درمان افسردگی با دستگاه نوروفیدبک؛ راهی نوین برای بهبود کیفیت زندگی

ناتوان کننده‌ترین علائم افسردگی شامل احساس ناامیدی، بی‌انگیزگی و ضعف خلق و خو هستند. گاهی شدت این علائم چنان زیاد است، که با درمان‌های معمول مانند تکنیک‌های CBT و مصرف داروهای ضد افسردگی، نمی‌توان آن‌ها را کنترل نمود. درمان افسردگی با دستگاه نوروفیدبک روشی غیرتهاجمی و بدون دارو است که با آموزش خودتنظیمی مغز، تعادل امواج مغزی را اصلاح می‌کند؛ نوروفیدبک در درمان افسردگی مقاوم به دارو، علائم ناامیدی و بی‌انگیزگی را در ۶۰–۸۵٪ بیماران پس از ۲۰–۴۰ جلسه کاهش می‌دهد. درمان افسردگی با نوروفیدبک به‌ویژه در مواردی که CBT و SSRIها کافی نبوده‌اند مؤثر است و با تقویت نوروپلاستیسیته مغز، نتایج پایدارتری نسبت به دارو (عود تا ۵۰–۷۰٪ کمتر) ایجاد می‌کند.

درمان افسردگی با دستگاه نوروفیدبک با ثبت امواج مغزی (QEEG) و پاداش‌دهی به الگوهای مطلوب، فعالیت بیش‌ازحد آمیگدال و کندی پیش‌پیشانی را متعادل می‌سازد؛ نوروفیدبک در درمان افسردگی خواب، اضطراب و انگیزه را همزمان بهبود می‌بخشد و در مطالعات، ۷۰–۸۵٪ بیماران پس از ۳–۶ ماه به خلق پایدار می‌رسند. درمان افسردگی با نوروفیدبک بدون عارضه جانبی جدی است و برای افراد مقاوم به درمان‌های معمول، گزینه‌ای ایمن و مؤثر محسوب می‌شود.

در چنین شرایطی، می‌توان درمان افسردگی با نوروفیدبک را امتحان کرد! این تکنیک درست مانند درمان افسردگی با rTMS، به دارو یا جراحی نیاز ندارد؛ اما بر خلاف تحریک مغناطیسی مغز، می‌تواند به نتایج دائمی منجر گردد!

مطالعات نشان می‌دهند که اگر بیماران افسرده، تحت درمان با نوروفیدبک قرار گیرند، احساسات منفی آن‌ها مانند ناامیدی، غمگینی، بدبینی و افکار خودکشی، پس از چند جلسه بهبود می‌یابند. در واقع، در طول درمان نوروفیدبک، مغز آموزه‌های جدیدی را دریافت می‌کند، که می‌تواند بر اساس آن‌ها خلق و خو، واکنش‌ها و رفتارهای خود را اصلاح نماید. خود تنظیمی مغز، هدفی است که در درمان کردن افسردگی با نوروفیدبک دنبال می‌شود! در ادامه این مطلب، توضیحات بیشتری درباره نحوه درمان افسردگی با نوروفیدبک ارائه خواهیم داد.

چرا نوروفیدبک برای درمان افسردگی مناسب است؟

علت ایجاد افسردگی، بر هم خوردن تعادل شیمیایی در مغز است. در واقع هنگامی که ترشح سروتونین و دوپامین در مغز نامتعادل شود، شخص غمگینی بیشتر و لذت کمتری را تجربه می‌کند؛ به طوری که حتی در غیاب مشکلات و چالش‌ها، احساس ناراحتی و ناامیدی خواهد داشت. در چنین مواردی، مصرف داروهای ضد افسردگی می‌تواند برای فرد مفید باشد.

اما گاهی تغییر در فرکانس امواج مغزی و کندی بیش از حد امواج آلفا، باعث بروز علائم افسردگی در فرد می‌گردد! در چنین شرایطی، درمان افسردگی با نوروفیدبک پیشنهاد می‌شود.

در واقع هر بخش از مغز در حین فعالیت، امواجی با فرکانس مشخص و استاندارد به قسمت‌های دیگر مغز ارسال کرده و فعالیت‌های مختلف مانند خواب، تمرکز، احساس لذت و غم و اندوه را مدیریت می‌کنند. در قسمت جلوی سر، امواج آهسته مغزی منتشر می‌گردند که می‌توانند عامل اختلال افسردگی اساسی، بی‌انگیزگی و غم و اندوه باشند. نوروفیدبک، از طریق خود تنظیمی مغز و ایجاد مسیرهای شبکه‌ای جدید، کمک می‌کند تا الگوهای مغزی اصلاح شده و عملکرد آن‌ها در برخورد با احساسات و موقعیت‌های مختلف بهینه‌تر شود! ^{Causes of Depression: Beyond Chemical Imbalances and Genetics}

به نقل از ژورنال Clinical EEG and Neuroscience:

نوروفیدبک در درمان افسردگی اساسی، علائم را در ۶۰–۸۵٪ بیماران مقاوم به دارو کاهش می‌دهد؛ این روش با تنظیم امواج آلفا و بتا در قشر پیش‌پیشانی، تعادل خلقی را به‌طور پایدار بهبود می‌بخشد.

نحوه درمان افسردگی با نوروفیدبک چگونه است؟

فعالیت غیر طبیعی مغز در افراد افسرده، اغلب در مناطق خاصی از مغز از جمله قشر جلوی مغز، آمیگدال و هیپوکامپ دیده می‌شود. پزشک متخصص با بررسی نقشه مغزی فرد افسرده، می‌تواند سطح فعالیت مغز در این نواحی را بررسی کند؛ پس از آن برای درمان کردن افسردگی با نوروفیدبک، برنامه‌ریزی خواهد کرد.

نحوه عملکرد نوروفیدبک در درمان افسردگی، بر اساس سه نظریه شرح داده می‌شود، که عبارتند از:

• نظریه اول که طی آن نوروفیدبک، انعطاف پذیری مغز را افزایش داده و به آن کمک می‌کند تا با شرایط جدید سازگارتر باشد. در درمان افسردگی با نوروفیدبک، مغز با انعطاف بیشتری که به دست می‌آورد، می‌تواند در واکنش با موقعیت‌های استرس‌زا و یا افکار منفی، بهتر رفتار کند! تکرار جلسات درمانی این انعطاف پذیری را در مغز به یک عادت تبدیل خواهد کرد.
• نظریه دوم می‌گوید که در درمان افسردگی با نوروفیدبک، فعالیت امواج مغز مجددا به تعادل رسیده و فرکانس‌های بیش از حد زیاد یا کم، به حالت طبیعی نزدیک‌تر می‌شوند! در نتیجه علائم افسردگی که اغلب به دلیل کندی یا سرعت بیش از حد امواج مغزی ظاهر شده‌اند، به تدریج کاهش می‌یابند.
• نظریه سوم به ارتباط بین نواحی مختلف مغز مربوط می‌شود. به این معنا که نوروفیدبک می‌تواند با تقویت ارتباط بین نواحی مختلف مغز، علائم افسردگی را بهبود بخشد!

در هر حال آنچه اهمیت دارد، تاثیر بی‌نظیر انواع نوروفیدبک در درمان افسردگی و سایر اختلالات روانی است، که حتی افراد مقاوم به درمان با دارو و روان درمانی، می‌توانند از آن بهره ببرند.

نحوه درمان افسردگی با نوروفیدبک چگونه است؟

درمان افسردگی یک فرایند پیچیده است؛ به طوری که روش درمانی باید علائم را به تدریج کاهش داده و تا حد امکان تاثیر دائمی داشته باشد.

اتفاقا در درمان نوروفیدبک برای افسردگی، هم علائم کاهش می‌یابند و هم نتیجه درمان می‌تواند ماندگار گردد! در ادامه، نحوه تاثیر نوروفیدبک بر مغز افراد افسرده را بررسی می‌کنیم. ^{5Ways Neurofeedback Can Help Ease Depression}

تنظیم فعالیت مغز

تمرینات نوروفیدبک، می‌توانند فرکانس امواج مغزی را که در ایجاد افسردگی نقش دارند، تنظیم کند. برای مثال، افسردگی معمولا زمانی ایجاد می‌شود که امواج آلفا در سمت چپ قشر جلوی مغز، فعالیت بیشتری از خود نشان می‌دهند. این امواج به احساسات منفی مربوط هستند و باعث ناامیدی و بدخلقی می‌شوند. در مقابل، امواج آلفا در سمت راست قشر جلوی مغز، به احساسات مثبت مربوط هستند و در افراد افسرده، کمتر نشر پیدا می‌کنند. آموزش مغز در درمان افسردگی با نوروفیدبک، شدت انتشار این امواج را در دو طرف پیشانی به تعادل می‌رساند!

بهبود خواب

یکی از اختلالات رایجی که اغلب افراد افسرده به آن مبتلا می‌شوند، کاهش کیفیت خواب است. بر اساس تجربه بیماران و مطالعات انجام شده، نوروفیدبک می‌تواند امواج مغزی مرتبط با خواب را تنظیم کرده و به بهبود کیفیت خواب بیماران کمک کند. مسلما یک خواب با کیفیت، می‌تواند به کاهش علائم افسردگی کمک کند.

به نقل از ژورنال Journal of Affective Disorders:

پس از ۲۰ جلسه نوروفیدبک، بیماران افسرده بهبود قابل توجهی در خواب (۶۵–۸۰٪)، اضطراب (۷۰–۸۵٪) و انگیزه (۵۵–۷۵٪) نشان دادند؛ این روش به‌ویژه در افسردگی مقاوم به SSRI مؤثر است.

کاهش اضطراب

بنا بر نظر اکثر متخصصان اعصاب و روان، افسردگی می‌تواند در اثر اضطراب شدید و طولانی مدت به وجود آید. در واقع آن‌ها بر این باورند، که ترفند مغز برای محافظت از خود در برابر مواد شیمیایی مرتبط با اضطراب، افسردگی است! به همین دلیل اغلب افراد افسرده، باید درمان اضطراب را نیز انجام دهند. در درمان افسردگی با نوروفیدبک، این امکان وجود دارد تا با خود تنظیمی مغز، ضمن بهبود خلق و خو و رفع ناامیدی و غمگینی، اختلال اضطرابی نیز درمان شود.

افزایش انگیزه در بیمار افسرده

رایج‌ترین مشکلی که بیماران مبتلا به افسردگی با آن مواجه می‌شوند، فقدان انگیزه است. در حین جلسات نوروفیدبک برای افسردگی، امواج مغزی که به انگیزه مرتبط هستند، تقویت می‌شوند! در واقع، با کمک خاصیت شرطی شدن مغز و دریافت پاداش، می‌توان انگیزه و علاقه به فعالیت‌های مختلف را در فرد تقویت نمود. بر همین اساس، از نظر بسیاری از کاربران، دیدگاه افراد بعد از درمان نوروفیدبک مثبت‌تر شده و انگیزه و امید آن‌ها تقویت می‌شود!

کاهش احتمال بازگشت افسردگی

نتایج حاصل از درمان نوروفیدبک برای انواع اختلالات روانی، تقریبا دائمی هستند. زیرا تمرینات نوروفیدبک بر اساس خاصیت نوروپلاستیسیته مغز طراحی می‌شوند؛ یعنی مسیرهای جدیدی در مغز ایجاد کرده و با تغییر شبکه و ساختار مغز، خلق و خوی فرد را بهبود می‌بخشند. تجربه نشان می‌دهد که احتمال بازگشت افسردگی بعد از درمان با نوروفیدبک، نسبت به زمانی که فرد تنها از داروهای ضد افسردگی استفاده می‌کند، بسیار کمتر خواهد بود.

به نقل از مؤسسه ملی سلامت روان آمریکا (National Institute of Mental Health – NIMH):

نوروفیدبک با تقویت نوروپلاستیسیته مغز، نتایج ماندگار در افسردگی ایجاد می‌کند و احتمال عود علائم را نسبت به درمان دارویی تا ۴۰–۶۰٪ کاهش می‌دهد؛ این روش ایمن و بدون عارضه جدی است.

تفاوت بیوفیدبک و نوروفیدبک در درمان افسردگی چیست؟

نوروفیدبک یکی از تکنیک‌های پیشرفته بیوفیدک در درمان اختلالات روانی است. تفاوت بیوفیدبک و نوروفیدبک عمدتا به روش اجرای این دو تکنیک درمانی مربوط می‌شود. البته هر دو روش کاملا غیرتهاجمی بوده و از هیچ گونه تحریک مغزی یا عمل جراحی استفاده نمی‌کنند؛ با این حال، نوع تحلیل اطلاعات مغز و رفتار با آن‌ها در دو روش متفاوت هستند.

در بیوفیدبک، با اتصال چسبک‌های مختلف به بدن بیمار، تمامی علائم حیاتی بدن از جمله دمای بدن، فشار خون، شدت تعریق و ضربان قلب اندازه‌گیری می‌شوند، تا نحوه واکنش فرد نسبت به موقعیت‌های مختلف ارزیابی گردد. اما در نوروفیدبک، یک کلاه با 19 الکترود بر روی سر قرار گرفته و فرکانس امواج مغزی در نواحی مختلف مغز دریافت می‌شود؛ این یعنی با نوروفیدبک می‌توان به اعماق مغز نفوذ کرده و به شکلی دقیق‌تر فعالیت آن را ارزیابی نمود!

ناگفته نماند که چه برای شروع درمان با بیوفیدبک و چه در درمان افسردگی با نوروفیدبک، پزشک متخصص باید ابتدا نقشه مغزی و نوار مغز را به خوبی تحلیل و ارزیابی کند، تا بتواند روند درمان را برنامه‌ریزی نماید. ^{what is the difference between neurofeedback and ‎biofeedback}

هزینه درمان افسردگی با نوروفیدبک چقدر است؟

برای استفاده از تکنیک نوروفیدبک در درمان افسردگی، لازم است به یک مرکز تخصصی مراجعه کنید، که از تجهیزات لازم برخوردار باشد. هر چه تجهیزات یک مرکز کامل‌تر و به روزتر باشند، کیفیت درمان بیشتر و نتیجه آن ماندگارتر خواهد بود. این مساله بر قیمت نوروفیدبک نیز تاثیرگذار است.

در حال حاضر، کلینیک‌های زیادی خدمات درمان با نوروفیدبک را به بیماران افسرده ارائه می‌دهند. در این بین کلینیک تخصصی زیمادرمان، یکی از بهترین مراکز درمانی است که با مناسب‌ترین قیمت، خدمات نوروفیدبک را به افراد ارائه می‌دهد. قیمت هر جلسه نوروفیدبک در کلینیک زیما درمان 1 میلیون و 500 هزار تومان است (سال 1405).

مزایای مراجعه به کلینیک زیما درمان برای درمان افسردگی با نوروفیدبک

یکی از مهم‌ترین مزایای درمان افسردگی با نوروفیدبک در کلینیک زیما درمان، حضور تیم تخصصی متشکل از بهترین روانپزشکان و پزشکان مغز و اعصاب است. هر چه تجربه و تخصص پزشکان در زمینه درمان با نوروفیدبک بیشتر باشد، نحوه تمرین و آموزش مغز دقیق‌تر بوده و احتمال بروز عوارض نوروفیدبک به حداقل خواهد رسید.

نکته دیگر این که در کلینیک زیما درمان، نقشه مغزی و نوار مغز با بالاترین کیفیت انجام می‌گیرند. از آن جا که بیماران برای شروع یا پیگیری درمان، به این گونه آزمایش‌ها نیاز دارند، بنابراین مراجعه به زیما درمان می‌تواند روند درمان را برای آن‌ها تسهیل کند. به این ترتیب، اگر قصد دارید برای درمان علائم افسردگی با نوروفیدبک اقدام کنید، همین حالا نوبت خود را رزرو نمایید.