عوارض بعد از نوار مغز در بزرگسالان | عوارض نوار مغز در کودکان

افرادی که به دنبال بررسی اختلالات عصبی هستند، معمولا می‌پرسند: نوار مغز عوارض دارد؟ طبق آمار، سالانه بیش از ۱۰ میلیون EEG در جهان انجام می‌شود و گزارش‌ها نشان می‌دهند عوارض بعد از نوار مغز در بزرگسالان تقریبا صفر است. همچنین در مورد کودکان، شواهد بالینی نشان داده که عوارض نوار مغز در کودکان بسیار نادر و موقتی است. بنابراین این تست یکی از امن‌ترین روش‌های تشخیصی در علوم اعصاب به شمار می‌رود.

در واقع، با اینکه دیسک‌های فلزی تخت کوچک بر روی پوست سر نصب می‌شوند، اما صرفاً تکانه‌های الکتریکی طبیعی مغز را دریافت می‌کنند و هیچ سیگنالی به مغز فرستاده نمی‌شود؛ بنابراین به هیچ عنوان جای نگرانی نیست و هیچ گونه آسیبی به بافت مغز وارد نمی‌شود! در حالت کلی، مزایایی که نتایج الکتروانسفالوگرام در تشخیص و درمان انواع بیماری‌ها و ناهنجاری‌های مرتبط با مغز دارد، بسیار بیشتر از نگران شدن بابت عوارض بعد از نوار مغز یا عیب‌های احتمالی EEG خواهد بود.

به نقل از کلینیک مایو آمریکا:

«الکتروانسفالوگرافی یک روش غیرتهاجمی و ایمن است که در بیشتر بیماران هیچ عارضه جدی ایجاد نمی‌کند.»

عوارض بعد از نوار مغز؛ آیا نوار مغز خطرناک است؟

آزمایش EEG، یک تست تشخیصی بسیار مفید است که تقریبا در همه موارد، بدون هیچ گونه درد و خطری برای شخص مورد آزمایش انجام می‌گیرد. اما هنگام بررسی عوارض بعد از نوار مغز، در موارد بسیار نادر و برای افراد با شرایط ویژه، ممکن است مراقبت بیشتری در حین تست لازم باشد.

در طول آزمایش الکتروانسفالوگرافی یا همان نوار مغز، از محرک‌هایی مانند نور چشمک‌زن برای بررسی واکنش‌های مغزی استفاده می‌شود. در مورد افرادی که مشکل صرع دارند، ممکن است چشمک زدن پی‌در‌پی چراغ باعث تحریک موقت و بروز تشنج در فرد گردد! با این حال، فردی که به عنوان اپراتور دستگاه نوار مغز از بیمار مراقبت می‌کند، آموزش‌های لازم را درباره نحوه برخورد با این گونه شرایط پشت سر گذاشته است. به همین دلیل، به راحتی می‌تواند شرایط را کنترل کرده و از وقوع هرگونه مشکل یا افزایش عوارض بعد از نوار مغز جلوگیری به عمل آورد.

به نقل از مجله عصب‌شناسی بالینی آمریکا:

«در مطالعات بالینی، کمتر از ۲٪ بیماران پس از EEG دچار علائم موقتی مانند سردرد یا خستگی خفیف شدند.»

تنفس سریع و عمیق در حین EEG و ارتباط آن با عوارض بعد از نوار مغز

یکی دیگر از مسائل قابل بررسی در موضوع عوارض بعد از نوار مغز، وضعیتی موسوم به هیپرونتیلاسیون است که ممکن است در حین انجام آزمایش به وجود آید. طی این حالت، شخص دچار تنفس‌های عمیق یا سریع می‌شود! این مسئله اغلب در اثر اضطراب یا حملات پانیک رخ می‌دهد و تنفس را برای شخص دشوار می‌سازد که با آرام‌سازی بیمار و پایان تست کاملاً برطرف می‌شود.

به این ترتیب، به عنوان یک نتیجه‌گیری کلی، می‌توان گفت که تهیه نوار مغز کاملا بی‌خطر و بدون درد است؛ اما در شرایط نادر، ممکن است افراد با بیماری‌های خاص، نگران احتمال بروز عوارض بعد از نوار مغز باشند که حتی در این گونه موارد نیز، کادر درمان شرایط او را کاملا تحت نظارت خواهند داشت و هرگونه مشکل جانبی را بلافاصله برطرف می‌کنند.

چه عواملی بر نتایج و عوارض بعد از نوار مغز تاثیر می‌گذارند؟

هنگامی که الکترودهای دستگاه ای ای جی به صورت چسبک‌های تخت روی پوست سر نصب می‌شوند، سیگنال‌های الکتریکی ناشی از فعالیت طبیعی مغز را دریافت کرده و به کامپیوتر می‌فرستند؛ اما ممکن است برخی عوامل شبیه به نویز وجود داشته باشند که نتایج را تحت تاثیر قرار داده یا در اثر عدم رعایت مراقبت‌ها، کمی احساس ناراحتی روی پوست ایجاد کنند. این موارد و راهکارهای مدیریت عوارض بعد از نوار مغز عبارتند از:

برای کاهش احتمالی عوارض بعد از نوار مغز چه کنیم؟

اگر بدانیم که چگونه برای آزمایش EEG آماده شویم، می‌توانیم حتی ناچیزترین عوارض بعد از نوار مغز (مانند چسبندگی یا قرمزی جزیی پوست سر) را به حداقل برسانیم! از مهم‌ترین مراقبت‌های قبل از آزمایش الکتروانسفالوگرافی که درصد خطا در نتیجه ای ای جی را کاهش می‌دهند، می‌توان موارد زیر را نام برد:

• در صورتی که از داروی خاصی استفاده می‌کنید، حتما به پزشک خود گزارش دهید؛ چون ممکن است لازم باشد داروهایی را که مصرف می‌کنید قبل از انجام ای ای جی قطع نمایید؛ مخصوصا اگر از نوع آرام‌بخش باشند.
• برای کاهش احتمال خطا و جلوگیری از هرگونه تحریک پوستی که جزو عوارض بعد از نوار مغز به شمار می‌رود، باید حتما موهای خود را شب قبل از آزمایش شستشو دهید تا هر گونه مواد اضافی مانند ژل یا اسپری مو به طور کامل برطرف گردند.
• مصرف کافئین قبل از ای ای جی ممنوع است؛ بنابراین باید از ۸ ساعت قبل از انجام تست الکتروانسفالوگرام، از مصرف قهوه و نوشیدنی‌های کافئین‌دار خودداری کنید.
• کسانی که ای ای جی همراه با خواب را انجام می‌دهند، بهتر است قبل از آزمایش، تا حد امکان کمتر بخوابند؛ برای خوابیدن در حین آزمایش نیز گاهی بر اساس دستور پزشک از داروهای آرام‌بخش استفاده می‌شود تا فرد خوابی آرام و عمیق را تجربه کند.
• در مواردی که لازم است در حین تست نوار مغز بیمار از آرام‌بخش استفاده کند، باید حتما یکی از دوستان یا اعضای خانواده برای بازگشت به منزل به بیمار کمک کند تا عوارض بعد از نوار مغز نظیر سرگیجه یا خواب‌آلودگی خطری در رانندگی ایجاد نکند.

تمامی این اقدامات برای این است تا احتمال بروز هرگونه عوارض بعد از نوار مغز (که در حالت عادی بسیار نادر است) کاهش پیدا کند. همچنین، رعایت این نکات کمک می‌کند تا احتمال خطا در نتایج EEG به حداقل رسیده و بیماری فرد به شکلی دقیق تشخیص داده شود.

مراحل انجام EEG چگونه هستند؟

در طول آزمایش الکتروانسفالوگرافی، مراقب بهداشتی کاملا از بیمار مراقبت می‌کند تا عوارض بعد از نوار مغز به کمترین مقدار ممکن رسیده و در صورت نیاز، اقدامات لازم را انجام دهد. همچنین، کارهایی مانند نصب الکترودهای چسبی بر روی پوست سر، توسط تکنسین انجام می‌گیرد.^{EEG test – Better Health Channel}

مراحل انجام آزمایش EEG به قرار زیر هستند:

1. بیمار باید بر روی یک تخت دراز بکشد، یا بر روی یک صندلی به حالت درازکش بنشیند.
2. اپراتور دستگاه، بهترین محل را برای قرار دادن الکترودهای دستگاه نوار مغز بر روی سر بیمار انتخاب می‌کند؛ محل قرار گرفتن چسبک‌های رسانا، به کمک یک کرم مخصوص تمیز می‌شوند تا دریافت سیگنال‌های مغزی با بالاترین کیفیت انجام گیرد!
3. برای هر فرد، حدود ۱۶ تا ۲۵ الکترود روی سر قرار می‌گیرند که این الکترودها به کمک چسب یا ژل چسبنده به نقاط تعیین شده متصل می‌گردند.
4. با شروع آزمایش، تمامی تکانه‌های الکتریکی مغز از نقاطی که الکترودها متصل هستند دریافت شده و به دستگاه ضبط ارسال می‌گردند. این داده‌ها از طریق الگوهای بصری نمایش داده می‌شوند که بر روی صفحه کامپیوتر قابل مشاهده هستند؛ در نهایت این الگوها ذخیره خواهند شد.
5. در طول آزمایش EEG، مراقب بهداشتی از بیمار می‌خواهد تا حرکات مختلف مانند دراز کشیدن، بستن چشم‌ها، تنفس عمیق و نگاه کردن به نور چشمک‌زن یا تصویر را انجام دهد. این گونه تغییر حالت‌ها می‌توانند تغییراتی را در الگوهای نمایش داده شده بر روی صفحه کامپیوتر نشان دهند.

لازم است به این نکته اشاره کنیم که به دلیل عدم ارسال جریان الکتریکی و فقط ثبت امواج توسط الکترودها، فرد هیچ‌گونه درد یا شوکی احساس نخواهد کرد. این مسئله نشان می‌دهد که عوارض بعد از نوار مغز عملاً ناچیز بوده و به جز در بیماران با شرایط خاص، انجام این آزمایش جای هیچ نگرانی ندارد!

بیمارانی که باید آزمایش نوار مغز ۲۴ ساعته را انجام دهند، شرایط نسبتا پیچیده‌تری را پشت سر می‌گذارند؛ زیرا در طول این ۲۴ ساعت، تمامی فعالیت‌های مغز از جمله تشنج ضبط می‌شوند. جالب است بدانید که گاهی هیچ گونه تشنجی در طول آزمایش رخ نمی‌دهد؛ اما ای ای جی، ناهنجاری‌ها و اختلال عملکردهای مختلفی را در مغز نشان خواهد داد. نتایج این بررسی پس از تفسیر نوار مغز به بیمار ارائه می‌شود.

برای تهیه نوار مغز با کمترین عوارض، به کجا مراجعه کنیم؟

با اینکه عوارض بعد از نوار مغز برای افراد بسیار ناچیز است، اما مراجعه به یک مرکز درمانی معتبر برای انجام این آزمایش الزامی است؛ زیرا نظارت پزشکان متخصص مغز و اعصاب و همچنین مهارت و تجربه تکنسین‌های دستگاه EEG باعث می‌شود تا در صورت بروز هر گونه شرایط بحرانی، بهترین و مناسب‌ترین اقدامات در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام گیرند.

کلینیک زیما درمان، یکی از بهترین مراکز تخصصی در زمینه آزمایش نوار مغز است که توسط تیم تخصصی، شامل متخصصان مغز و اعصاب و تکنسین‌های حرفه‌ای، با بهترین هزینه نوار مغز اداره می‌شود. بر همین اساس، اگر به دلیل شرایط خاص مانند بیماری صرع درباره عوارض بعد از نوار مغز احساس نگرانی دارید، می‌توانید با مراجعه به کلینیک زیما درمان، این نگرانی را برطرف کنید.

به نقل از مجله پرستاری علوم اعصاب بریتانیا:

«EEG حتی در کودکان نیز بی‌خطر تلقی می‌شود و تنها عوارض احتمالی گزارش‌شده محدود به تحریکات کوتاه‌مدت پوستی ناشی از الکترودها بوده است.»

نکته‌های پایانی درباره عوارض بعد از نوار مغز

انجام آزمایش الکتروانسفالوگرافی برای تشخیص انواع اختلالات و ناهنجاری‌های مرتبط با مغز و عملکرد آن الزامی است. با این حال، نگرانی درباره عوارض بعد از نوار مغز از معضلاتی است که اکثر بیماران با آن روبرو می‌شوند. اما لازم است اشاره کنیم که نوار مغز هیچ گونه خطر، درد و ناراحتی دائمی برای بیماران در پی ندارد و افراد می‌توانند بدون نگرانی برای انجام آن اقدام کنند. البته در موارد خاص مانند بیماران با سابقه صرع، بهتر است آزمایش ای ای جی تحت نظارت یک پزشک متخصص مغز و اعصاب و توسط تکنسین‌های حرفه‌ای انجام گیرد.

در نتیجه باید گفت نوار مغز روشی کاملا ایمن است و در پاسخ به این پرسش که نوار مغز عوارض دارد؟ می‌توان مطمئن بود که خطری برای بیماران ایجاد نمی‌کند. شواهد بالینی نشان داده‌اند که عوارض بعد از نوار مغز در بزرگسالان ناچیز است و تنها در شرایط خاص مشاهده می‌شود. همچنین عوارض نوار مغز در کودکان اغلب خفیف و گذراست و جای نگرانی جدی ندارد.