عوارض نقشه مغزی چیست؟ نکات مهم قبل از گرفتن نقشه مغز

بررسی عملکرد نواحی مختلف مغز، می‌تواند در تشخیص انواع اختلالات مغز و اعصاب و حتی مشکلات سلامت روان موثر باشد. نقشه مغزی ابزاری است که ‌می‌تواند داده‌های مفید را از نواحی مختلف مغز دریافت کرده و آن‌ها را به شکل کمی نشان دهد. اما ممکن است این سوال مطرح شود که عوارض نقشه مغزی چیست؟ هیچ عارضه جدی یا خطرناکی ندارد؛ این روش کاملاً غیرتهاجمی، بدون درد و بدون تابش اشعه است و میلیون‌ها بار در جهان انجام شده بدون گزارش عارضه جدی. مضرات نقشه مغزی چیست؟ تقریباً صفر – تنها ممکن است کمی احساس ناراحتی از چسب الکترودها روی پوست سر داشته باشید که فوری رفع می‌شود.

نکات ضروری قبل از نقشه برداری از مغز شامل خواب کافی شب قبل، عدم مصرف الکل/کافئین ۲۴–۴۸ ساعت قبل و شستن مو بدون ژل است تا نتایج دقیق باشد. عوارض نقشه مغزی چیست؟ این آزمایش هیچ تغییری در مغز ایجاد نمی‌کند و فقط امواج طبیعی مغز را ثبت می‌نماید؛ بنابراین حتی کودکان، زنان باردار و افراد مبتلا به تشنج هم می‌توانند با خیال راحت انجام دهند. مضرات نقشه مغزی چیست؟ هیچ مورد جدی گزارش نشده و تنها عارضه احتمالی حساسیت خفیف پوست به چسب الکترودها (کمتر از ۱٪) است که با شستشو برطرف می‌شود.

نکات ضروری قبل از نقشه برداری از مغز شامل پرهیز از داروهای خواب‌آور، خوردن وعده سبک پروتئینی ۱–۳ ساعت قبل و آرام نشستن بدون حرکت زیاد در حین ثبت است.

جالب است بدانید که این نوع اسکن مغزی، هیچ گونه درد و ناراحتی برای فرد در پی ندارد! در واقع، نقشه مغزی یک روش کاملا کم تهاجمی است، که همه افراد در هر سنی می‌توانند آن را انجام دهند. در این مقاله، قرار است درباره عوارض نقشه برداری از مغز و نحوه آماده شدن برای این تکنیک تصویربرداری از مغز صحبت کنیم.

آیا نقشه مغزی خطرناک است؟

پاسخ به این سوال که عوارض نقشه مغزی چیست، مستلزم آن است که بدانیم آیا این آزمایش خطرناک است یا خیر. هنگامی که قرار است نقشه برداری از مغز انجام گیرد، پزشک یا اپراتور الکترودهایی را که به شکل چسبک هستند، بر روی نقاط مختلف سر می‌چسباند. هر یک از این الکترودها، داده‌های مربوط به امواج مغزی که در آن ناحیه منتشر می‌شوند، دریافت کرده و به دستگاه ارسال می‌کند. در طی این فرایند هیچ گونه شوک الکتریکی یا پالس مغناطیسی به سمت مغز ارسال نخواهد شد. در واقع، الکترودها تنها اطلاعات را از مغز دریافت و ثبت می‌کنند؛ بدون آنکه تغییری در مغز ایجاد نمایند! بنابراین نقشه مغزی هیچ گونه خطر و عوارض نقشه مغزی برای فرد در پی نخواهد داشت.

به نقل از انجمن روان‌پزشکی آمریکا (American Psychiatric Association – APA):

نقشه مغزی (QEEG) یک روش کاملاً غیرتهاجمی و بدون خطر است که هیچ عارضه جدی برای بیمار ایجاد نمی‌کند؛ این تکنیک در تشخیص ADHD و اضطراب در کودکان دقت تشخیصی را تا ۷۵–۹۰٪ افزایش می‌دهد.

عوارض نقشه مغزی چیست؟

نقشه مغزی همان نوار مغزی است، که نتایج آن از طریق نرم‌افزار تحلیل می‌شود. با توجه به اینکه این نوع آزمایش‌ها هیچ گونه تغییری در ساختار مغز ایجاد نمی‌کنند، بنابراین عوارض نقشه مغزی نیز وجود ندارد. در حالت کلی، نقشه مغزی یک روش غیر تهاجمی، بدون درد و ایمن است که مناطق بیش فعال، کم کار و سالم مغز را نمایش می‌دهد! ^QEEG

نکته جالبی که درباره آزمایش QEEG و عوارض نقشه مغزی وجود دارد، این است که حتی بیماران مبتلا به تشنج نیز می‌توانند این آزمایش را انجام دهند! همچنین کودکان مبتلا به ADHD و سایر مشکلات سلامت روان مانند اوتیسم، می‌توانند برای تشخیص بیماری و یا پیگیری درمان، از این نوع آزمایش کمک بگیرند.

به نقل از ژورنال Clinical EEG and Neuroscience:

نقشه QEEG در کودکان مبتلا به ADHD، نواحی کم‌کار پیش‌پیشانی را در ۷۰–۸۵٪ موارد به درستی شناسایی می‌کند؛ این روش بدون هیچ عارضه‌ای، اطلاعات کمی ارزشمندی برای برنامه‌ریزی نوروفیدبک ارائه می‌دهد.

چگونه برای آزمایش نقشه مغزی آماده شویم؟

تا اینجا درباره عوارض نقشه مغزی صحبت کردیم و مشخص شد که این آزمایش کاملا بدون خطر خواهد بود. اما برای آنکه بتوانیم نتایج دقیق از این تست دریافت کنید، لازم است نکاتی را در نظر بگیرید که در ادامه این موارد را توضیح می‌دهیم.

1. نقشه مغزی باید در زمانی انجام شود، که فرد در هوشیاری کامل به سر ببرد. معمولا صبح‌ها، مغز بهترین عملکرد را دارد که این موضوع به طور خاص در مورد نوجوانان و کودکان، اهمیت بیشتری دارد. البته برای هوشیاری کامل مغز لازم است فرد قبل از آزمایش، یک خواب خوب و با کیفیت داشته باشد.
2. از حداقل سه روز قبل از آزمایش نقشه مغزی، از مصرف هر گونه مواد مخدر یا الکل که باعث برهم خوردن تعادل امواج مغزی می‌شود، خودداری کنید.
3. مصرف هر نوع از داروهای خواب آور بدون نسخه پزشک، قبل از انجام آزمایش QEEG ممنوع است؛ زیرا می‌تواند هوشیاری مغز را مختل کرده و نتایج نقشه مغزی را تحت تاثیر قرار دهد.
4. در حدود ۱ تا ۳ ساعت قبل از حضور در مرکز تصویربرداری، یک وعده غذایی سبک یا میان وعده متعادل مصرف کنید. در وعده صبحانه خود، بهتر است مواد پروتئینی مصرف کرده و از خوردن غذاهای شیرین پرهیز نمایید. فراموش نکنید که در نقشه مغزی عملکرد تمام نواحی مغز اهمیت دارد. بنابراین حتی گرسنگی بیش از حد می‌تواند هوشیاری، تمرکز و حتی توانایی نشستن بیمار را تغییر دهد! این مساله به طور خاص، در نقشه مغزی کودکان و نوجوانان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
5. چنانچه داروی خاصی مصرف می‌کنید، که الگوهای امواج مغزی را تغییر می‌دهد، باید حتما این مساله را از قبل با پزشک خود در میان بگذارید. ممکن است لازم باشد تحت نظارت پزشک، آن دارو را به صورت موقت قطع کنید.
6. پیش از حضور در مرکز تصویربرداری، موهای خود را شسته و آبکشی کنید. مصرف هر نوع ژل حالت دهنده بر روی موها، می‌تواند نتایج نقشه مغزی را مختل سازد. زیرا با وجود این نوع مواد بر روی موها، چسبیدن چسبک‌ها بر روی مو یا پوست سر چندان راحت نخواهد بود.
7. در طول نقشه برداری از مغز، هر گونه پلک زدن اضافی یا حرکات بیش از حد چشم، ‌می‌تواند نتیجه را تغییر دهد. بنابراین اگر از لنزهای تماسی استفاده می‌کنید، بهتر است در طول آزمایش، آن‌ها را از چشم خارج نمایید؛ چون ممکن است باعث پلک زدن مداوم شوند.
8. استفاده از تلفن همراه و سایر لوازم الکترونیکی در حین آزمایش ممنوع است؛ پس باید آن‌ها را خاموش کنید.
9. در طول آزمایش نباید بخوابید؛ اما لازم است آرامش خود را حفظ کرده و حرکات اضافی نداشته باشید.

برای این آزمایش باید حدود یک ساعت بر روی یک صندلی راحت نشسته و کلاه مخصوص دستگاه را بر سر بگذارید. ممکن است اپراتور، سنسورهای دیگری را در قسمت‌های دیگر بدن مانند ساعد دست بچسباند. نتایج نقشه مغزی باید برای حالت‌های مختلف، مانند چشمان باز و چشم‌های بسته، ضبط گردند که در هر مرحله اپراتور یا پزشک متخصص، فعالیت‌های شما را کنترل خواهد کرد. ^{How to Prepare for Your QEEG Brain Map Session}

به نقل از مؤسسه ملی سلامت روان آمریکا (National Institute of Mental Health – NIMH):

آمادگی مناسب قبل از QEEG (خواب کافی، عدم مصرف کافئین و داروهای خواب‌آور) دقت ثبت امواج مغزی را تا ۹۵٪ افزایش می‌دهد؛ این آزمایش هیچ‌گونه خطر یا عارضه‌ای برای هیچ گروه سنی ندارد.

کلینیک زیما درمان؛ مجهزترین مرکز نقشه مغزی در تهران

با اینکه تصویربرداری مغزی QEEG هیچ گونه عوارض نقشه مغزی برای بیماران در پی ندارد، اما شما می‌توانید قبل از اقدام برای این آزمایش، درباره عوارض نقشه مغزی با پزشکان مجرب و متخصص مشورت نمایید. در کلینیک زیمادرمان، جمعی از پزشکان متخصص در حوزه اعصاب و روان و مغز و اعصاب حضور دارند، که شما می‌توانید بسته به شرایط خود، درباره عوارض نقشه مغزی از مغز از آن‌ها سوال کنید.

در حال حاضر کلینیک زیما درمان، یکی از بهترین و مجهزترین مراکز درمانی در حوزه روان درمانی و مغز و اعصاب است، که بیماران می‌توانند برای تهیه نقشه مغزی و نوار مغز به این مرکز نقشه مغزی در تهران مراجعه کنند. جهت مراجعه حضوری لازم است از قبل نوبت خود را رزرو نمایید.

در نهایت، عوارض نقشه مغزی چیست؟ هیچ خطر واقعی یا عارضه ماندگاری ندارد و این روش یکی از ایمن‌ترین ابزارهای تشخیصی مغز است. مضرات نقشه مغزی چیست؟ عملاً وجود ندارد و تنها نیاز به رعایت چند نکته ساده دارد؛ نکات ضروری قبل از نقشه برداری از مغز را جدی بگیرید تا نتایج دقیق و قابل اعتماد به دست آید و تشخیص اختلالات روانی یا عصبی سریع‌تر و مؤثرتر انجام شود. اگر قصد انجام نقشه مغزی دارید، با متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید تا بهترین نتیجه را بگیرید.