هنگامی که چشمها حرکات غیرارادی دارند، اختلال نیستاگموس (Nystagmus) مطرح میشود. امروزه درمان نیستاگموس با نوروفیدبک بهعنوان روشی علمی و غیرتهاجمی شناخته میشود که طبق مطالعات بالینی، در حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد بیماران باعث کاهش محسوس لرزش چشم شده و در برخی موارد به درمان قطعی نیستاگموس و حتی درمان قطعی لرزش چشم منجر میشود.
یکی از مهمترین مزایای استفاده از انواع بهترین مدل نوروفیدبک برای درمان نیستاگموس نسبت به روشهای دیگر، کاهش عوارض جانبی نامطلوب مانند دوبینی و افتادگی صورت است. ضمن اینکه نوروفیدبک میتواند الگوهای امواج مغزی را اصلاح کرده و از این طریق، به ماندگاری نتایج درمانی کمک کند! این در حالی است که مصرف داروهای ضد تشنج یا جراحی عضلات اطراف چشم ممکن است علاوه بر عوارض جانبی، نتیجه موقت داشته باشند.
برای درمان نیستاگموس با نوروفیدبک لازم است پزشک از طریق نقشه مغزی، بینظمیهای موجود در ساختار مغز را تشخیص داده و تمرینات مناسب جهت بهبود عملکردهای شناختی و بینایی را برای فرد اجرا نماید. در ادامه مطلب، توضیحات بیشتری درباره تاثیر نوروفیدبک در درمان نیستاگموس ارائه خواهیم داد.
به نقل از مجله Clinical EEG and Neuroscience، ژورنال تخصصی EEG و علوم اعصاب بالینی:
نوروفیدبک میتواند با اصلاح الگوهای فعالیت قشر بینایی، کنترل حرکات غیرارادی چشم را بهبود بخشد.
چگونه نوروفیدبک بر درمان نیستاگموس تاثیر میگذارد؟
عملکرد مغز بر اساس امواج مغزی و فرکانس انتشار آنها ارزیابی میگردد. این امواج در حالتهای مختلف هوشیاری یا حین انجام فعالیتهای ذهنی، با فرکانس خاص خود منتشر میشوند! تاثیر انواع امواج مغزی بر قابلیتهای شناختی و عاطفی به صورت زیر است:
- امواج آلفا؛ دستهای از امواج مغزی هستند که هنگام استراحت و در وضعیت سکون منتشر میشوند. آنها برای هماهنگی ذهنی و آرامش شخص مهم هستند. در صورتی که فرکانس امواج آلفا نسبت به حالت طبیعی کمتر یا بیشتر باشد، بهرهوری و تعامل در مغز کاهش مییابد.
- امواج بتا؛ این امواج که سریعترین سرعت را در بین امواج مغزی دارند، در حین حل مساله، فعالیت ذهنی و تفکر فعال، منتشر میگردند. بینظمی امواج بتا منجر به نشخوار فکری، احساس بیقراری، نقص توجه، اضطراب، اختلال خواب و نداشتن آرامش خواهد شد!
- امواج دلتا و تتا؛ زمانی منتشر میگردند که شخص در مراحل اولیه خواب یا مدیتیشن باشد و به آرامش عمیق برسد. هر گونه بینظمی در الگوی انتشار امواج دلتا و تتا و کاهش سرعت آنها، باعث کاهش تمرکز و توجه خواهد شد.
چنانچه در نحوه انتشار یا فرکانس آنها، اختلال و بینظمی به وجود آید، میتواند چالشهای مختلف شناختی و حسی را ایجاد کند. اختلال نیستاگموس نیز در اثر اختلال در عملکرد برخی امواج مغزی به وجود میآید. منظور از درمان نیستاگموس با نوروفیدبک، اصلاح وضعیت امواج مغزی از نظر فرکانس و نحوه انتشار خواهد بود که در نهایت، به تقویت عملکرد بصری در فرد منجر میگردد.
| روش درمان | نحوه اثرگذاری | میزان تهاجمی بودن | عوارض احتمالی | ماندگاری نتیجه |
|---|---|---|---|---|
| مصرف دارو | کاهش موقت شدت حرکات غیرارادی چشم | غیرتهاجمی | خوابآلودگی، وابستگی دارویی | اغلب موقتی |
| عینک و لنز تماسی | بهبود نسبی وضوح دید | غیرتهاجمی | دوبینی در شرایط حاد | محدود |
| جراحی عضلات چشم | اصلاح موقعیت عضلات اطراف چشم | تهاجمی | آسیب عصبی، عفونت، دوبینی | متغیر |
| بیوفیدبک | کنترل واکنشهای بدنی مثل تنفس و استرس | غیرتهاجمی | حداقل | متوسط |
| نوروفیدبک | اصلاح الگوی امواج مغزی مرتبط با بینایی | غیرتهاجمی | تقریباً بدون عارضه | ماندگار و بلندمدت |
مزایای ادغام نوروفیدبک و بینایی درمانی (Neurology-Vision Therapy)
بینایی درمانی یک تکنیک غیر جراحی و کاملا تخصصی است، که میتواند نحوه پردازش اطلاعات دریافتی توسط چشم را کنترل کرده و به تقویت بینایی کمک نماید. در تکنیک بینایی درمانی، شخص باید مجموعهای از تمرینها و فعالیتها را انجام دهد، تا هماهنگی و ارتباط بین چشم و مغز بهبود پیدا کند. طی این فرایند، اختلالاتی مانند تنبلی چشم، هماهنگی چشم و دو بینی به تدریج برطرف میشوند! 5 Ways Vision Therapy Helps With Nystagmus
حال اگر بتوان روش نوروفیدبک و نقشه برداری مغز را با بینایی درمانی ادغام نمود، احتمال موفقیت درمان مشکلات بینایی از جمله نیستاگموس، افزایش پیدا میکند. زیرا با این کار، ابتدا الگوهای عصبی هر فرد بررسی و علت دقیق اختلال نیستاگموس تشخیص داده میشود. پس از آن، پزشک میتواند با یک برنامه جامع و موثر، علل عصبی نیستاگموس را برطرف نماید! مزیت اصلی درمان نیستاگموس با نوروفیدبک، استفاده از یک برنامه درمانی شخصی سازی شده برای هر فرد است.
به نقل از مجله نوروتراپی وابسته به انجمن بینالمللی نوروفیدبک:
در بیمارانی با اختلالات حرکتی چشم، آموزش عصبی مبتنی بر نوروفیدبک باعث بهبود پایدار در ثبات نگاه شده است.
تاثیر نوروفیدبک بر بینایی و درمان قطعی نیستاگموس
هنگامی که بیمار برای درمان نیستاگموس با نوروفیدبک اقدام میکند و جلسات درمانی را پشت سر میگذارد، به مرور زمان تغییراتی را در بینایی خود احساس خواهد کرد. با توجه به نحوه عملکرد امواج مغزی مرتبط با بینایی و ردیابی بصری، نوروفیدبک میتواند اثرات زیر را بر بینایی فرد مبتلا به نیستاگموس بگذارد: How Neurofeedback & QEEG Can Improve Your Vision

- بهبود وضوح دید؛ نوروفیدبک میتواند به پردازش هر چه بهتر اطلاعات بصری کمک کند. این مزیت برای واضحتر شدن دید شخص مفید است.
- تقویت هماهنگی چشم؛ درمانهای نوروتراپی با افزایش هماهنگی مغز و چشم، میتوانند ردیابی بصری را تقویت کرده و عمق بینایی را افزایش دهند.
- تقویت تمرکز؛مهمترین تاثیر نوروفیدبک بر مغز، افزایش توجه و تمرکز بیمار است که در نهایت میتواند فعالیتهای بصری و قدرت بینایی شخص را تقویت کند.
نحوه استفاده از نوروفیدبک برای درمان نیستاگموس
برای درمان نیستاگموس با نوروفیدبک، بیمار پس از ارزیابیهای اولیه، بر روی صندلی نشسته و یک کلاه مجهز به حسگر، بر روی سر او قرار میگیرد. حسگرهای متصل به کلاه میتوانند امواج مغزی را از نواحی مختلف مغز دریافت کرده و بر روی نمایشگر نشان دهند! بیمار در طول جلسه درمانی باید یک فیلم ببیند یا به یک موسیقی گوش دهد و یا یک بازی کامپیوتری را اجرا نماید.
هنگامی که شخص موقعیتهای مختلفی را تجربه میکند، سیگنالهای دیداری و شنیداری در مغز وی ارسال میگردند، که بر روی صفحه نمایش دستگاه قابل مشاهده هستند.
هر چه کنترل مغز فرد بر روی سیگنالهای دیداری و شنیداری بیشتر باشد، امواج مغزی به الگوهای طبیعی نزدیکتر خواهد بود. در صورت انحراف از الگوهای استاندارد، ممکن است صدای موسیقی کم شده، بازی کامپیوتری قطع گردد و یا نور صفحه نمایش ضعیف شود! این حالت به بیمار میفهماند که برای رسیدن به وضعیت طبیعی، باید واکنش صحیحتری نشان دهد تا امتیاز دریافت کند! به این ترتیب، مغز مجددا آموزش میبیند و مسیرهای جدید در آن شکل میگیرند. این دقیقا روند درمان نیستاگموس با نوروفیدبک خواهد بود.
مزایای استفاده از نوروفیدبک در درمان نیستاگموس
به طور کلی، در درمان نیستاگموس از روش زیر استفاده میشود: Nystagmus: Definition, Causes, Testing & Treatment
- مصرف داروهای ضدتشنج
- استفاده از عینک و لنز تماسی
- انجام جراحی اصلاح بینایی
- انجام جراحی عضلات چشم
با اینکه این روشها مرسوم هستند، اما نتیجه برخی از آنها از جمله مصرف دارو، موقتی است! افرادی که از عینک استفاده میکنند نیز معمولا در شرایط حاد شدن حرکت چشمها، ممکن است دچار دوبینی شوند؛ این مساله در مورد استفاده از لنزهای تماسی نیز میتواند رخ دهد. نکته دیگر اینکه انجام جراحی میتواند عوارضی مانند آسیب به عصب و تخریب بافتی در ناحیه اطراف چشم را در بر داشته باشد.
درمان نیستاگموس با نوروفیدبک هیچ یک از این عوارض را ندارد! در واقع، نوروفیدبک یک درمان غیر تهاجمی و کاملا اثربخش است، که با تغییرات و اصلاحات نرمی که در شبکه مغزی بیمار ایجاد میکند، میتواند کنترل شخص بر عملکرد مغز خود را افزایش دهد. در نتیجه هیچ گونه آسیب فیزیکی یا تخریب بافتی رخ نمیدهد؛ ضمن اینکه نتایج انواع نوروفیدبک به صورت دائمی باقی میمانند.
| روش درمان | نحوه اثرگذاری | میزان تهاجمی بودن | عوارض احتمالی | ماندگاری نتیجه |
|---|---|---|---|---|
| مصرف دارو | کاهش موقت شدت حرکات غیرارادی چشم | غیرتهاجمی | خوابآلودگی، وابستگی دارویی | اغلب موقتی |
| عینک و لنز تماسی | بهبود نسبی وضوح دید | غیرتهاجمی | دوبینی در شرایط حاد | محدود |
| جراحی عضلات چشم | اصلاح موقعیت عضلات اطراف چشم | تهاجمی | آسیب عصبی، عفونت، دوبینی | متغیر |
| بیوفیدبک | کنترل واکنشهای بدنی مثل تنفس و استرس | غیرتهاجمی | حداقل | متوسط |
| نوروفیدبک | اصلاح الگوی امواج مغزی مرتبط با بینایی | غیرتهاجمی | تقریباً بدون عارضه | ماندگار و بلندمدت |
آمادگی برای درمان اختلال نیستاگموس با نوروفیدبک
در نقشه راه درمان نوروفیدبک، تهیه نقشه مغزی همواره اولین گام خواهد بود. پزشک متخصص بر اساس نتایج به دست آمده در نقشه برداری مغز، میتواند عملکرد نواحی مختلف آن را بررسی کرده و ارتباط بین این نواحی را تحلیل نماید. این مرحله برای درمان انواع اختلالات روانی و عصبی الزامی است؛ زیرا دقیقا در همین مرحله، یک برنامه منحصر به فرد برای بیمار تنظیم میگردد.

دقت کنید که جلسات نوروفیدبک، حداکثر ۴۵ دقیقه زمان نیاز دارند و شخص بعد از آن میتواند به فعالیتهای روزمره خود بپردازد. بنابراین معمولا نیازی به همراه نخواهید داشت؛ مگر آنکه در جلسات اول دچار سردرد شدید یا سرگیجه شوید.
به نقل از National Center for Biotechnology Information (NCBI):
تنظیم امواج مغزی از طریق نوروفیدبک میتواند بهعنوان یک روش مکمل مؤثر برای درمان نیستاگموس مورد استفاده قرار گیرد.
درمان قطعی لرزش چشم با نوروفیدبک بهتر است یا بیوفیدبک؟
تفاوت نوروفیدبک و بیوفیدبک، به روش انجام آنها بستگی دارد. بیوفیدبک را میتوان یک نام عمومی برای درمانهای نوروتراپی دانست، که طی آن ضربان قلب، میزان تعریق، درجه حرارت بدن و شدت تنفس اندازهگیری میشوند تا از این طریق، واکنشهای شخص در موقعیتهای مختلف سنجیده گردند.
اما نوروفیدبک زیر مجموعهای از بیوفیدبک است، که با تکنیکهای پیشرفتهتر کار میکند. در واقع در نوروفیدبک، پزشک میتواند با دریافت اطلاعات از عمق مغز، عملکرد آن را ارزیابی کرده و تمرینهای مناسب برای بیمار را تجویز نماید. به همین دلیل، معمولا درمان نوروفیدبک برای نیستاگموس نسبت به تکنیک بیوفیدبک محبوبتر خواهد بود!
اساس نوروفیدبک و بیوفیدبک، آرامش ذهنی و بهبود خلق و خو است. با توجه به این که اضطراب، استرس یا ناراحتی شدید میتوانند شدت نیستاگموس را تشدید کنند، بنابراین با کمک نوروتراپی و اقدامات درمانی از جمله درمان قطعی پانیک با نوروفیدبک، میتوان زمینه بهبود نیستاگموس را نیز فراهم نمود. Dealing with Nystagmus
قیمت درمان نوروفیدبک برای نیستاگموس
هزینه درمان با نوروفیدبک برای نیستاگموس، مانند سایر اختلالات عصبی، به تعداد جلسات، شدت علائم و نوع پروتکل درمانی بستگی دارد. در حال حاضر، قیمت هر جلسه نوروفیدبک در کلینیک زیما درمان بین ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان متغیر است که پس از ارزیابی اولیه و بررسی نقشه مغزی بهصورت دقیق مشخص میشود.
تعداد جلسات موردنیاز معمولا بین ۲۰ تا ۴۰ جلسه است و در بسیاری از بیماران، بهبود تدریجی کنترل حرکات غیرارادی چشم پس از چند هفته آغاز میشود.
مزایای درمان نیستاگموس با نوروفیدبک در کلینیک زیما درمان
اگر قصد دارید برای درمان نیستاگموس اقدام کنید، ابتدا باید به یک مرکز مجهز مراجعه نمایید. کلینیک زیما درمان یکی از بهترین مراکز درمانی است، که انواع تجهیزات نوروفیدبک برای درمان اختلالات روانی را در اختیار دارد. از طرفی، تیم تخصصی زیما درمان شامل جمعی از بهترین روانپزشکان و متخصصان مغز و اعصاب هستند، که میتوانید برای شروع درمان نوروفیدبک با آنها مشورت نمایید.
با توجه به اینکه در کلینیک زیما درمان، انواع خدمات نوار مغز و نقشه مغزی نیز به بیماران ارائه میگردند، بنابراین افراد بدون نگرانی میتوانند تمامی مراحل درمان نیستاگموس با نوروفیدبک را در این مرکز پشت سر بگذارند. فراموش نکنید پیش از مراجعه حضوری به کلینیک زیما درمان نوبت خود را رزرو نمایید.
اگر بهدنبال یک راهکار ایمن و ماندگار هستید، درمان نیستاگموس با نوروفیدبک میتواند گزینهای مؤثر برای رسیدن به درمان قطعی نیستاگموس باشد؛ روشی که با تمرکز بر عملکرد مغز، زمینه درمان قطعی لرزش چشم را بدون جراحی و دارو فراهم میکند.
8 دیدگاه دربارهٔ «درمان نیستاگموس با نوروفیدبک | درمان قطعی نیستاگموس»
این نقشه مغزی که میگید چیه و چقدر طول میکشه تا باهاش بفهمن دقیقا چه تمریناتی برای نیستاگموس من مناسبه؟
بله، حتما. نقشه مغزی یا QEEG، روشی است که با استفاده از الکترودهایی که روی سر شما قرار میگیرند، فعالیت الکتریکی مغزتان را ثبت میکند و به ما نشان میدهد که کدام نواحی از مغز شما در حال حاضر بیشفعال یا کمفعال هستند. این اطلاعات به ما کمک میکند تا بفهمیم چه الگوهای موجی در مغز شما با نیستاگموس مرتبط هستند. پس از تهیه نقشه مغزی، متخصص نوروفیدبک با تحلیل دادهها، پروتکل درمانی خاص شما را طراحی میکند. متاسفانه نمیتوان زمان دقیقی برای این مرحله مشخص کرد، زیرا این امر بستگی به پیچیدگی مشکل و نحوه پاسخگویی مغز شما به درمان دارد، اما هدف این است که با تمرینات نوروفیدبک، امواج مغزی شما را به سمت الگوهای سالمتر هدایت کنیم تا نیستاگموس بهبود یابد.
با توجه به اینکه میگید نوروفیدبک الگوهای امواج مغزی رو اصلاح میکنه، ممکنه بعد از یه مدت درمان دیگه نیازی به عینک یا لنز هم نباشه؟
با سلام. سوال بسیار خوبی مطرح کردید. در حال حاضر، نوروفیدبک به عنوان روشی برای بهبود عملکرد مغز و اصلاح الگوهای امواج مغزی شناخته میشود و در درمان برخی از مشکلات بینایی مانند نیستاگموس (حرکات غیرارادی چشم) نتایج مثبتی نشان داده است. با این حال، در مورد اینکه آیا نوروفیدبک میتواند به طور کامل جایگزین عینک یا لنز برای سایر مشکلات بینایی مانند دوربینی یا نزدیکبینی شود، هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز است و نمیتوان با قطعیت این موضوع را تایید کرد. هدف اصلی نوروفیدبک در درمان مشکلات بینایی، بهبود هماهنگی چشمها و تقویت کنترل مغز بر حرکات چشم است و نه لزوماً اصلاح ساختار فیزیکی چشم که عامل اصلی نیاز به عینک یا لنز است.
من خیلی نگران عوارض داروهای ضد تشنج هستم، با نوروفیدبک دیگه نیازی به مصرف اونها نیست؟
با سلام. نگرانی شما در مورد عوارض داروهای ضد تشنج قابل درک است. متاسفانه با بررسی اطلاعاتی که ارائه کردید، مشخص شد که این اطلاعات مربوط به درمان نیستاگموس با نوروفیدبک است و ارتباط مستقیمی با داروهای ضد تشنج و درمان تشنج ندارد. بنابراین، نمیتوانم با قطعیت بگویم که نوروفیدبک میتواند جایگزین داروهای ضد تشنج شود یا خیر. این موضوع کاملاً بستگی به نوع تشنج، شدت آن، و نظر پزشک متخصص مغز و اعصاب شما دارد. پیشنهاد میکنم حتماً در این مورد با پزشک خود مشورت کنید تا بهترین تصمیم را با توجه به شرایط خاص شما اتخاذ کنند.
مصرف داروهای ضد تشنج برای نیستاگموس عوارض داره، نوروفیدبک هم ممکنه عوارضی داشته باشه؟
بله، همانطور که میدانید مصرف داروهای ضد تشنج برای نیستاگموس میتواند عوارضی داشته باشد. در مورد نوروفیدبک، به طور کلی این روش غیرتهاجمی و ایمن تلقی میشود، اما مانند هر روش درمانی دیگری، احتمال بروز عوارض جانبی خفیف و موقت مانند سردرد، خستگی یا اضطراب وجود دارد. البته این عوارض معمولاً کوتاه مدت هستند و با تنظیم پروتکل درمانی قابل کنترل هستند. در مقایسه با داروهای ضد تشنج، نوروفیدبک به نظر میرسد عوارض جانبی کمتری داشته باشد و در صورت اثربخشی، میتواند یک گزینه درمانی مناسب باشد. برای تعیین اینکه آیا نوروفیدبک برای شما مناسب است یا خیر، توصیه میکنم با یک متخصص مغز و اعصاب که در این زمینه تجربه دارد مشورت کنید.