تفاوت افسردگی در زنان و مردان | 6 فرق افسردگی مردان و زنان؛ بررسی علائم و درمان

تفاوت افسردگی در زنان و مردان یکی از موضوعات مهم در روان‌پزشکی است که به‌ویژه در دهه اخیر، مورد توجه پژوهشگران زیادی قرار گرفته است. بر اساس مطالعات جهانی، زنان تقریباً ۲ برابر بیشتر از مردان به افسردگی اساسی مبتلا می‌شوند. فرق افسردگی مردان و زنان در نحوه بروز علائم هم قابل مشاهده است: زنان بیشتر دچار غم، احساس پوچی، و گریه می‌شوند، در حالی که مردان افسرده، احساسات خود را از طریق خشم، تحریک‌پذیری یا حتی رفتارهای پرخطر بروز می‌دهند. این فرق افسردگی زنان و مردان در بروز و تشخیص می‌تواند تأثیر زیادی بر روند درمان داشته باشد.

از این رو در تشخیص افسردگی در زنان و مردان، باید نوع و شدت علائم را در نظر گرفت! بخش مهمی از تفاوت‌های افسردگی در زنان و مردان، به هورمون‌های این دو جنس مربوط هستند. البته لازم است اشاره کنیم که برای درمان افسردگی، چه در زنان و چه در مردان، لازم است از روش‌های معمول، از جمله روان درمانی و درمان دارویی کمک گرفت. همچنین، استفاده از روش‌های نوین و موثر از جمله درمان افسردگی با آر تی ام اس، می‌تواند به پیشبرد اهداف درمانی کمک کند؛ با این حال، اینکه کدام یک از روش‌های درمانی برای هر فرد مناسب‌تر است، کاملا به پزشک متخصص و وضعیت بیمار بستگی خواهد داشت.

تفاوت افسردگی در زنان و مردان؛ آری یا خیر؟

آری؛ گویا لازم است به لیست تفاوت‌های بین زن و مرد، تفاوت افسردگی در زنان و مردان را نیز اضافه کنیم. تحقیقاتی که تاکنون توسط متخصصان و کارشناسان انجام گرفته‌اند، نشان می‌دهند که میزان ابتلای زنان به افسردگی، دو برابر بیشتر از مردان است. به طوری که بر اساس آمار به دست آمده، بخش وسیعی از بیماری‌ها در زنان، به افسردگی مربوط هستند. بنابراین، اصلی‌ترین تفاوت افسردگی در زنان و مردان، به میزان شیوع آن مربوط است.

دپرشن در مردان، علائم متفاوتی با افسردگی در زنان دارد. اغلب زنان، این اختلال روانی را با گریه کردن بیش از حد و بدون دلیل نشان می‌دهند. در حالی که اصلی‌ترین نشانه افسردگی در مردان را می‌توان عصبانیت بیش از حد دانست. علت این مساله، تا حد زیادی به جنسیت و غرور مردانه آن‌ها بستگی دارد، که از زمان کودکی گریه کردن را آموزش ندیده‌اند، و عصبانیت و تهدید را ترجیح می‌دهند! یعنی همان جمله معروف «مرد که گریه نمی‌کند!»

مطالعات جهانی نشان می‌دهد زنان تقریباً دو برابر بیشتر از مردان به اختلال افسردگی اساسی مبتلا می‌شوند و این تفاوت در بسیاری از فرهنگ‌ها مشاهده شده است.

به نقل از ژورنال بین‌المللی روان‌پزشکی بالینی:

مردان معمولاً افسردگی خود را با خشم، اعتیاد یا کناره‌گیری از جامعه نشان می‌دهند، در حالی‌که زنان بیشتر دچار علائم عاطفی آشکاری مانند گریه یا بی‌انگیزگی می‌شوند.

البته باید توجه داشت که فهمیدن تفاوت افسردگی و درونگرایی بسیار مهم است و باید توسط متخصص سنجیده شود.

تاثیر هورمون‌ها بر تفاوت افسردگی در زنان و مردان

بررسی‌ها نشان می‌دهند که اختلال افسردگی در زنان، عمدتا در سنین باروری، یعنی از ۲۵ تا ۴۴ سالگی بروز می‌کند. از این رو ممکن است بتوان نوع هورمون‌های جنسیتی را در ابتلا به افسردگی، دخیل دانست. در واقع، در تحقیقات علمی نشان داده شده است که هورمون‌های پروژسترون و استروژن، می‌توانند در انتقال دهنده‌های عصبی و سیستم‌های تنظیم‌کننده خلق و خو تاثیر بگذارند.

همچنین بر اساس نتیجه همین تحقیقات مشخص شد که بسیاری از زنان، با رسیدن به سنین یائسگی، از خطر افسردگی در امان می‌مانند؛ البته دوره پیش از یائسگی برای برخی از زنان، خطر ابتلا به افسردگی اساسی را افزایش خواهد داد. شاید بتوان بخشی از تفاوت افسردگی در زنان و مردان را، به عملکرد تیروئید و تفاوت‌های جنسی که توسط محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنال به وجود می‌آیند، مربوط دانست.^{Depression in Men vs. Women}

بنابراین نوسانات هورمونی مانند تغییرات استروژن و پروژسترون می‌توانند بر انتقال‌دهنده‌های عصبی مرتبط با خلق‌وخو اثر بگذارند و خطر افسردگی را در زنان افزایش دهند.

به نقل از انجمن روان‌پزشکی آمریکا (APA):

زنان به‌طور قابل‌توجهی بیشتر از مردان مستعد ابتلا به افسردگی هستند، به‌ویژه در دوره‌هایی مانند بارداری، پس از زایمان و یائسگی که نوسانات هورمونی رخ می‌دهد.

تاثیر اجتماع بر افسردگی در زنان و مردان

یکی از فاکتورهایی که می‌تواند در تفاوت افسردگی در زنان و مردان دخیل باشد، نوع تربیت اجتماعی آن‌ها است. در واقع، دختران از سنین بلوغ، نسبت به نظر اطرافیان حساس‌تر و دقیق‌تر هستند. در حالی که پسران از سنین نوجوانی به دنبال آن هستند، تا تسلط بیشتری بر اوضاع داشته و استقلال خود را حفظ نمایند.

این گونه موارد تربیتی باعث می‌شوند تا سرسختی در مردان تقویت شده، و از هر آنچه که رفتاری زنانه تلقی می‌شود، دوری جویند. بنابراین طبیعی است که مردان در ابراز احساسات و نمایش ناراحتی خود نسبت به زنان، سرسخت‌تر باشند. با این توضیحات، به راحتی می‌توان تفاوت افسردگی در زنان و مردان از نظر علائم و نشانه‌ها را توجیه نمود.

نقش‌های اجتماعی زنان و مردان

نوع نقش‌های اجتماعی زنان و مردان، در ابتلای آن‌ها به افسردگی دخیل هستند. برای مثال، زنان خانه‌دار و مادران عموما نقش خود را بی‌ ارزش می‌بینند. حتی بانوانی که در خارج از منزل به مشاغل مختلف مشغول هستند نیز، دچار تبعیض و نابرابری می‌شوند. از سوی دیگر، اکثر بانوان شاغل، در ایفای نقش به عنوان همسر، مادر و یک بانوی شاغل، با تعارض روبرو می‌گردند. تمام این موارد می‌تواند زمینه ابتلا به افسردگی در بانوان را (نسبت به مردان) تقویت کند.

سبک مقابله با مشکلات در زنان و مردان

یکی از عللی که می‌تواند تفاوت افسردگی در زنان و مردان را توجیه کند، سبک مقابله آن‌ها با مشکلات است. در حالت کلی، زنان اغلب از طریق ابراز احساسات و مرور مشکلات در ذهن (یا نشخوار فکری)، مسائل خود را حل می‌کنند. اما مردان اکثرا با حواس پرتی و کنترل تمرکز خود، به دنبال آن هستند تا مشکل خود را فراموش کنند.

بررسی‌ها نشان می‌دهند که مقابله با مشکلات از طریق نشخوار فکری، باعث ایجاد دوره‌های افسردگی طولانی‌تر و شدیدتر خواهد شد. بنابراین، همین نوع برخورد با مشکلات، می‌تواند بانوان را نسبت به اختلال افسردگی آسیب پذیرتر نماید.

رویدادهای استرس‌زای زندگی

تجربه نشان می‌دهد که تروماها و رویدادهای استرس‌زایی که در زندگی زنان به وجود می‌آیند، حساسیت‌های بیشتری در آن‌ها ایجاد می‌کند. از این رو، زنان نسبت به مردان، در برخورد با رویدادهای استرس‌زای زندگی، آسیب‌پذیرتر خواهند بود. حتی دختران در بیان رویدادهای منفی زندگی خود فعال‌تر از پسران هستند. در هر حال، مطالعه بر روی بانوان مشخص کرده که اکثر کسانی که به افسردگی اساسی مبتلا هستند، قبل از آن یک رویداد استرس‌زا را از سر گذرانده‌اند. هر چند عوامل خطر، مانند وضعیت اجتماعی-اقتصادی، ژنتیک و سابقه خانوادگی نیز می‌توانند در ابتلا به این اختلال روانی، نقش داشته باشند.

تفاوت در تشخیص افسردگی زنان و مردان

یکی از نکات مهمی که درباره تفاوت افسردگی در زنان و مردان وجود دارد، این است که مردان کمتر از زنان، علائم خود را گزارش می‌دهند. همین مساله باعث شده تا شدت شیوع در بانوان بیشتر از مردان به نظر برسد؛ در حالی که ممکن است واقعا این گونه نباشد. نکته دیگر اینکه در برخی تحقیقات، ثابت شد که نه تنها افسردگی در مردان می‌تواند با دپرشن در زنان متفاوت باشد، بلکه در بسیاری از موارد، تشخیص افسردگی در مردان امکان‌پذیر نیست.

پیش از این اشاره کردیم که اصلی‌ترین تفاوت افسردگی در زنان و مردان به علائمی مربوط است، که افراد از خود نشان می‌دهند. عصبانیت، تحریک پذیری، انواع اختلالات خواب و مصرف مواد مخدر، از علائم افسردگی در مردان هستند. ضمن اینکه معمولا احساس غم و اندوه در مردان، به اشتباه تحت عنوان استرس و اضطراب توصیف می‌گردند؛ این گونه تفاوت‌ها بین افسردگی در زنان و مردان، تشخیص این اختلال را با چالش مواجه می‌سازد.

به نقل از مؤسسه ملی سلامت روان آمریکا (National Institute of Mental Health – NIMH):

مردان کمتر از زنان برای دریافت کمک حرفه‌ای در زمینه سلامت روان مراجعه می‌کنند و همین مسئله باعث می‌شود افسردگی در مردان کمتر تشخیص داده شود.

تفاوت علائم فیزیکی افسردگی در زنان و مردان

ابتلا به افسردگی، معمولا با علائم فیزیکی نیز همراه است. تفاوت افسردگی در زنان و مردان، از نظر نوع و شدت علائم فیزیکی نیز ثابت شده است. برای مثال، اکثر بانوان مبتلا به اختلال دپرشن، دچار دل درد، حساسیت سینه و احساس ضعف و فرسودگی می‌گردند. در حالی که علائم فیزیکی افسردگی در مردان، عمدتا شامل موارد زیر خواهند بود:

• پایین بودن سطح تستوسترون
• احساس تپش قلب شدید
• مشکلات نعوظ و سایر اختلالات جنسی
• مشکلات گوارشی
• تنگی قفسه سینه

آیا درمان افسردگی در مردان و زنان با هم تفاوت دارند؟

در حالت کلی، درمان افسردگی در مردان و زنان، بر اساس یک برنامه کامل شامل روان درمانی و مصرف داروهای ضد افسردگی، انجام می‌گیرد. علاوه بر آن‌ها، درمان افسردگی با آر تی ام اس (rTMS)، یکی از بهترین و موثرترین روش‌هایی است، که برای بهبود سریع‌تر بیماران به کار گرفته می‌شود. مبنای این روش، تحریک مغناطیسی مغز است که در آن پالس‌های حاصل از یک میدان مغناطیسی، به نواحی مختلف مغز در جلوی پیشانی، اعمال می‌گردند.

این گونه پالس‌ها، جریان‌های الکتریکی القایی به وجود می‌آورند، که نورون‌های مغزی را تحریک کرده و انتقال دهنده‌های عصبی را تنظیم می‌کنند. ترشح دوپامین و سروتونین در اثر اعمال پالس‌های مغناطیسی، می‌تواند اختلالات روانی از جمله افسردگی را بهبود بخشد.

برای پیشگیری از افسردگی در زنان و مردان چه کنیم؟

با اینکه تفاوت افسردگی در زنان و مردان از جنبه‌های مختلف غیر قابل انکار است، اما معمولا رعایت برخی مراقبت‌ها چه در زنان و چه در مردان، می‌تواند مانع از ابتلا به افسردگی گردد؛ مخصوصا برای کسانی که سابقه خانوادگی دپرشن دارند. در ادامه به برخی از این مراقبت‌ها اشاره می‌کنیم.

داشتن سبک زندگی سالم

اصلاح سبک زندگی، در هر مرحله‌ای می‌تواند به سلامت روان و جسم افراد کمک کند. انتخاب یک رژیم غذایی سالم و ورزش منظم، برای حفظ سلامت ذهن و روان لازم است. ضمن اینکه همه ما باید تلاش کنیم تا میزان استرس خود را مدیریت کرده و در صورت لزوم، با یک روانشناس در ارتباط باشیم تا از مراحل بحرانی زندگی خود عبور کنیم.

علت افسردگی در برخی افراد، مخصوصا بانوان، ابتلا به بیماری‌های جسمانی است. بنابراین اگر بتوانیم با انتخاب یک سبک زندگی سالم، تا حد امکان از ابتلا به بیماری‌های جسمی جلوگیری کنیم، قطعا روان سالم‌تری نیز خواهیم داشت.

داشتن تعادل در روابط و حمایت‌های اجتماعی

هرگاه تعادل زندگی، به دلیل کار، مسائل عاطفی، مشکلات خانوادگی و بیماری بر هم بخورد، خطر ابتلا به افسردگی افزایش می‌یابد. بنابراین، بهتر است همه ما فهرستی از اولویت‌ها برای خود تنظیم کنیم و به آن پایبند باشیم. این کار از غرق شدن و گیر افتادن در هر مرحله، و ایجاد احساس ناامیدی، جلوگیری می‌کند. برای پیشگیری از افسردگی در زنان و مردان، لازم است پیش از رسیدن به نقطه شکست، از گروه‌های حمایتی کمک گرفته شود.^{Depression: His Versus Hers}

داشتن فعالیت در طول روز

فعالیت داشتن و مسئولیت پذیری، باعث می‌شود تا فرد، همواره حس هدفمندی و مفید بودن داشته باشد. حتی اگر فعالیتی که انجام می‌دهد، سود و منفعت مالی نداشته باشد. به طور کلی، فعالیت‌های روزمره به فرد کمک می‌کنند، تا حس موفقیت داشته باشد؛ در عین حال، این فعالیت‌ها، عزت نفس و احساس سلامتی او را تقویت می‌کنند.

برای درمان افسردگی در زنان و مردان، به کجا باید مراجعه کنیم؟

مراجعه به یک کلینیک اعصاب و روان معتبر که تیمی تخصصی و حرفه‌ای دارد، می‌تواند به شما کمک کند. در کلینیک زیما درمان، بهترین روانپزشکان تهران، حضور دارند، که شما می‌توانید درباره علائم افسردگی خود با ایشان صحبت کنید. ایشان پس از بررسی‌های لازم، یک برنامه درمانی دقیق را برای شما تنظیم خواهند کرد.

از مزایای مراجعه به کلینیک زیما درمان آن است، که این کلینیک خدمات درمان با rTMS را به شما ارائه خواهد داد. هزینه درمان با rTMS در این مرکز، نسبت به سایر مراکز درمانی کمتر است. ضمن این که این روش درمانی، زیر نظر بهترین روانپزشک و متخصصان مغز و اعصاب، قابل انجام خواهد بود.

درنهایت درباره افسردگی در مردان و زنان میتوان گفت

تفاوت افسردگی در زنان و مردان باعث می‌شود تشخیص این اختلال در هر جنس، با دقت و حساسیت بیشتری همراه باشد. در بسیاری موارد، فرق افسردگی مردان و زنان در نحوه ابراز احساسات موجب می‌شود مردان افسرده، کمتر شناسایی شوند و درمان به تأخیر بیفتد. از سوی دیگر، فرق افسردگی زنان و مردان در واکنش به دارو یا درمان روان‌درمانی هم می‌تواند وجود داشته باشد. بنابراین، بهره‌گیری از روان‌پزشک یا روان‌شناس مجرب، می‌تواند روند تشخیص و درمان را تسریع کرده و از مزمن شدن بیماری پیشگیری کند.