10+ علائم جسمی وسواس فکری در بیماران دچار اختلال OCD

علائم جسمی بیماران دچار اختلال وسواس فکری (OCD)

اختلال روانی وسواس جبری (OCD)، یکی از بیماری‌های نسبتا رایجی است، که ابتلا به آن می‌تواند وضعیت روانی و عاطفی فرد را به طور قابل توجهی متزلزل کند. علی رغم اینکه ما وسواس فکری را به عنوان یک وضعیت بحرانی برای سلامت روان می‌شناسیم، اما علائم جسمی وسواس فکری نیز می‌توانند باعث ناراحتی فرد گردند. برای مثال، شست و شوی زیاد دست‌ها، باعث خشکی، اگزمای شدید و حتی عفونت‌های پوستی می‌شود. همچنین، اضطراب زیادی که در بیماران مبتلا به OCD وجود دارد، گاه باعث حالت تهوع شدید در آن‌ها خواهد شد.

ناگفته نماند که اختلال و بی‌نظمی در خواب، باعث کاهش کیفیت آن بیمار شده، و در نهایت، احساس خستگی ناشی از کمبود خواب را در شخص به وجود می‌آورد. نشانه‌های وسواس فکری، از نظر جسمی و روانی، برای بیمار آزاردهنده هستند. از این رو، اقدام برای درمان این اختلال، باعث می‌شود تا کیفیت زندگی بیماران بهبود پیدا کند.

در ادامه این مقاله، به دنبال آن هستیم تا انواع نشانه‌های فیزیکی وسواس فکری را شرح دهیم؛ خواهیم دید که هر یک از این علائم فیزیکی، چگونه می‌توانند بر زندگی روزمره افراد تاثیر بگذارند.

آیا وسواس فکری، علائم جسمانی دارد؟

در حالت کلی، وسواس فکری را می‌توان به عنوان یکی از زیر مجموعه‌های اختلال استرس و اضطراب دانست. البته این اختلال روانی، هم اکنون در راهنمای آمار و تشخیص DSM-5، به صورت یک بیماری جداگانه تعریف می‌گردد؛ با این حال، علائم جسمی وسواس فکری، بسیار شبیه به نشانه‌های ناشی از اختلالات اضطرابی هستند!

مطالعه پینشهادی: فرق وسواس با اضطراب چیست؟

آشنایی با نشانه‌های وسواس فکری، به بیماران کمک می‌کند تا برای مقابله با تنش‌ها، قوی‌تر عمل کنند. برای مثال، داشتن آگاهی کافی درباره علائم جسمی وسواس فکری، باعث می‌شود تا فرد در موقعیت‌های مختلف، تصمیم‌گیری‌های بهتری داشته باشد، و بداند که چگونه آن را درمان نماید. این مساله، به طور خاص، در زمان شدید شدن اضطراب یا وقوع حمله پانیک، بسیار مهم است.

علائم خستگی و فرسودگی شدید ناشی از وسواس

یکی از علائم جسمی وسواس فکری، احساس خستگی و فرسودگی مفرط است. زیرا بیمارانی که به OCD مبتلا هستند، عمدتا دچار اختلال و بی‌نظمی در خواب می‌شوند. حتی برخی از بیماران، برای فرار از علائم وسواس، به خواب روی می‌آورند! با این حال، توانایی این افراد برای به خواب رفتن یا خواب ماندن، تغییر می‌کند.

تاثیر وسواس بر کمیت خواب

در اثر اجبارهای ناشی از وسواس فکری عملی، رفتارها و تشریفات بیش از حد و وقت‌گیر (چه از نظر روحی و چه از نظر جسمی)، می‌توانند منجر به بیداری‌های شبانه شده و برنامه خواب بیمار را مختل سازند. در نتیجه، ساعت خواب بیمار کمتر شده و باعث بروز علائم جسمی وسواس فکری، از جمله خستگی و فرسودگی، می‌گردد.

برای مثال، بیمار OCD، شب هنگام ممکن است تا دیر وقت بیدار بماند، و یک دعا را بارها و بارها تکرار کند؛ تا زمانی که احساس درستی درباره اجرای آن داشته باشد. یا اینکه یک مادر، به دلیل وسواس‌های پس از زایمان، ممکن است تمام طول شب را بیدار بماند و به کودک خود خیره شود؛ تا از نفس کشیدن او مطمئن گردد. حتی افرادی که دچار اجبارهای ذهنی هستند، ممکن است ساعت‌ها در رختخواب دراز کشیده و افکار مختلفی را در سر بپرورانند که به آن نشخوار فکری نیز میگویند! (در این رابطه بهتر هست که فرق وسواس فکری با نشخوار فکری رو مطالعه بفرمایین)

علت ترس از خواب برای بیماران OCD

یکی از علائم جسمی وسواس فکری، این است که معمولا بیماران OCD، از خواب دیدن و مواجه شدن با وسواس‌های خود، هراس دارند؛ زیرا آن‌ها بر این باور هستند، که بر رفتارهای خود در خواب کنترلی ندارند! در نتیجه، این حالت می‌تواند اضطراب شدیدی در آن‌ها ایجاد کند.

برای مثال، آن‌ها ممکن است در خواب خود، لمس یک حیوان را ببینند و یا کتک زدن شریک زندگی خود را مشاهده نمایند! در بسیاری از موارد، اگر به چنین بیمارانی در حین خواب نگاه کنید، متوجه ترس و وحشت شدید آن‌ها در حین خواب خواهید شد.

تاثیر OCD بر کیفیت خواب بیمار

علائم جسمی وسواس فکری، تنها به کمیت خواب مربوط نمی‌شوند؛ بلکه کیفیت آن را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهند. برای مثال، اضطراب ناشی از وسواس، عمیق‌ترین مرحله خواب، یعنی خواب REM را مختل می‌سازد. مرحله REM در خواب شبانه، باعث می‌شود تا مدارهای عصبی، مجددا سازماندهی شده و عملکرد آن‌ها بهبود پیدا کند. بیماران مبتلا به OCD، سطح بالایی از اضطراب وسواس فکری یا اجبارها را در هنگام شب، تحمل می‌کنند. در نتیجه، ورود به مرحله خواب REM و شارژ مجدد مغز، برای آن‌ها دشوار است.

احساس سردرد ناشی از وسواس

یکی از رایج‌ترین علائم جسمی وسواس فکری عملی، ابتلا به سردردهای شدید است؛ زیرا افرادی که به OCD مبتلا هستند، دائما با افکار تکراری، مزاحم، ناخواسته و وسواس گونه، سر و کار دارند. این افکار دائما تکرار شده و اجبار بیش از حدی در سر ایجاد می‌کنند. از این رو، بیماران OCD، معمولا به سردردهای تنشی مبتلا می‌شوند. کسانی که به این اختلال دچار می‌گردند، تمایل دارند تا زمان زیادی را برای وسواس‌های ذهنی خود صرف نمایند؛ این گونه حالت‌ها را اجبار ذهنی می‌گویند، که نباید آن را با افکار مزاحم اشتباه گرفت.

احساس سردرد؛ از جمله رایج ترین علائم جسمی وسواس فکری

به طور کلی، افکار مزاحم به صورت خود به خودی، و خارج از کنترل فرد به وجود می‌آیند. در حالی که اجبارهای ذهنی، مانند نشخوار فکری یا مرور ذهنی اتفاقات و رویدادها، به صورت کاملا خودآگاهانه و انتخابی رخ می‌دهند. در هر حال، فرد مبتلا به OCD، همواره سردرد تنشی را به عنوان یکی از علائم جسمی وسواس فکری، تجربه می‌کند.

آسیب‌های جسمانی در اثر وسواس فکری

بخش مهمی از علائم جسمی وسواس فکری، به آسیب‌های جسمانی آن مربوط است. برای مثال، شدت گرفتن علائم وسواس باعث می‌شود تا فرد، از ذهن، جسم و محیط خود جدا گردد. در اصل، هنگامی که فرد، علائم شدید وسواس را از خود نشان می‌دهد، مغز برای محافظت از او در برابر ناراحتی‌های احساسی، مانند اضطراب شدید، از این روش استفاده می‌کند. تا جایی که ممکن است فرد، در حین راه رفتن، احساس جدایی از زمین را داشته باشد، که در این صورت، ناهماهنگی حرکتی به وجود می‌آید و باعث سقوط فرد خواهد شد. این گونه آسیب‌های جسمانی، از علائم جسمی وسواس فکری به حساب می‌آیند.

نکته دیگر اینکه، خود وسواس فکری، می‌تواند جسم فرد بیمار را تحت تاثیر قرار دهد؛ برای مثال، بیمارانی که به وسواس تمیزی مبتلا هستند، در اثر شست و شو و ضدعفونی بیش از حد دست‌ها یا بدن، دچار خونریزی می‌شوند. همچنین، بروز عفونت‌های پوستی در این گونه افراد، در اثر استفاده زیاد از مواد ضدعفونی‌کننده و شوینده‌ها، اجتناب ناپذیر خواهد بود.

در این بین، هستند کسانی که به دلیل هجوم افکار ناخواسته به ذهنشان، از طریق مشت زدن به سر خود یا نیشگون گرفتن، دچار درد یا کبودی گردند، که تمامی این موارد را می‌توان علائم جسمی وسواس فکری دانست.

بدن درد ناشی از وسواس فکری

بسیاری از افرادی که به OCD مبتلا می‌شوند، درباره اعمال عادی بدن خود، مانند پلک زدن، بلعیدن و تنفس، دچار بیش آگاهی خواهند شد. این حالت، بیمار را ناچار به بررسی‌های اجباری می‌کند، تا متوجه شود که آیا بیش آگاهی از بین رفته است یا خیر! در نتیجه، امکان بروز بدن درد وجود دارد.

از مهم‌ترین علائم جسمی وسواس فکری، که در چنین شرایطی به وجود می‌آیند، می‌توان موارد زیر را نام برد:

  • چشم‌ها سنگین می‌شوند.
  • قفسه سینه به دلیل کنترل بیش از حد بر روی تنفس، احساس درد دارد.
  • دیواره گلو به نظر ضخیم می‌آید.
  • احساس درد در ناحیه کشاله ران به دلیل وسواس جنسی

ابتلا به حالت تهوع، معده درد و اسهال

بسیاری از ما، هنگام رویارویی با موقعیت‌های پر اضطراب و پرتنش، دچار اختلال عملکرد در دستگاه گوارش می‌شویم. در واقع، افزایش سطح اضطراب مرتبط با OCD، باعث می‌شود تا بدن واکنش‌های فیزیولوژیک نشان دهد. از آنجا که روده و مغز با یکدیگر ارتباط مستقیم دارند، بنابراین، بروز مشکلات گوارشی، مانند حالت تهوع، معده درد و اسهال، دور از انتظار نیست.

هنگامی که اضطراب شدید به وجود می‌آید، سیستم عصبی سمپاتیک فعال شده، و بدن را برای مقابله با آن، فرار یا بهت زده شدن آماده می‌کند. در طول این فرایند، تمامی مواد شیمیایی آزاد شده توسط مغز، می‌توانند وارد دستگاه گوارش شده، و میکروبیوم روده را تحت تاثیر قرار دهند. هدف اصلی این پروسه، حفظ هوشیاری بدن است؛ با این حال، سرازیر شدن حجم بالایی از مواد شیمیایی به داخل روده، عوارض زیر را در بر دارد:

  • حالت تهوع
  • اسهال
  • مشکل در بلع
  • کم شدن اشتها
  • گرفتگی عضلات

عوارض وسواس فکری بر مغز

علی رغم اینکه علت بروز وسواس فکری، هنوز به طور دقیق مشخص نیست، اما پژوهشگران بر این باورند، که به هم خوردن تعادل انتقال دهنده‌های شیمیایی در مغز، می‌تواند یکی از علل اختلال OCD باشد. از طرفی، افکار مزاحم و تنش‌های فکری بیماران OCD، باعث می‌شود تا فرد، در طولانی مدت دچار سرگیجه، تاری دید و گیجی گردد. این گونه احساسات ناخوشایند، باعث می‌شوند تا فرد در فعالیت‌های روزمره خود، با مشکل مواجه شده و کیفیت زندگی او به طور قابل توجهی کاهش یابد.

عوارض وسواس فکری بر مغز

نکته دیگر اینکه اختلال در عملکرد مغز و اعصاب در اثر بیماری OCD، باعث تنش ماهیچه‌ها خواهد شد. در واقع، بیمار مبتلا به اختلال وسواس فکری عملی، هنگامی که قصد فرار یا حمله دارد، ممکن است دچار انقباض ماهیچه‌ای گردد. ضمن اینکه این امکان وجود دارد که درد یا لرزش در اندام بدن نیز ایجاد گردند، که قطعا ناراحت‌کننده خواهد بود. به این ترتیب، بخشی از نشانه‌های وسواس فکری را می‌توان به تاثیر این اختلال بر مغز مربوط دانست.

برای درمان علائم جسمی وسواس فکری چه کنیم؟

به طور کلی، اکثر اختلالات روانی با علائم فیزیکی همراه هستند. این گونه علائم، به طور خاص، برای اختلالات اضطرابی و وسواس فکری، به وفور دیده می‌شوند. برای درمان علائم جسمی وسواس فکری، لازم است فرایند درمان این اختلال روانی آغاز شود. در واقع، تمامی افرادی که به اختلال OCD مبتلا می‌شوند، باید در اسرع وقت و قبل از تشدید علائم، برای درمان آن اقدام نمایند. در این صورت، نشانه‌های وسواس فکری نیز به تدریج کمرنگ‌تر خواهم شد.

برای درمان علائم جسمی وسواس فکری و همچنین، درمان خود اختلال باید حتما به یک روانپزشک حرفه‌ای و مجرب در این زمینه، مراجعه کنید.

تیم حاضر در کلینیک روانپزشکی زیما درمان، واقع در غرب تهران، یکی از بهترین تیم‌های تخصصی هستند، که زیر نظر دکتر الهام کاملی، موثرترین برنامه‌های درمانی را برای بیمار اجرا می‌کنند. در این کلینیک، امکان درمان اختلالات روانی، از جمله بیماری وسواس با rTMS نیز فراهم شده است.

بسیاری از افرادی که به اختلال OCD مبتلا هستند، علائم جسمی وسواس فکری را نیز تجربه می‌کنند. تپش قلب، تعریق شدید، مشکلات گوارشی، کم خوابی و احساس خستگی، سردردهای تنشی و آسیب‌های جسمانی، از مهم‌ترین نشانه‌های وسواس فکری به حساب می‌آیند. این‌گونه علائم، از زمان شروع فرایند درمان، رو به بهبود خواهند رفت.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت ، استفاده از سرویس ریکپچای گوگل الزامی است که منوط به خط مشی رازداری و شرایط استفاده گوگل است.

من با این قوانین موافقم.

دکتر سروش احسان
دکتر سروش احسان

متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات

دکتر نوروالهی متخصص پارکینسون
دکتر حمید نورالهی

متخصص بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)

دکتر یزدان پناهی

مغز و اعصاب و ستون فقرات

دکتر الهام کاملی

متخصص روانپزشک

دکتر محیا علمی

بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)

مقالات مرتبط