اختلال افسردگی عمیق: از تشخیص تا درمان

اختلال افسردگی عمیق

در حوزه اعصاب و روان، به خصوص روانپزشکی و روانشناسی، اختلال افسردگی عمیق یکی از بخش های عمده از اختلالات خلقی را تشکیل می دهد. اختلال افسردگی که به آن سرماخوردگی روانی نیز گفته می شود، بسیار شایع است، اما متاسفانه همچون بیماری کووید-19 شدید و طولانی مدت بوده و بدون درمان، به خودی خود بهبود نمی یابد. در ادامه بیشتر با این اختلال روانی آشنا خواهیم شد

منظور از اختلال افسردگی عمیق چیست؟

در طبقه بندی های جهانی و بین المللی اختلالات عصب روانپزشکی، اختلال افسردگی عمیق به عنوان یک اختلال خلقی طبقه بندی شده است. منظور از اختلال خلقی هر گونه مشکل پایدار و یا نوسانات عمیق در خلق، احساسات، و عواطف فرد طی روز می باشد. می توان اختلال افسردگی عمیق را به عنوان احساس ناراحتی، فقدان، تهی بودن، و یا خشم به خود توصیف نمود که جریان فعالیت های زندگی روزمره فرد را مختل می نماید.

نام های دیگر افسردگی عمیق شامل اختلال افسردگی بالینی، اختلال افسردگی شدید، یا اختلال افسردگی تمام عیار می باشند. این اختلال روانشناختی نسبتاً رایج است به طوری که بین متخصصان سلامت روان به «سرما خوردگی بیماری های روانی» مشهور شده است. طبق بررسی های مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری های امریکا، نزدیک 20 درصد از مردم بزرگسال امریکایی دچار افسردگی می باشند. همچنین طبق برآوردهای سازمان بهداشت جهانی حدود 4 درصد از کل جمعیت جهان شامل 5 درصد از بزرگسالان و 5.7 درصد از سالمندان بالای 60 سال به نوعی از اختلالات افسردگی دچار هستند.

اختلال افسردگی عمیق از نوسانات معمول و کوتاه مدت خلقی و پاسخ های هیجانی کوتاه مدت به چالش های زندگی روزمره متفاوت است. اهمیت افسردگی از این جهت است که منجر به افزایش ناامیدی و در نتیجه افزایش اقدام به خودکشی و نیز موارد خودکشی موفق می شود. تقریباً سالانه بیش از 700 هزار مورد خودکشی در سرتاسر جهان به طور رسمی ثبت می شود که اکثریت قریب به اتفاق آنها ناشی از اختلال افسردگی عمیق و در بین افراد سنین بین 15 تا 29 سال می باشد.

در افرادی که دچار اختلال افسردگی شدید می شوند، تفکر و احساسات به شکلی عمیق نسبت به تقریباً همه امور و حوزه ها منفی می گردد. به گفته روانپزشکان و روانشناسان بالینی درمانگاه چند منظوره اعصاب و روان زیما درمان تهران، بیماران مبتلا به انواع اختلالات خلقی دچار مشکلات عدیده در انجام فعالیت های روزانه همچون خواب، تغذیه، کار، و حتی تفریح و استراحت می باشند.

دلایل متعددی برای ایجاد افسردگی مطرح شده اند که از زمینه های ژنتیکی تا استرس های روانی-اجتماعی، و حتی وجود بیماری های غدد درون ریز دامنه ای وسیع را در بر می گیرند. یکی از وجوه مهم خانواده اختلالات افسردگی این است که فرد بیمار به تدریج در زندگی، احساسات و افکار اطرافیان خود نیز تاثیر منفی گذارده و آنها را نیز دچار کژ خلقی می نماید.

در صورت مشاهده علایم و عوارض هر یک از انواع اختلالات افسردگی در خود یا اطرافیانتان، لازم است هر چه سریعتر برای تشخیص علت زیربنایی و درمان مناسب به نزد روانشناسان و روانپزشکان متخصص مراجعه بفرمایید. درمان افسردگی به طور معمول ترکیبی از دارو درمانی، روان درمانی و در صورت مقاومت افسردگی به درمان، شیوه های نوین نوروتراپی همچون rTMS، tDCS، و نورو فیدبک می باشند.

علایم و عوارض اختلال افسردگی عمیق

علایم و عوارض اختلالات افسردگی می توانند شکل های مختلفی داشته باشند. اما به طور معمول افراد دچار اختلال افسردگی عمیق اکثر این علایم را اغلب اوقات روز و تقریباً هر روز و حداقل به مدت 2 هفته پی در پی تجربه می نمایند. در صورت داشتن علایم زیر لازم است برای بررسی تشخیصی و درمان افسردگی خود به کلینیک های تخصصی اعصاب و روان مراجعه بفرمایید:

  • خلقی که به طور مداوم ناراحت و مضطرب است
  • احساس تهی بودن (احساس پوچی)
  • احساس درماندگی
  • احساس بدبینی (به خود، دیگران، آینده)
  • احساس تحریک پذیری، زودرنجی، و بی قراری
  • احساس ناکامی از زندگی
  • احساس بی ارزشی، ناامیدی، و گناه
  • فقدان لذت یا علاقه به سرگرمی ها و فعالیت ها
  • کاهش انرژی، خستگی، و احساس کندی
  • دشواری در تمرکز، یادآوری، و یا تصمیم گیری
  • مشکلات خوابیدن، بیدار شدن زود هنگام صبح یا مدت خواب بیش از حد
  • تغییر در اشتها یا تغییر وزن بدون برنامه
  • افکار مرگ یا خودکشی
  • اقدام به خودکشی
  • درد یا گرفتگی، سر درد، و یا کرامپ عضلانی بی دلیل
  • مشکلات گوارشی بدون دلیل واضح جسمانی حتی با وجود درمان

لازم به خاطر نشان ساختن است که الزاماً تمامی افرادی که دچار اختلال افسردگی عمیق هستند، تمامی نشانه های فوق الذکر را تجربه نخواهند کرد. برخی از افراد افسرده ممکن است تنها چند نشانه افسردگی بالینی را تجربه نمایند، در حالی که برخی دیگر ممکن است تعداد بیشتری از علایم و نشانه های مرضی را طی روز تجربه کنند. همچنین گاه ممکن است این علایم به دلیل وجود بیماری های جسمانی و یا مصرف داروها/ مواد به وجود آمده باشند.

 

علل ایجاد اختلال افسردگی عمیق چه مواردی هستند؟

طبق گزارش های تخصصی سازمان جهانی بهداشت، اختلال افسردگی عمیق نتیجه تعاملی پیچیده از همزمانی عوامل متعدد اجتماعی، روانشناختی، و زیستی می باشد. در حوزه زیستی برخی از بیماری ها همچون بیماری های قلبی عروقی منجر به افزایش اختلالات افسردگی می شوند. در عین حال کژکاری های هیپوفیز، غده تیروئید، غده فوق کلیه، و کبد و یا وجود تومورهایی که اختلالات متابولیک در تعادل غدد درون ریز ایجاد می کنند نیز می توانند منجر به بروز افسردگی شوند. انواع سوء مصرف مواد همچون اعتیاد به الکل، و مواد مخدر نیز عوامل زیستی دیگری در زمینه افزایش دامنه افسردگی به شمار می آیند.

در زمینه عوامل ژنتیک، برخی از پژوهش ها نشان داده اند در برخی خانواده ها میزان بروز انواع اختلالات افسردگی بیش از سایر خانواده ها است. در پژوهش های دوقلوهای همسان نیز احتمال بروز افسردگی به صورت وراثتی تایید شده است.

در حوزه های فردی، افرادی که تجارب ناگوار زندگی همچون شکست، بیکاری، سوگ، و رخدادهای آسیب زا را بیشتر تجربه کرده باشند، با احتمال بیشتری دچار افسردگی خواهند شد. پژوهش های متعدد نشان داده اند افرادی که مهارت های زندگی و نیز تاب آوری کمتری دارند، با احتمال بیشتری دچار افسردگی شدید می شوند.

در حوزه های اجتماعی، انواع تنش ها و استرس های روانی-اجتماعی همچون بحران های اقتصادی، رکود، تورم مستمر، پاندمی ها (همچون پاندمی کووید-19)، جنگ ها، قحطی، خشکسالی، و بلایای طبیعی (سیل، زلزله، آتش سوزی های گسترده) به شدت منجر به افزایش موارد شیوع افسردگی و نیاز به درمان افسردگی در سطح جمعیت می شوند.

انواع اختلال افسردگی عمیق

بر اساس بررسی های تخصصی روانپزشکی صورت گرفته، اختلال افسردگی عمیق انواع مختلفی دارد که برخی از آنها به دلیل شرایطی خاص ممکن است در فرد ایجاد شوند. به گفته روانپزشکان درمانگاه چند منظوره اعصاب و روان زیما درمان در تهران، انواع اصلی اختلال افسردگی عبارتند از:

–     افسردگی عمیق:

اختلال افسردگی عمیق که به آن اختلال افسردگی اساسی یا افسردگی بالینی نیز گفته می شود، شکل تمام عیار خانواده اختلالات خلقی بوده و حداقل 2 هفته به طول می انجامد. طی دوره اختلال افسردگی عمیق، فرد بیمار در تمامی امور زندگی از جمله کار، خواب، تحصیل، و تغذیه دچار مشکلات عدیده می شود.

–     اختلال افسردگی پایدار (مستمر):

اختلال افسردگی پایدار که به آن دیس تایمی یا کژخلقی یا اختلال ملال خویی نیز گفته می شود، شامل وهله هایی با شدت کمتر از اختلال افسردگی بالینی (عمیق) است. اختلال افسردگی مستمر به طور معمول حداقل 2 سال به طول می انجامد.

–     افسردگی پیش از زایمان:

اختلال افسردگی پیش از زایمان شامل وهله هایی از افسردگی عمیق است که زنان در طی دوره بارداری خود پیش از زایمان تجربه می نمایند.

–     افسردگی پسا زایمانی:

افسردگی پسا زایمانی شامل آن دسته از اختلالات خلقی است که زنان به فاصله کوتاه چند روزه پس از به دنیا آوردن فرزند خود به آن دچار می شوند.

–     ملال پیش از قاعدگی

این حالت بیشتر شبیه دلمردگی، ملال، تنگی خلق، زودرنجی و حساسیت بالاتر از حد عادی در برخی از زنان در دوران پیش از پریود در قاعدگی ماهانه شان توصیف شده است. این طبقه به عنوان یک طبقه تشخیصی مستقل محسوب نشده و هنوز به عنوان موجودیتی جداگانه از عوارض پریود ماهانه تلقی نمی گردد.

–     اختلال افسردگی فصلی:

اختلال افسردگی فصلی بر اساس فصول مشخصی از سال در برخی از افراد ایجاد شده و از بین می رود. به طور معمول در فصل هایی که طول مدت تابش آفتاب طی روز بیشتر باشد، این اختلال از بین رفته و در فصل هایی که میزان نور خورشید در طول روز کم می شود خود را نشان می دهد. در نیمکره شمالی زمین اختلال افسردگی فصلی در پاییز و زمستان اوج می گیرد و در نیمکره جنوبی، به صورت عکس در بهار و تابستان اختلال افسردگی فصلی قابل مشاهده است.

–     افسردگی روان پریشانه (سایکوتیک):

اختلال افسردگی روان پریشانه یا افسردگی سایکوتیک نوعی بسیار شدید و حاد از اختلال افسردگی عمیق است. که طی آن فرد بیمار علایمی از روان پریشی همچون هذیان ها و توهم ها را تجربه می نماید. این اختلال بدون مداخله قاطع روانپزشکی قابل درمان نمی باشد.

 

منابع

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression

https://www.nimh.nih.gov/health/topics/depression

https://psychiatry.org/patients-families/depression/what-is-depression

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت ، استفاده از سرویس ریکپچای گوگل الزامی است که منوط به خط مشی رازداری و شرایط استفاده گوگل است.

من با این قوانین موافقم.

دکتر سروش احسان
دکتر سروش احسان

متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات

دکتر نوروالهی متخصص پارکینسون
دکتر حمید نورالهی

متخصص بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)

دکتر یزدان پناهی

مغز و اعصاب و ستون فقرات

دکتر الهام کاملی

متخصص روانپزشک

دکتر محیا علمی

بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)

مقالات مرتبط