تاثیر نوروفیدبک بر اضطراب چگونه است؟ درمان استرس با نوروفیدبک

تغییر در فرکانس امواج مغزی نقش مهمی در استرس و اضطراب دارد و تحقیقات نشان می‌دهد ۶۰ تا ۸۰٪ بیماران پس از چند جلسه، کاهش علائم را تجربه می‌کنند. برای ایجاد تعادل بین ترکیبات شیمیایی موجود در مغز، می‌توان از دارو استفاده کرد؛ البته شرکت در جلسات روان درمانی به طور همزمان، برای مدیریت علائم مانند تحریک پذیری، بی‌قراری، نگرانی و مشکلات خواب مفید است. آیا درمان استرس با نوروفیدبک ممکن است؟ در پاسخ باید گفت بله؛ تاثیر نوروفیدبک بر اضطراب، دقیقا به همین شکل است. در واقع، در درمان اضطراب با نوروفیدبک، فرکانس امواج مغزی به مرور اصلاح شده و اصطلاحا مغز، برای برخورد با وقایع و نحوه مدیریت شرایط، مجددا آموزش می‌بیند!

در جلسات نوروفیدبک، پزشک متخصص با بررسی و تحلیل نقشه مغزی فرد، نحوه عملکرد امواج مغزی را ارزیابی خواهد کرد. سپس با تعیین یک دامنه فرکانسی استاندارد، یک بازی، مدیا یا فیلم را برای بیمار اجرا یا پخش می‌کند. چنانچه فرکانس امواج مغزی مربوط به نواحی مرتبط با اضطراب، به حالت ایده‌آل نزدیک گردد، شخص پاداش دریافت می‌کند؛ و این یعنی شروع آموزش مغز برای واکنش صحیح به وقایع و داشتن خلق و خوی بهتر!

در این مطلب، نکات بیشتری درباره درمان استرس با نوروفیدبک ارائه خواهیم داد. برای رسیدن به پاسخ سوالات خود در مورد تاثیر نوروفیدبک بر اضطراب، می‌توانید تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.

به نقل از مجله Applied Psychophysiology and Biofeedback (نشریه تخصصی فیزیولوژی کاربردی و بیوفیدبک):

نوروفیدبک با آموزش خودتنظیمی مغز، می‌تواند علائم اضطراب را بدون نیاز به دارو کاهش دهد.

چرا نوروفیدبک برای اضطراب مفید است؟

اضطراب و استرس، یکی از فراگیرترین اختلالات روانی است که همه افراد در هر سنی، ممکن است به آن مبتلا شوند. بی‌قراری، تحریک پذیری، مشکل در خواب، نگرانی طولانی مدت و بیش از حد، احساس خستگی و حتی مشکلات جسمانی، از جمله عوارض اضطراب هستند که کیفیت زندگی بیمار را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهند. ^{Anxiety Disorders: Causes، Symptoms، Treatment & Types}

علائمی که با ناهماهنگی امواج مغزی تشدید می‌شوند:

• بی‌قراری و تحریک‌پذیری مداوم

• نگرانی طولانی‌مدت و غیرقابل کنترل

• اختلال خواب یا بیدار شدن‌های مکرر

• خستگی ذهنی و کاهش تمرکز

• علائم جسمانی بدون علت پزشکی مشخص

درمان‌های خط اول برای اضطراب، شامل مصرف دارو و به کارگیری تکنیک‌های CBT هستند؛ اما در سال‌های اخیر، تحقیقات زیادی درباره درمان اضطراب با نوروفیدبک انجام گرفته‌اند. بنا بر نتیجه تحقیقات مشخص شد که علائم اضطراب، با طی کردن جلسات نوروفیدبک کاهش پیدا می‌کنند.

هر چند عواملی مانند سن، شدت بیماری و تعداد جلسات درمان می‌توانند بر تسریع روند بهبودی علائم استرس و اضطراب تاثیر بگذارند، اما در هر حال، نوروفیدبک با کمک ابزار تشویق و پاداش، می‌تواند از خاصیت انعطاف پذیری مغز کمک گرفته و مسیرهای عصبی جدیدی را ایجاد نماید؛ یعنی مغز مجددا آموزش می‌بیند که در موقعیت‌های مختلف، چه واکنشی نشان دهد!

تاثیر نوروفیدبک بر تمرکز و اضطراب، در واقع به معنای اصلاح فرکانس امواج مغزی است. برای بررسی مسیر درمانی بیمار و آگاهی از میزان اثربخشی نوروفیدبک بر درمان اضطراب، لازم است در دوره‌های زمانی مشخص، نقشه مغزی فرد تحلیل و ارزیابی شود!

به نقل از National Institute of Mental Health (NIMH) (مؤسسه ملی سلامت روان آمریکا):

نوروفیدبک با بهره‌گیری از انعطاف‌پذیری عصبی مغز، تغییرات پایدار در واکنش‌های هیجانی ایجاد می‌کند.

ارتباط اضطراب با عملکرد امواج مغزی چیست؟

معمولا علت ایجاد اضطراب، وجود ناهماهنگی و اتصال ناکارآمد بین قشر جلوی مغز و آمیگدال است. اما در حالت کلی، فعالیت مغز در افراد مضطرب به شکل زیر با فرکانس امواج مغزی مرتبط است:^{How Does Neurofeedback Therapy & Training Work For Anxiety}

1. امواج بتا بالاترین و سریع‌ترین فرکانس را دارند و اغلب هنگام درگیری مغز با یک فعالیت دشوار، مانند سخنرانی، حل مساله یا یادگیری یک مهارت جدید فعال می‌شوند. اگر فعالیت امواج بتا متعادل نباشد، می‌تواند منجر به ایجاد یا افزایش اضطراب گردد.
2. امواج آلفا نسبت به موج‌های بتا فرکانس کمتری دارند؛ اما در هر حال سریع هستند! هنگامی که شخص، خسته نبوده و آرامش داشته باشد، میزان امواج آلفا در مغز بیشتر است. به طور خاص، در زمان مدیتیشن یا استراحت با چشمان بسته، حجم امواج آلفا در نواحی خلفی مغز بیشتر می‌گردد. در صورتی که فرکانس این نوع امواج مغزی کمتر از حد استاندارد باشند، باعث ایجاد استرس و اضطراب خواهد شد!
3. امواج تتا از نظر فرکانس، نسبت به دو گروه دیگر کندتر هستند؛ انتشار آن‌ها در مغز مربوط به زمانی است که شخص، احساس خواب آلودگی دارد و ذهن سرگردان می‌شود! فعالیت امواج تتا در مغز، در حین خواب مفید است؛ اما اگر این گونه فرکانس‌ها، در طول روز و بدون دلیل مشخص وجود داشته باشند، فرد احساس خستگی و مشکل در تمرکز دارد، که می‌تواند باعث اضطراب گردد.
4. امواج دلتا مربوط به زمانی است که فرد، در خواب کاملا عمیق و بدون رویا به سر می‌برد! در یک فرد سالم، در طول روز یا زمانی که شخص در حال یادگیری است و یا به تمرکز و دقت بالا نیاز دارد، این گونه امواج در مغز منتشر نمی‌شوند؛ اما در فرد مبتلا به اضطراب، انتشار امواج دلتا می‌تواند باعث از بین رفتن تمرکز در طول روز گردد.

هنگامی که فعالیت امواج مغزی در فرد، از حد ایده‌آل خارج شده و با فرکانس بیشتر یا کمتر از حد استاندارد منتشر گردند، زمینه استرس و اضطراب در فرد فراهم می‌شود. نوروفیدبک با تنظیم مجدد این فرکانس‌ها و بهبود عملکرد این امواج، مسیر جدیدی در مغز ایجاد می‌کند که به بهبود خلق و بیمار منجر خواهد شد! ^{Neurofeedback Training & Anxiety}

به نقل از Journal of Anxiety Disorders (مجله علمی اختلالات اضطرابی):

مطالعات نشان می‌دهد تنظیم امواج بتا و افزایش آلفا، نقش کلیدی در کاهش اضطراب ایفا می‌کند.

درمان اضطراب با نوروفیدبک

درمان نوروفیدبک، تحت عنوان نوروتراپی نیز شناخته می‌شود. این تکنیک درمانی، کاملا غیر تهاجمی بوده و به هیچ گونه دارو، تحریک مغزی، بیهوشی یا جراحی نیازی ندارد. در واقع، پزشک متخصص نوروفیدبک، الکترودهایی را بر روی پوست سر بیمار می‌چسباند، تا فعالیت نواحی مختلف مغز را تحلیل نماید. اصلاح ارتباط بین نواحی مختلف مغز، در نهایت به درمان استرس و اضطراب منجر می‌شود.

برای درمان اضطراب با نوروفیدبک، فرد باید تمرین‌هایی را در طول هر جلسه درمانی انجام دهد، که می‌توانند ارتباط قشر جلوی مغز و آمیگدال را اصلاح کنند. ^{Neurofeedback for Anxiety}

با انجام این نوع تمرینات، هنگامی که شخص در موقعیت واقعی قرار می‌گیرد، مغز واکنش صحیح‌تری را نشان می‌دهد. هر چه تعداد جلسات درمانی بیشتر بوده و روند درمان قوی‌تر دنبال شود، ارتباط آمیگدال و قشر مغز تقویت شده و علائم اضطراب به طور قابل توجهی کاهش پیدا می‌کنند! این روند، یعنی همان تشکیل مسیر جدید در مغز، که با تکرار و تمرین در جلسات نوروفیدبک، نهادینه می‌شود.

در جلسه درمان اضطراب با نوروفیدبک، چه اتفاقاتی می‌افتد؟

قبل از شروع درمان با نوروفیدبک، فرد باید برای آزمایش نقشه مغزی آماده شود. در طول درمان نیز پزشک متخصص، فعالیت نواحی مختلف مغز را با کمک EEG تحت نظر دارد؛ ضمن اینکه در هر جلسه درمانی، پزشک درباره احساسات و علائم بیمار از او سوال می‌کند. فعالیت امواج مغزی، به عنوان یک نشانگر بیولوژیکی محسوب می‌شود، که مشخص می‌کند شخص نسبت به چه محرک‌هایی، علائم اضطراب را نشان می‌دهد!

مراحل اصلی درمان:

• تهیه نقشه مغزی (QEEG)

• شناسایی نواحی پرکار یا کم‌کار مغز

• تعیین دامنه فرکانسی هدف

• اجرای تمرین با فیلم، بازی یا موسیقی

• دریافت پاداش مغز در صورت واکنش صحیح

• تثبیت مسیرهای عصبی با تکرار جلسات

پزشک با مشاهده امواج مغزی، متوجه می‌شود که علت ایجاد اضطراب، کم کاری یا پرکاری در کدام ناحیه از مغز است! اکثر بیماران مبتلا به استرس و اضطراب، دچار فعالیت بالای امواج بتا با فرکانس بالا هستند، که منجر به حس وحشت، ناامنی و ترس می‌شود! وظیفه نوروفیدبک، کاهش امواج بتا و در مقابل تقویت امواج آلفای مرتبط با آرامش است.

برای این کار بیمار باید یک فیلم ببیند و یا موسیقی نشاط آوری را گوش دهد. در صورتی که مغز تلاش کند تا امواج انتشار یافته را در بازه فرکانسی صحیح نگه دارد، پاداش می‌گیرد؛ این فرایند را شرطی شدن مغز می‌گویند. درست شبیه به تربیت یک حیوان خانگی، که در ازای انجام کار صحیح به او جایزه می‌دهید! ^{How Neurofeedback Can Help Anxiety}

مزایای درمان اضطراب با نوروفیدبک چیست؟

مهم‌ترین مزیت کاربرد نوروفیدبک برای اضطراب، داشتن یک برنامه شخصی‌سازی شده برای درمان است؛ در واقع، بررسی نقشه مغزی فرد مشخص می‌کند که اصلاح و آموزش در کدام ناحیه از مغز باید انجام گیرد؛ در نتیجه برخلاف دارو و تکنیک‌های CBT برای اضطراب، نیازی به سعی و خطا نیست و شخص مستقیما می‌تواند با یک برنامه درمانی مختص به خود، تحت درمان قرار گیرد! این مزیت در درمان با لورتانوروفیدبک، که به عنوان بهترین مدل نوروفیدبک به حساب می‌آید، چشمگیرتر خواهد بود.

نکته دیگر اینکه برای درمان اضطراب با نوروفیدبک، نیازی به کاشت الکترود، برش جراحی، شوک الکتریکی و یا تحریک مغناطیسی مغز نیست؛ بنابراین عملا می‌توان ادعا نمود که نوروفیدبک هیچ گونه تاثیر منفی بر مغز ندارد.

یکی دیگر از مزایای تاثیر نوروفیدبک بر اضطراب، اثر طولانی مدت و تقریبا دائمی آن است! در واقع هنگامی که مسیر جدید در مغز بیمار شکل می‌گیرد، از آن پس واکنش‌های او بر اساس آموزش‌های جدید بوده و تکرار آن، عملا به یک عادت تبدیل می‌شود و در نتیجه تاثیر آن دائمی خواهد بود! ^{How Does Neurofeedback Therapy & Training Work For Anxiety}

مزایای درمان اضطراب با نوروفیدبک در کلینیک زیما درمان

یکی از بهترین کلینیک‌های تخصصی در حوزه نوروفیدبک، کلینیک زیما درمان تهران است، که درمان هر بیمار را تحت نظارت یک تیم تخصصی انجام می‌دهد. تجربه پزشکان متخصص حاضر در کلینیک زیما درمان، باعث شده تا بسیاری از کاربران، از درمان اضطراب با نوروفیدبک در این مرکز کاملا راضی باشند. این تیم تخصصی می‌توانند خدمات دیگر از جمله درمان افسردگی با نوروفیدبک را به بیماران ارائه دهند.

هزینه نوروفیدبک در کلینیک زیما درمان، نسبت به سایر مراکز درمانی بسیار با صرفه‌تر است؛ ضمن این که در این مرکز، امکان تهیه نقشه مغزی و نوار مغز وجود دارد. بنابراین شما با مراجعه به کلینیک زیما درمان، نه تنها خدمات درمانی باکیفیت و باصرفه را تجربه می‌کنید، بلکه نیازی به مراجعه به مراکز متفرقه برای تهیه نقشه مغز یا نوار مغز نخواهید داشت. جهت رزرو نوبت، همین حالا با زیما درمان تماس بگیرید.

در مجموع، تاثیر نوروفیدبک بر اضطراب زمانی ماندگار خواهد بود که جلسات درمانی به‌صورت منظم و تخصصی انجام شوند. درمان اضطراب با نوروفیدبک با آموزش مجدد مغز، واکنش‌های هیجانی را اصلاح کرده و درمان استرس با نوروفیدبک می‌تواند بدون وابستگی دارویی، آرامش پایدار‌تری برای فرد ایجاد کند.