عوارض بعد از نوار مغز در بزرگسالان | عوارض نوار مغز در کودکان

افرادی که به دنبال بررسی اختلالات عصبی هستند، معمولا می‌پرسند: نوار مغز عوارض دارد؟ طبق آمار، سالانه بیش از ۱۰ میلیون EEG در جهان انجام می‌شود و گزارش‌ها نشان می‌دهند عوارض بعد از نوار مغز در بزرگسالان تقریبا صفر است. همچنین در مورد کودکان، شواهد بالینی نشان داده که عوارض نوار مغز در کودکان بسیار نادر و موقتی است. بنابراین این تست یکی از امن‌ترین روش‌های تشخیصی در علوم اعصاب به شمار می‌رود.

در واقع، با اینکه دیسک‌های فلزی تخت کوچک، بر روی پوست سر نصب شده و تکانه‌های الکتریکی از طریق آن‌ها به مغز ارسال می‌گردند، اما به هیچ عنوان، جای نگرانی نیست، و هیچ گونه آسیبی به مغز وارد نمی‌شود! در حالت کلی، مزایایی که نتایج الکتروانسفالوگرام، در تشخیص و درمان انواع بیماری‌ها و ناهنجاری‌های مرتبط با مغز دارد، بسیار بیشتر از عوارض احتمالی یا عیب‌های EEG خواهد بود.

به نقل از کلینیک مایو آمریکا:

الکتروانسفالوگرافی یک روش غیرتهاجمی و ایمن است که در بیشتر بیماران هیچ عارضه جدی ایجاد نمی‌کند.

عوارض بعد از نوار مغز؛ آیا نوار مغز خطرناک است؟

آزمایش EEG، یک تست تشخیصی بسیار مفید است، که تقریبا در همه موارد، بدون هیچ گونه درد و خطری برای شخص مورد آزمایش، انجام می‌گیرد. اما در موارد نادر و برای افراد خاص، ممکن است مراقبت بیشتری لازم باشد.

در طول آزمایش الکتروانسفالوگرافی یا همان نوار مغز، از محرک‌هایی مانند نور چشمک زن، برای بررسی عملکرد مغز، استفاده می‌شود. در مورد افرادی که مشکل صرع دارند، ممکن است چشمک زدن پی‌در‌پی چراغ، باعث تشنج در فرد گردد! با این حال، فردی که به عنوان اپراتور دستگاه نوار مغز از بیمار مراقبت می‌کند، آموزش‌های لازم را درباره نحوه برخورد با این گونه شرایط، پشت سر گذاشته است. به همین دلیل، به راحتی می‌تواند شرایط را کنترل کرده و از وقوع عوارض نوار مغز، جلوگیری به عمل آورد.

به نقل از مجله عصب‌شناسی بالینی آمریکا:

در مطالعات بالینی، کمتر از ۲٪ بیماران پس از EEG دچار علائم موقتی مانند سردرد یا خستگی خفیف شدند.

تنفس سریع و عمیق در حین EEG

یکی دیگر از عوارض ناشی نوار مغز، که ممکن است در حین انجام آزمایش به وجود آید، وضعیت هیپرونتیلاسیون است، که طی آن، شخص دچار تنفس‌های عمیق یا سریع می‌شود! این حالت، اغلب در اثر اضطراب یا حملات پانیک رخ می‌دهد، و تنفس را برای شخص دشوار می‌سازد.

به این ترتیب، به عنوان یک نتیجه‌گیری کلی، می‌توان گفت که تهیه نوار مغز، کاملا بی‌خطر و بدون درد است؛ اما در شرایط نادر، ممکن است افراد با بیماری‌های خاص، با عوارض نوار مغز روبرو شوند، که حتی در این گونه موارد نیز، مراقبین بهداشتی شرایط او را کاملا تحت نظارت خواهند داشت و مشکلات جانبی را برطرف می‌کنند.

چه عواملی بر نتایج نوار مغز تاثیر می‌گذارند؟

هنگامی که الکترودهای دستگاه ای ای جی، به صورت چسبک‌های تخت برای پوست سر نصب می‌شوند، سیگنال‌های الکتریکی ناشی از فعالیت مغز را دریافت کرده و به کامپیوتر می‌فرستند؛ اما ممکن است برخی عوامل، شبیه به نویز وجود داشته باشند، که نتایج را تحت تاثیر قرار می‌دهند. این گونه عوامل به قرار زیر هستند:

برای کاهش عوارض نوار مغز چه کنیم؟

اگر بدانیم که چگونه برای آزمایش EEG آماده شویم، می‌توانیم عوارض نوار مغز را کاهش دهیم! از مهم‌ترین مراقبت‌های قبل از آزمایش الکتروانسفالوگرافی، که عوارض و امکان خطا در نتیجه ای ای جی را کاهش می‌دهند، می‌توان موارد زیر را نام برد:

• در صورتی که از داروی خاصی استفاده می‌کنید، حتما به پزشک خود گزارش دهید؛ چون ممکن است لازم باشد داروهایی را که مصرف می‌کنید، قبل از انجام ای ای جی، قطع نمایید! مخصوصا اگر از نوع آرام بخش باشند.
• برای کاهش احتمال خطا، باید حتما موهای خود را شب قبل از آزمایش نوار مغز بشویید، تا هر گونه مواد اضافی، مانند ژل یا اسپری مو، به طور کامل برطرف گردند.
• مصرف کافئین قبل از ای ای جی، ممنوع است؛ بنابراین باید از ۸ ساعت قبل از انجام تست الکتروانسفالوگرام، از مصرف قهوه و نوشیدنی‌های کافئین‌دار خودداری کنید.
• کسانی که ای ای جی همراه با خواب را انجام می‌دهند، بهتر است قبل از آزمایش، تا حد امکان کمتر بخوابند؛ برای خوابیدن در حین آزمایش نیز از داروهای آرامبخش استفاده می‌شود، تا فرد خوابی آرام و عمیق را تجربه کند.
• در مواردی که لازم است در حین تست نوار مغز، بیمار از آرامبخش استفاده کند، باید حتما یکی از دوستان یا اعضای خانواده، برای بازگشت به منزل به بیمار کمک کند.

تمامی این اقدامات، برای این است تا شدت عوارض نوار مغز (که در حالت عادی بسیار نادر است) کاهش پیدا کند. همچنین، رعایت این نکات کمک می‌کند تا احتمال خطا در نتایج EEG، به حداقل رسیده و بیماری فرد، به شکلی دقیق تشخیص داده شود.

مراحل انجام EEG چگونه هستند؟

در طول آزمایش الکتروانسفالوگرافی، مراقب بهداشتی کاملا از بیمار مراقبت می‌کند، تا عوارض نوار مغزی به کمترین مقدار رسیده، و در صورت نیاز، اقدامات لازم را انجام دهد. همچنین، کارهایی مانند نصب الکترودهای چسبی بر روی پوست سر، توسط تکنسین انجام می‌گیرد.^{EEG test – Better Health Channel}

مراحل انجام آزمایش EEG، به قرار زیر هستند:

1. بیمار باید بر روی یک تخت دراز بکشد، یا بر روی یک صندلی به حالت درازکش بنشیند.
2. اپراتور دستگاه، بهترین محل را برای قرار دادن الکترودهای دستگاه نوار مغز بر روی سر بیمار، انتخاب می‌کند؛ محل قرار گرفتن چسبک‌های رسانا، به کمک یک کرم مخصوص تمیز می‌شوند، تا دریافت سیگنال‌های مغزی، با بالاترین کیفیت انجام گیرد!
3. برای هر فرد، حدود ۱۶ تا ۲۵ الکترود روی سر قرار می‌گیرند، که این الکترودها، به کمک چسب یا ژل چسبنده، به نقاط تعیین شده متصل می‌گردند.
4. با شروع آزمایش، تمامی تکانه‌های الکتریکی مغز، از نقاطی که الکترودها متصل هستند، دریافت شده و به دستگاه ضبط ارسال می‌گردند. این داده‌ها، از طریق الگوهای بصری نمایش داده می‌شوند، که بر روی صفحه کامپیوتر قابل مشاهده هستند؛ در نهایت این الگوها ذخیره خواهند شد.
5. در طول آزمایش EEG، مراقب بهداشتی از بیمار می‌خواهد تا حرکات مختلف، مانند دراز کشیدن، بستن چشم‌ها، تنفس عمیق و نگاه کردن به نور چشمک زن یا تصویر را انجام دهد. این گونه تغییر حالت‌ها، می‌توانند تغییراتی را در الگوهای نمایش داده شده بر روی صفحه کامپیوتر، نشان دهند.

لازم است به این نکته اشاره کنیم، که با توجه به الکتریسیته بسیار ضعیفی که از طریق الکترودها به پوست منتقل می‌شوند، فرد احساس ناراحتی بسیار کمی خواهد داشت. این مساله نشان می‌دهد که عوارض نوار مغز، عملا ناچیز بوده و به جز در بیماران با شرایط خاص، انجام این آزمایش جای نگرانی ندارد!

بیمارانی که باید آزمایش نوار مغز ۲۴ ساعته را انجام دهند، شرایط نسبتا پیچیده‌تری را پشت سر می‌گذارند؛ زیرا در طول این ۲۴ ساعت، تمامی فعالیت‌های مغز، از جمله تشنج ضبط می‌شوند. جالب است بدانید که گاهی هیچ گونه تشنجی در طول آزمایش رخ نمی‌دهد؛ اما‌ ای ای جی، ناهنجاری‌ها و اختلال عملکردهای مختلفی را در مغز نشان خواهد داد. نتایج این بررسی پس از تفسیر نواز مغز به بیمار ارائه می شود.

برای تهیه نوار مغز با کمترین عوارض، به کجا مراجعه کنیم؟

با اینکه نوار مغز هیچ گونه عارضه‌ای برای افراد به همراه ندارد، اما مراجعه به یک مرکز درمانی معتبر، برای انجام این آزمایش الزامی است؛ زیرا نظارت پزشکان متخصص مغز و اعصاب و همچنین، مهارت و تجربه تکنسین‌های دستگاه EEG، باعث می‌شود تا در صورت بروز هر گونه شرایط بحرانی، بهترین و مناسب‌ترین اقدامات در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام گیرند.

کلینیک زیما درمان، یکی از بهترین مراکز تخصصی در زمینه آزمایش نوار مغز است، که توسط تیم تخصصی، شامل متخصصان مغز و اعصاب و تکنسین‌های حرفه‌ای، با بهترین هزینه نوار مغز اداره می‌شود. بر همین اساس، اگر به دلیل شرایط خاص، مانند بیماری صرع، درباره عوارض نوار مغز احساس نگرانی دارید، می‌توانید با مراجعه به کلینیک زیما درمان، این نگرانی را برطرف کنید.

به نقل از مجله پرستاری علوم اعصاب بریتانیا:

EEG حتی در کودکان نیز بی‌خطر تلقی می‌شود و تنها عوارض احتمالی گزارش‌شده محدود به تحریکات کوتاه‌مدت پوستی ناشی از الکترودها بوده است.

نکته های از انجام آزمایش الکتروانسفالوگرافی

انجام آزمایش الکتروانسفالوگرافی برای تشخیص انواع اختلالات و ناهنجاری‌های مرتبط با مغز و عملکرد آن، الزامی است. با این حال، نگرانی درباره عوارض نوار مغز، از معضلاتی است که اکثر بیماران، با آن روبرو می‌شوند. اما لازم است اشاره کنیم، که نوار مغز هیچ گونه خطر، درد و ناراحتی برای بیماران در پی ندارد و افراد می‌توانند بدون نگرانی، برای انجام آن اقدام کنند. البته در موارد خاص، مانند بیماران با سابقه صرع، بهتر است آزمایش ای ای جی، تحت نظارت یک پزشک متخصص مغز و اعصاب و توسط تکنسین‌های حرفه‌ای انجام گیرد.

در نتیجه باید گفت نوار مغز روشی کاملا ایمن است و در پاسخ به این پرسش که نوار مغز عوارض دارد؟ می‌توان مطمئن بود که خطری برای بیماران ایجاد نمی‌کند. شواهد بالینی نشان داده‌اند که عوارض بعد از نوار مغز در بزرگسالان ناچیز است و تنها در شرایط خاص مشاهده می‌شود. همچنین عوارض نوار مغز در کودکان اغلب خفیف و گذراست و جای نگرانی جدی ندارد.