علائم و علت فراموشی چیست؟ | تفاوت فراموشی با آلزایمر

فراموش کردن برخی رخدادها یا قرار ملاقات‌ها در طول روز، کاملاً طبیعی است؛ اما چه زمانی باید نگران فراموشی (Forgetfulness) شد؟ مطالعه‌ها نشان می‌دهند که حدود ۵۰٪ افراد بالای ۶۰ سال، گهگاه فراموشی‌های کوتاه‌مدت دارند. شناخت علائم فراموشی و پرسیدن این سوال که علت فراموشی چیست، اولین قدم برای پیشگیری از مشکلات جدی مانند زوال عقل است. همچنین مهم است که تفاوت فراموشی با آلزایمر مشخص شود تا اقدامات درمانی مناسب انجام گردد.

در مواردی که فرد، در جاهایی که می‌شناسد گم شود، به طور مکرر یک سوال را تکرار کند، و یا در یک بازه زمانی، در مورد افراد، مکان‌ها و زمان، دچار سردرگمی شود، کمی نگرانی درباره فراموشی لازم است؛ چون این موارد می‌توانند نشانه‌ای از شروع آلزایمر یا زوال عقل باشند! در ادامه این مطلب، توضیحات بیشتری درباره علل Forgetfulness و درمان آن ارائه خواهیم داد.^{When should you worry about frequent forgetfulness?}

فراموشی موقت، بخشی از روند طبیعی پیری است، اما فراموشی مداوم و شدید می‌تواند نشان‌دهنده بیماری‌های نورودژنراتیو باشد.

علت فراموشی در جوانی

فراموشی، ضعف در حافظه، تا حدودی با بالا رفتن سن و سبک زندگی افراد مرتبط است؛ با اینکه فراموشی ناشی از مشغله و دغدغه‌های فراوان، در هر سنی برای شخص به وجود می‌آید، اما برخی از اختلالات حافظه‌ای، می‌توانند ناشی از شرایط خاص پزشکی باشند! در ادامه مهم‌ترین علل پزشکی فراموشی در جوانی را معرفی می‌کنیم؛ این مشکلات در اصل، اختلالات عصبی دژنراتیوی هستند، که با ضعف حافظه و زوال عقل در ارتباط خواهند بود:

• بیماری آلزایمر؛ شناخته شده‌ترین و شایع‌ترین علت Forgetfulness، این بیماری است که فکر، حافظه و زبان را تحت تاثیر قرار می‌دهد!
• بیماری پارکینسون؛ به عنوان یک اختلال عصبی حرکتی شناخته می‌شود، و با پیشرفت آن، مشکلاتی مانند فراموشی و زوال عقل رخ می‌دهند.
• اسکلروز جانبی آمیوتروفیک؛ این بیماری می‌تواند عملکرد سلول‌های عصبی را مختل کند. در اغلب موارد، با مشکلات عضلانی و حرکتی ظاهر می‌گردد که در نهایت، به ضعف حافظه، مشکلات شناختی و گاها زوال عقل همراه است!

بیماری‌های مغز و اعصاب که فراموشی نشانه آن‌ها است!

1. تومورهای مغزی؛ ایجاد تومور در نواحی مشخصی از مغز، باعث ایجاد مشکل در تفکر، استدلال، تمرکز و مهارت‌های زبانی می‌گردد. فراموشی نیز یکی از اختلالات ناشی از تومورهای مغزی خواهد بود.
2. لخته شدن خون در مغز؛ این عارضه نیز به دلیل ایجاد لخته، مسیر گردش خون را مسدود کرده، و باعث اختلالات شناختی خواهد شد! این گونه اختلالات ناشی از لخته شدن خون را زوال عقلی عروقی می‌نامند!
3. عفونت‌های مغزی؛ بیماری‌های مغز و اعصاب مرتبط با ایجاد عفونت در مغز، مانند بیماری لایم، HIV و سیفلیس، می‌توانند باعث آسیب مغزی شوند، و نقش موثری در ضعف موقتی حافظه دارند!
4. بیماری فیبرومیالژیا؛ به حالتی می‌گویند که منجر به یک درد عصبی می‌گردد. این حالت، با علائم شناختی مانند فراموش کردن، اختلال در صحبت کردن و کلمه یابی شناسایی می‌شود.
5. سندرم خستگی مزمن؛ انسفالومیلیت میالژیک، که تحت عنوان سندرم خستگی مزمن نیز شناخته می‌شود، اغلب با علائم شناختی مانند فراموشی همراه است. این اختلال، بعد از فعالیت‌های بدنی شدیدتر می‌گردد.
6. اختلال ADHD یا بیش فعالی؛ افراد مبتلا به این بیماری روانی، در تمرکز کردن و توجه دچار مشکل هستند. همچنین، آن‌ها به راحتی نمی‌توانند خاطرات خود را به یاد آورند؛ به همین دلیل، اختلال حافظه در این گونه افراد، یک نشانه رایج است.
7. ضربه مغزی یا ضربه به سر؛ هنگامی که در اثر وارد شدن ضربه به سر، قسمتی از مغز آسیب ببیند، شخص در به خاطر سپردن وقایع، دچار مشکل می‌شود. به همان نسبت نیز یادآوری وقایع برای او دشوار خواهد بود.
8. سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا؛ چنانچه سکته مغزی، منجر به آسیب مغزی شود، احتمالا فرد حافظه کوتاه مدت خود را از دست بدهد.

شرایط پزشکی که منجر به اختلال حافظه و فراموشی می‌شوند!

مواردی که تا اینجا معرفی کردیم، بیماری‌ها و اختلالات مغز و اعصاب بودند، که می‌توانند در نهایت منجر به ضعف حافظه گردند؛ اما غیر از آن‌ها، شرایط پزشکی دیگری نیز وجود دارند، که ممکن است در فراموش کردن رخدادها، تاثیر داشته باشند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ابتلا به بیماری‌های خود ایمنی مانند لوپوس
• کم کاری تیروئید؛ که باعث تغییر در متابولیسم انرژی مغز می‌شود
• ابتلا به برخی بیماری‌های کلیوی
• وجود برخی اختلالات کبدی؛ مانند انسفالوپاتی کبدی
• بارداری

آیا بیماری‌های روان بر قدرت حافظه افراد تاثیرگذار است؟

به نظر می‌رسد برخی از مشکلات روانی، علت فراموشی در جوانی باشند! در واقع، با توجه به تغییرات شدیدی که برخی اختلالات روانی بر مغز و شیمی آن دارند، اختلال و ضعف حافظه دور از انتظار نیست! از جمله شرایط سلامت روان تاثیرگذار بر حافظه عبارتند از:

1. اضطراب
2. اختلال دو قطبی
3. افسردگی
4. روان گسیختگی (اسکیزوفرنی)

ناگفته نماند که گاهی مصرف داروهای ضد افسردگی، که با هدف درمان این نوع بیماری‌های روانی تجویز می‌شوند، خود می‌توانند عامل ابتلا به فراموشی باشند.

اختلالات شناختی اولیه ممکن است به دلیل عوامل قابل درمان مانند کمبود خواب یا داروهای خاص ایجاد شوند و لزوماً به معنای ابتلا به آلزایمر نیست.

انواع فراموشی

ضعیف‌تر شدن حافظه، با بالا رفتن سن کاملا طبیعی بوده و اغلب، جای نگرانی ندارد؛ اما اگر نقص حافظه، شدید و مداوم باشد، نیاز به پیگیری دارد! در هر حال، بنا بر مقاله منتشر شده در وبسایت دانشگاه هاروارد، ۷ حالت وجود دارند که فراموشی طبیعی به حساب می‌آیند و نگرانی درباره آن‌ها بی‌مورد است؛ این هفت مورد عبارتند از:

بهترین دارو برای فراموشی

درمان فراموشی ناشی از افزایش سن و شرایط طبیعی، نیاز به مصرف دارو ندارد. ضعف حافظه ناشی از بیماری نیز باید با روش‌های تخصصی درمان شود. اما شما می‌توانید با خوردن مکمل‌های غذایی حاوی انواع ویتامین‌های زیر، به سلامت مغز و پیشگیری از تشدید Forgetfulness کمک کنید:

• ویتامین B12
• ویتامین E
• ویتامین D
• امگا ۳

برای درمان فراموشی چه بخوریم؟

شاید بپرسید که برای درمان فراموشی چه بخوریم. داشتن یک رژیم غذایی سالم، از جمله رژیم غذایی مدیترانه‌ای، می‌تواند در بهبود سلامت مغز تاثیرگذار باشد؛ بهتر است در برنامه غذایی روزمره خود، از ماهی، مرغ، آجیل و سبزیجات برگ‌دار استفاده کنید.

زنجبیل، زردچوبه و غذاهای حاوی پلی فنول‌ها، می‌توانند تاثیر مثبت بر حافظه داشته باشند.^{Forgetfulness: Symptoms, Causes, and Treatment}

روش‌های پیشگیری از فراموشی یا ضعف حافظه

برای آنکه بتوانید ضعف حافظه را برطرف کرده، و یا از تشدید آن جلوگیری کنید، باید ابتدا به دنبال علت فراموشی باشید؛ این مساله اغلب توسط متخصص مغز و اعصاب بررسی می‌گردد. با این حال، رعایت برخی مراقبت‌های بهداشتی، به شما کمک می‌کند تا حافظه خود را بهبود ببخشید؛ از جمله این مراقبت‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

فراموش نکنید که تشخیص علت دقیق فراموشی، ضرورت دارد؛ مخصوصا اگر به صورت مداوم با آن درگیر هستید. شما می‌توانید با مراجعه به کلینیک زیما درمان و ملاقات با پزشکان مغز و اعصاب این کلینیک، علت ضعف حافظه را بررسی کرده و در نهایت، راهکارهای درمانی یا پیشگیری از تشدید آن را در پیش بگیرید.

تشخیص زودهنگام و تفکیک بین فراموشی طبیعی و اختلال شناختی مرتبط با آلزایمر، به بیماران اجازه می‌دهد تا درمان و مداخلات پیشگیرانه را به موقع دریافت کنند.

برای مدیریت درست مشکلات حافظه، ابتدا باید علائم فراموشی را به دقت شناسایی کرد تا بتوان نشانه‌های هشداردهنده و غیرطبیعی را از فراموشی گذرا و طبیعی تفکیک نمود. شناخت دقیق علت فراموشی چیست، به پزشکان و افراد کمک می‌کند تا بهترین روش پیشگیری و درمان را انتخاب کنند. همچنین تعیین تفاوت فراموشی با آلزایمر اهمیت بالایی دارد، زیرا فراموشی موقت معمولاً با سبک زندگی سالم و تمرین‌های ذهنی بهبود می‌یابد، در حالی که اختلالات ناشی از آلزایمر نیازمند مداخلات پزشکی و درمان‌های تخصصی طولانی‌مدت هستند. در مجموع، بررسی دقیق علائم، شناسایی علت، و درک تفاوت‌ها، کلید پیشگیری از پیشرفت بیماری و بهبود کیفیت زندگی فرد است.