درمان افسردگی فصلی چیست؟

درمان افسردگی فصلی

با تغییر فصل، علائم افسردگی در برخی از افراد ظاهر می‌شوند. افسردگی فصلی یا اختلال عاطفی فصلی (SAD)، عنوانی است که به این نوع اختلال اطلاق می‌شود. حال سوال این است که برای درمان افسردگی فصلی چه باید کرد؟ بهترین راه‌های درمان اختلال عاطفی فصلی کدامند؟ و اینکه آیا روش درمان بدون دارو می‌تواند به بهبود افسردگی فصلی کمک کند یا خیر؟

شاید اصطلاح افسردگی پاییزی را نیز شنیده باشید. بسیاری از افراد با شروع فصل پاییز، دچار احساس غم، اندوه و ضعف می‌شوند. پرخوابی و افزایش وزن غیر عادی نیز از علائم افسردگی فصلی به حساب می‌آیند.

برای درمان افسردگی فصلی می‌توان از مشاوره درمانی، نوردرمانی و مصرف داروهای ضد افسردگی کمک گرفت. با این حال، اولین گام برای تشخیص اختلال عاطفی فصلی و درمان آن، مراجعه به یک پزشک متخصص در این زمینه است.

منظور از افسردگی فصلی چیست؟

افسردگی فصلی عبارت است از تغییرات خلق و خو که در اثر تغییر فصل به وجود می‌آیند. این تغییرات عموما به صورت احساس غم و اندوه و حس تنهایی ظاهر می‌شوند. به افسردگی فصلی، اختلال عاطفی فصلی (SAD) نیز می‌گویند. رایج‌ترین نوع افسردگی فصلی، افسردگی در فصل پاییز و زمستان است. متخصصان بر این باورند که کوتاه شدن روزها و کمتر شدن شدت نور خورشید، می‌توانند عامل بروز این اختلال باشند. زیرا شدت نور خورشید می‌تواند بر ترشح هورمون‌های سروتونین و ملاتونین تاثیرگذار باشد. به همین دلیل، معمولا برای درمان افسردگی فصلی از روش‌هایی مانند نور درمانی استفاده می‌شود.

اختلال عاطفی فصلی ممکن است در فصل تابستان نیز بروز کند که به آن افسردگی تابستانی می‌گویند. این نوع اختلال، نسبت به افسردگی در فصل‌های سرد سال کمتر رخ می‌دهد. در هر حال، حدود ۵ درصد از بزرگسالان، در سنین جوانی بین ۱۸ تا ۳۰ سالگی، دچار افسردگی فصلی می‌گردند. ناگفته نماند که افسردگی‌های فصلی، در بانوان بیشتر از مردان رخ می‌دهند که علت آن هنوز مشخص نیست.

علائم افسردگی فصلی چیست؟

ظهور علائم افسردگی فصلی، عمدتا در اواخر فصل پاییز و اوایل زمستان رخ می‌دهد. این علائم با شروع فصل بهار و تابستان از بین می‌روند و مجددا در اواخر پاییز بروز می‌کنند. به همین دلیل، افسردگی فصلی نوعی اختلال سالانه به حساب می‌آید. علائم افسردگی فصلی، الگوهای متفاوتی در افراد مختلف دارند. به طوری که علائم این اختلال ممکن است در ابتدا خفیف بوده و با نزدیک شدن به میانه و انتهای فصل، تشدید گردند. از علائم و نشانه‌های کلی افسردگی فصلی می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • احساس غمگینی، ناراحتی و بی‌حالی در اکثر ساعات روز
  • احساس استرس و اضطراب
  • نداشتن تمایل به انجام فعالیت‌های مورد علاقه
  • کم انرژی بودن و احساس سستی و رخوت
  • حس سنگینی دست‌ها و پاها
  • ایجاد مشکل در خوابیدن و اختلال خواب
  • تمایل به مصرف کربوهیدرات پرخوری و اضافه وزن
  • نداشتن تمرکز کافی
  • احساس گناه، بی‌ارزشی و ناامید بودن
  • داشتن افکار مرگ و عدم تمایل به ادامه زندگی

علائم افسردگی فصلی

علائم افسردگی فصلی در پاییز و زمستان، با علائم آن در بهار و تابستان متفاوت است. برای مثال، برخی از مهم‌ترین علائم افسردگی فصلی در پاییز و زمستان به قرار زیر هستند:

  • احساس خستگی و رخوت
  • نداشتن انرژی کافی برای انجام کارهای روزمره
  • تمایل به پرخوری و مصرف شدید کربوهیدرات‌ها
  • تغییرات اشتها و افزایش وزن
  • پرخوابی

علائم افسردگی تابستانی نیز عبارتند از:

  • بی‌خوابی و مشکل در خواب
  • کاهش اشتها
  • کم شدن وزن به صورت غیرطبیعی
  • اضطراب و آشفتگی در طول روز
  • افزایش تحریک پذیری و عصبی بودن

تاثیر افسردگی فصلی بر بیماران دوقطبی

اختلال دو قطبی باعث تغییر رفتار بیماران بین دو فاز افسردگی و شیدایی می‌شود. به همین دلیل، افراد مبتلا به اختلال دو قطبی بیش از دیگران در معرض ابتلا به افسردگی فصلی هستند. به طوری که برخی از بیماران دو قطبی، علائم اپیزود شیدایی را در فصول خاصی تجربه می‌کنند. برای مثال، این افراد ممکن است علائم شیدایی (مانیا) یا هیپومانیا را در بهار و تابستان تجربه کنند. در حالی که با شروع فصل پاییز و زمستان اضطراب و تحریک پذیری آن‌ها تبدیل به فاز افسردگی می‌گردد.

ممکن است بیماران مبتلا به دو قطبی، در حین درمان این اختلال، به درمان افسردگی فصلی نیز نیاز داشته باشند. تشخیص این مساله و انتخاب بهترین روش‌های درمان افسردگی فصلی برای این افراد، به عهده پزشکان متخصص است.

علل ابتلا به اختلال عاطفی فصلی چیست؟

تشخیص علت افسردگی، برای انتخاب روش درمان اختلال عاطفی فصلی مهم است. افسردگی فصلی به یکی از دلایل زیر بروز می‌کند:

  • تغییر شدت نور در فصول مختلف
  • به هم خوردن ساعت بیولوژیکی بدن
  • تغییر در سطح هورمون‌های ملاتونین و سروتونین
  • آب و هوا، تغییرات دمایی و شرایط جوی مخصوصا بارش باران در فصل پاییز زمستان
  • کاهش سطح ویتامین D در بدن

تغییر در شدت نور خورشید و کوتاه شدن طول روز در فصل پاییز و زمستان، باعث افزایش سطح ملاتونین و کاهش سروتونین می‌گردد. این مساله به ایجاد حالت خمودی و خواب آلودگی در افراد منجر می‌شود. مشاهده این علائم در هنگام تغییر فصل، نشان می‌دهد که شما به درمان افسردگی فصلی نیاز دارید.

روش‌های پیشگیری از افسردگی فصلی

همیشه پیشگیری بهتر از درمان اختلال عاطفی فصلی یا هر نوع اختلال اعصاب و روان است. در واقع، از بین بردن زمینه بروز علائم این گونه اختلالات، آسان‌تر از درمان آن‌ها خواهد بود. از این رو، برای جلوگیری از تشدید علائم اختلال عاطفی فصلی، بهتر است از اقدامات پیشگیرانه استفاده کنیم. ناگفته نماند که این گونه مراقبت‌ها می‌تواند به درمان افسردگی فصلی نیز کمک نماید. در ادامه، به برخی از روش‌های پیشگیری از افسردگی فصلی اشاره می‌کنیم.

راه های درمان افسردگی قصلی

صحبت کردن با دیگران

هنگامی که احساس خوبی ندارید، با یکی از دوستان یا اعضای خانواده خود صحبت کنید. اگر امکان این کار وجود ندارد، تماس گرفتن با یک مشاور یا مراجعه به یک روانپزشک، می‌تواند راهگشا باشد.

احساسات خود را بنویسید

اگر بتوانید از علائم و حس و حال خود در طول روز یادداشت برداری کنید، بهتر می‌توانید با آن روبرو شوید. به طور کلی، نوشتن درباره تغییرات آب و هوا و احساسات شخصی نسبت به این مساله، از تشدید علائم افسردگی فصلی جلوگیری می‌کند.

یک برنامه‌ریزی مناسب برای شرایط سخت داشته باشید

برخی از بیماران مبتلا به اختلال عاطفی فصلی، می‌توانند زمان بروز علائم را پیش‌بینی کنند. زیرا معمولا قبل از ظهور علائم افسردگی فصلی، احساسات خاصی در شخص شکل می‌گیرند. اگر شما نیز بر اساس یک الگوی مشخص به این اختلال دچار می‌شوید، می‌توانید از قبل برای آن برنامه‌ریزی نمایید. برخی از اقدامات یا سرگرمی‌هایی که برای پیشگیری یا درمان افسردگی فصلی می‌توانید انجام دهید را در ادامه توضیح می‌دهیم.

انجام فعالیت‌های آرامش بخشی که خلق و خوی شما را بهتر می‌کند

اگر به وسیله یا چیزی نیاز دارید قبل از شروع افسردگی فصلی خود، آن‌ها را تهیه کنید

انجام رویدادهای استرس‌زا را به زمان دیگری موکول کنید

در گروه‌های حمایتی شرکت کنید

هستند افراد زیادی که شرایط مشابه با شما دارند. در صورتی که با آن‌ها صحبت کنید، می‌توانید نحوه برخورد با علائم افسردگی فصلی را یاد بگیرید. شنیدن تجربیات مشابه، مسیر را برای پیشگیری یا درمان افسردگی فصلی هموارتر می‌سازد.

راه‌های کاهش استرس را بیاموزید

روش‌های زیادی وجود دارند که به مدیریت و کنترل استرس و اضطراب کمک می‌کنند. یادگیری راه‌هایی که انعطاف پذیری شما را افزایش می‌دهد، برای درمان افسردگی فصلی لازم است. انجام تکنیک‌های آرامش بخش مانند یوگا و تمدد اعصاب، اضطراب را کمتر کرده و تغییرات رفتاری شما را بهبود می‌بخشد.

سبک زندگی خود را بهبود ببخشید

رژیم غذایی مناسب و تحرک کافی به شما کمک می‌کند تا احساس بهتری داشته باشید. از مواد غذایی استفاده کنید که قند خون شما را ثابت و منظم نگه می‌دارند. فعالیت‌های ذهنی و بدنی مانند یوگا، شنا یا پیاده‌روی را در برنامه روزانه خود داشته باشید و خواب خود را تنظیم نمایید.

دوچرخه سواری و پیاده‌روی در خارج از منزل و در فصل پاییز، شما را در معرض نور خورشید قرار می‌دهد؛ در نتیجه، حس و حال بهتری پیدا می‌کنید. معمولا برای درمان افسردگی فصلی، قرار گرفتن در معرض نور خورشید، یک درمان اساسی به حساب می‌آید.

به بهداشت شخصی خود اهمیت دهید

بسیاری از افراد، هنگام ابتلا به افسردگی و قبل از درمان اختلال عاطفی فصلی، به بهداشت فردی خود اهمیت نمی‌دهند. بهتر است حتی هنگام بروز علائم افسردگی فصلی، دوش گرفتن و لباس زیبا پوشیدن را فراموش نکنید. این گونه اقدامات هر چند کوچک، حال و هوا و احساسات شما را بهبود می‌بخشند.

از مواد مخدر و اعتیاد‌آور دوری کنید. نوشیدن الکل در طولانی مدت نیز می‌تواند علائم افسردگی را تشدید کند. به این ترتیب، اگر برای سلامت جسم و روان خود ارزش قائل هستید، بهتر است سبک زندگی خود را اصلاح نمایید.

بهترین راه درمان افسردگی فصلی کدام است؟

راه‌های درمان افسردگی فصلی متنوع هستند. بسیاری از افراد باید یک یا چند روش درمانی را به کار ببرند. در ادامه به مهم‌ترین راه‌های درمان انواع افسردگی فصلی اشاره می‌کنیم.

درمان‌های گفتاری

درمان‌های گفتاری و صحبت کردن با یک مشاور به درمان اختلال عاطفی فصلی کمک می‌کند. به طور کلی، اکثر اختلالات اعصاب و روان نیاز به روش‌های مشاوره درمانی دارند. البته ممکن است در کنار درمان‌های گفتاری، روش‌های دیگر مانند درمان دارویی نیز لازم باشد.

درمان افسردگی فصلی با دارو

استفاده از داروهای ضد افسردگی به عنوان یک راه درمان افسردگی فصلی، اجتناب ناپذیر است. مصرف این داروها در حین جلسات مشاوره و گفت و گو، روند بهبودی بیمار را تسریع می‌کند. ممکن است فرد در طول درمان اختلال عاطفی فصلی، مهار‌کننده انتخابی باز جذب سروتونین (SSRI) را نیز مصرف نماید. این داروها، سطح هورمون سروتونین در بدن را تنظیم خواهند کرد.

راه های درمان اختلال عاطفی فصلی

نور درمانی

برای بیماران مبتلا به افسردگی پاییزی یا زمستانی، نور درمانی بهترین روش درمان اختلال عاطفی فصلی خواهد بود. در این روش، از یک جعبه نور استفاده می‌شود. این دستگاه، نور سفید یا آبی قوی تولید می‌کند. استفاده از جعبه نور برای بیماران مبتلا اختلال عاطفی فصلی، نور سپیده دم را شبیه‌سازی می‌کند؛ به این معنا که بیمار در معرض نور بیشتر قرار می‌گیرد. به همین دلیل، به این روش‌های درمانی، نور درمانی (Light Therapy) نیز گفته می‌شود.

روش‌های مکمل و جایگزین برای درمان اختلال عاطفی فصلی

علاوه بر روش‌های یاد شده، راه‌های درمان بدون دارو نیز مفید هستند. برای مثال، اکوتراپی یا گردش در طبیعت و انتخاب یک رشته هنری، می‌تواند شدت افسردگی فصلی را کاهش دهد. حتی همزمان با برنامه درمانی که برای این اختلال به کار می‌روند، می‌توان از درمان‌های مکمل نیز کمک گرفت.

آیا درمان افسردگی فصلی حال مرا بهتر می‌کند؟

به طور کلی، برنامه‌ریزی برای درمان افسردگی فصلی باید ترکیبی از روش‌های درمانی مختلف باشد. بسیاری از افراد، به این گونه برنامه‌های درمانی، پاسخ رضایت بخشی می‌دهند. اما ممکن است برخی دیگر از بیماران، تغییری در احساسات خود مشاهده نکنند. در چنین مواردی، پزشک متخصص باید بررسی‌های بیشتری انجام دهد. زیرا در صورتی که یک داروی خاص یا مشاوره با پزشک متخصص راهگشا نباشد، باید از درمان‌های مکمل یا جایگزین کمک گرفت.

شما باید همواره تمام احساسات و تاثیری که از روش‌های درمان اختلال عاطفی فصلی می‌گیرید، به پزشک خود گزارش دهید. این کار به او کمک می‌کند تا روش‌های موثر را ادامه داده و روش‌های بدون اثر درمانی را جایگزین نماید.

کلینیک زیما درمان؛ بهترین مرکز درمان افسردگی فصلی

اینکه بتوانید یک پزشک متخصص مجرب برای درمان اختلال عاطفی فصلی خود انتخاب کنید، اهمیت بسیاری دارد. هر چه تجربه پزشک شما در درمان افسردگی فصلی یا افسردگی پاییزی بیشتر باشد، برنامه‌ریزی درمانی شما دقیق‌تر خواهد بود؛ در نتیجه، روند درمانتان سریع‌تر پیش می‌رود.

در کلینیک زیما درمان، تیمی قوی و متخصص به بررسی وضعیت بیماران می‌پردازند. برای درمان اختلالات اعصاب و روان، از جمله افسردگی فصلی می‌توانید به این کلینیک مراجعه نمایید. زیما درمان کلیه خدمات مربوط به درمان افسردگی، استرس و اضطراب، اختلال دو قطبی، پارکینسون و سکته مغزی را به بیماران ارائه می‌دهد.

منابع: mind.org.uk nhs.uk mayoclinic.org

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت ، استفاده از سرویس ریکپچای گوگل الزامی است که منوط به خط مشی رازداری و شرایط استفاده گوگل است.

من با این قوانین موافقم.

دکتر سروش احسان
دکتر سروش احسان

متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات

دکتر نوروالهی متخصص پارکینسون
دکتر حمید نورالهی

متخصص بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)

دکتر یزدان پناهی

مغز و اعصاب و ستون فقرات

دکتر الهام کاملی

متخصص روانپزشک

دکتر محیا علمی

بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)

مقالات مرتبط