرات خلق و خوی او، ریشه یابی شوند. در نهایت، روش‌هایی برای تغییر رفتار بیمار به کار گرفته می‌شوند.^{Understanding Major Depressive Disorder}

به نقل از مرور علمی منتشرشده در PubMed:

داروهای ضدافسردگی و دست‌کم برخی انواع روان‌درمانی در درمان افسردگی مزمن مؤثر هستند.

یکی از بهترین روش‌های روان درمانی برای درمان افسردگی و افسرده خویی، تکنیک درمان شناختی رفتاری یا CBT است. در این روش، بیمار تلاش می‌کند تا افکار و احساسات منفی خود را شناسایی کرده، و آن‌ها را با رفتارهای مثبت جایگزین نماید. تنها موردی که می‌توان به عنوان تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی، از نظر روان درمانی در نظر گرفت، این است که ممکن است تعداد جلسات مورد نیاز بیمار، برای رسیدن به زندگی عادی، متفاوت باشد.

درمان افسردگی با آر تی ام اس (rTMS)

یکی از موثرترین روش‌های درمانی، که برای انواع افسردگی از جمله افسرده خویی و ماژور دپرشن به کار می‌رود، درمان با دستگاه rTMS است. این دستگاه که با استفاده از یک میدان مغناطیسی به تحریک نورون‌های مغزی می‌پردازد، ترشح انتقال دهنده‌های عصبی در مغز را بهبود می‌بخشد، و به بهتر شدن خلق و خوی بیماران افسرده کمک می‌کند.

در مورد تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی، از نظر درمان با آر تی‌ام اس نیز، می‌توان گفت که ممکن است تعداد جلسات برای بیماران PDD و MDD متفاوت باشد.

منظور از ابتلا به افسردگی مضاعف چیست؟

یکی از نکاتی که باید به آن توجه نمود، این است که برخی بیماران، به صورت همزمان به اختلال PDD و MDD مبتلا می‌شوند. هر چند این گونه مشکلات مربوط به سلامت روان، کاملا از یکدیگر مجزا هستند، با این حال، وقوع چنین شرایطی دور از انتظار نیست. برای مثال، برخی از بیمارانی که چندین سال به PDD مبتلا بوده‌اند و پس از آن، وارد یک دوره افسردگی اساسی شده‌اند، ممکن است دچار افسردگی مضاعف گردند.

البته با اینکه بسیاری از متخصصان و روانپزشکان، از این اصطلاح برای بیماران استفاده می‌کنند، با این حال، نمی‌توان این گونه تشخیص را رسمی دانست. با همه اوصاف، باز هم نمی‌توان از احتمال وقوع PDD و MDD به صورت همزمان چشم‌پوشی کرد.

برای درمان افسرده خویی و افسردگی اساسی به کجا مراجعه کنیم؟

تنها یک روانپزشک حرفه‌ای می‌تواند با بررسی تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی، آن‌ها را تشخیص داده و برنامه‌ریزی درمانی را انجام دهد. در کلینیک روانشناسی زیما درمان، امکان مشاوره بیماران و جلسات روان درمانی برای آن‌ها، فراهم شده است. همچنین، در صورتی که بیماران به درمان‌های تخصصی مانند درمان افسردگی با rTMS نیاز داشته باشند، می‌توانند این روش درمانی موثر را دنبال نمایند.

هدف از ارائه این مقاله، صحبت درباره تفاوت افسردگی اساسی با افسرده خویی بود. مشخص شد که تنها تفاوت افسردگی اساسی با افسردگی دیس تایمی در شدت و میزان ماندگاری علائم است. در واقع، تفاوت افسردگی خویی و اساسی از نظر نشانه‌ها بسیار کم است اما در طول مدت تجربه علائم و سطح اختلال در عملکرد روزمره فرد کاملاً محسوس است. توجه به تفاوت افسردگی حاد و مزمن می‌تواند به تصمیم‌گیری بهتر برای مراجعه به متخصص کمک کند.