نقشه مغزی افراد دو قطبی: qEEG بیماران دو قطبی چه شکلی است؟

در فرایند تشخیص اختلال دو قطبی، استفاده از ابزارهای تصویربرداری مانند نوار مغز (EEG) و نقشه مغزی (qEEG)، می‌تواند موثر باشد. با توجه به اینکه در این بیماران، ماده خاکستری مغز تحت تاثیر قرار می‌گیرد، بنابراین نقشه مغزی افراد دو قطبی، می‌تواند تغییر در حجم ماده خاکستری و همچنین، طیف امواج مغزی را به طور کامل نشان دهد! استفاده از این ابزار، به تشخیص زود هنگام انواع اختلالات روانی، از جمله بیماری بای پولار کمک می‌کند؛ استفاده از qEEG بیماران دو قطبی، تاثیر مستقیمی بر مدت زمان درمان بیماری دو قطبی خواهد داشت! در حدود ۴۰-۵۰ درصد بیماران دوقطبی با مانیا حاد، افزایش فعالیت دلتا در سمت راست مغز مشاهده می‌شود، که می‌تواند نشان‌دهنده اختلال عملکرد نیمکره راست باشد

چرا نقشه مغزی افراد دو قطبی مفید است؟

با توجه به اینکه بیماران دو قطبی، اپیزودهای رفتاری متفاوت شامل شیدایی (مانیا) و افسردگی را تجربه می‌کنند، بنابراین به نظر می‌رسد عملکرد مغز باید در هر یک از این اپیزودها، متفاوت باشد؛ این حالت‌ها با کمک نقشه مغزی افراد دو قطبی، قابل تشخیص است. هر چند مطالعات در این باره همچنان ادامه دارد؛ زیرا هنوز علت دقیق بیماری دو قطبی و نحوه تاثیر آن بر مغز، به طور کامل مشخص نیست.

مهم‌ترین ویژگی که qEEG را از سایر تکنیک‌های تصویربرداری متمایز می‌سازد، توانایی منحصر به فرد آن در نمایش مستقیم فعالیت عصبی است! این در حالی است که در اکثر موارد، تصویربرداری‌های عملکردی، عمدتا پارامترهای غیر مستقیم مانند اکسیژن زدایی خون و مصرف گلوکز را نمایش می‌دهند! نقشه مغزی، وضوح بسیار بالایی دارد و نسبت به نوار مغزی، اطلاعات بیشتری را در اختیار پزشک متخصص اعصاب و روان قرار می‌دهد.QEEG | Quantitative Electroencephalogram Test Amen Clinics

به نقل از کمیته تحقیق انجمن نوروپسیکاتری آمریکا:

QEEG ارزش قابل توجهی در روان‌پزشکی بالینی دارد: گزارشی از کمیته تحقیق انجمن نوروپسیکاتری آمریکا. این ابزار می‌تواند نشان‌دهنده عدم تعادل در پردازش قشری پیشانی باشد، که به عدم تعادل بین نواحی پیشانی و پس‌سری در هر دو نیمکره اشاره دارد، و افزایش فعالیت پسینی راست مرتبط با وضعیت حمله پانیک با تحریک بالا است. این یافته‌ها فرضیه نوروآناتومیکی اختلال پانیک را تأیید می‌کند.

نتیجه تحقیقات درباره نقشه مغزی افراد دو قطبی

بررسی نتایج تحقیقاتی که بر روی نقشه مغزی در بیماران دو قطبی انجام گرفته‌اند، نشان می‌دهد که تصویر qEEG برای این بیماران، نسبت به بستگان درجه اول آن‌ها که سالم هستند، تفاوت‌هایی دارد! این موضوع، می‌تواند به تشخیص اختلال بای پولار در یک فرد کمک کند. در حالت کلی، یک ارتباط قوی بین تصویر qEEG و زیر گروه‌های خلقی عاطفی فرد وجود دارد، که به تشخیص طیف دو قطبی کمک می‌کند.

لازم است به این نکته اشاره کنیم، که برخی از پارامترهای موجود در qEEG، مانند فرکانس پیک آلفا و چگالی توان طیفی آلفا، از جمله ویژگی‌های وراثتی به حساب می‌آیند، که از والدین به افراد به ارث می‌رسند! این نوع پارامترها، در اعضای خانواده و افراد دوقلو نیز تاکنون بررسی شده‌اند. به نظر می‌رسد با ادامه دادن تحقیقات، بتوان به نقشه مشخصی از مغز بیماران دو قطبی دست یافت! بررسی هر چه بیشتر این موضوع، به پزشکان کمک می‌کند تا به تشخیص زود هنگام اختلال دو قطبی در افراد نائل آیند.

در تحقیق دیگری، که بر روی بیماران مبتلا به افسردگی تک قطبی و افسردگی دو قطبی انجام گرفت، مشخص شد که طیف امواج بتا برای بیماران مبتلا به افسردگی تک قطبی، با شروع روند درمان قوی‌تر می‌شود؛ در حالی که این اتفاق در بیماران دو قطبی نمی‌افتد. ممکن است این مساله، به این موضوع مرتبط باشد که در بیماران دو قطبی افزایش فعالیت بتا، از همان ابتدا اتفاق می‌افتد! این گونه نتایج از بررسی نقشه مغزی افراد دو قطبی به دست آمده است؛ اما هنوز باید تحقیقات بیشتری در این زمینه انجام گیرند.

نحوه استفاده از نقشه مغزی در درمان اختلال دو قطبی

هنگامی که بیمار مبتلا به اختلال روانی، از طریق روان درمانی و مصرف دارو تحت درمان قرار می‌گیرد، لازم است در بازه‌های زمانی مشخص، تاثیر داروها و روند درمان در او بررسی شود. با توجه به اینکه روش‌های درمانی می‌توانند بر ساختار مغز و تعادل انتقال دهنده‌های عصبی مانند دوپامین و سروتونین تاثیرگذار باشند، بنابراین تکنیک‌های تصویربرداری مغز، می‌توانند میزان پیشرفت درمان را نشان دهند.Quantitative EEG (qEEG) in Patients with Bipolar Psychotic

نقشه مغزی افراد دو قطبی نیز مشخص می‌کند که مصرف داروها، تا چه حد تاثیرگذار بوده و میزان پیشرفت بیماری چقدر است. ممکن است ارزیابی نقشه مغزی و نوار مغزی بیمار بتواند در تشخیص اینکه درمان بیماری دوقطبی چقدر طول می‌کشد (برای هر فرد)، کمک‌کننده باشد!

در حالت کلی نقشه برداری qEEG می‌تواند از جنبه‌های زیر مفید باشد:

• شناسایی دقیق مشکلات شناختی و روانی، برای بررسی شدت بیماری و انتخاب بهترین روش درمان.
• آگاهی پزشک متخصص، درباره اینکه چگونه می‌توان الگوهای امواج مغزی بیمار را بهبود بخشید!
• پیش‌بینی پاسخ دارویی فرد، مانند نحوه واکنش او به داروهای ضد افسردگی.
• ارزیابی نتیجه سایر روش‌های درمانی، مانند تکنیک‌های بیوفیدبک شامل نوروفیدبک.
• پیش‌بینی این مساله که آیا استفاده از روش‌های درمانی بیوفیدبک، می‌تواند به تعادل در مغز بیمار دو قطبی کمک کند یا خیر.
• ردیابی درمان دو قطبی با تحریک مغناطیسی مغز

بررسی دقیق تاثیر درمان دو قطبی با rTMS با qEEG

لازم است به این نکته اشاره کنیم که درمان بیمار دو قطبی از طریق تحریک مغناطیسی مغز، چالش‌های خاص خود را دارد، که باید پزشک متخصص اعصاب و روان به آن‌ها توجه ویژه داشته باشد. برای مثال، اگر تحریک ترانس کرانیال مغناطیسی مغز (TMS)، در فاز افسردگی دو قطبی انجام گیرد، نتایجی به مراتب بهتر از اعمال این روش درمانی در فاز شیدایی به همراه دارد. این مساله را می‌توان با استفاده از اطلاعات موجود در نقشه مغزی افراد دو قطبی، مشاهده نمود. ضمن اینکه میزان تاثیر پالس‌های مغناطیسی بر درمان دو قطبی، از طریق qEEG قابل ردیابی خواهد بود.

در حالت کلی، پزشک متخصص می‌تواند در مراحل درمان دو قطبی با rTMS، موارد زیر را بررسی کند:

1. میزان تغییر مغز و بهبود حافظه
2. تقویت تمرکز و توجه
3. کاهش افسردگی
4. به حداقل رساندن اضطراب
5. بهبود عملکرد کلی مغز

به نقل از گروه تحقیقاتی بیمارستان دانشگاهی اسلو نروژ:

یک گروه تحقیقاتی شناخته‌شده از QEEG برای شناسایی افسردگی تک‌قطبی و دوقطبی با حساسیت و ویژگی بیش از ۸۳ درصد استفاده کرده است. یافته‌های متنوعی در بیماران مبتلا به افسردگی شدید گزارش شده، از جمله افزایش فعالیت دلتا در سمت راست.

ویژگی‌های qEEG در بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی

نکته نهایی در ارتباط با qEEG افراد دو قطبی

با اینکه هنوز نحوه تغییر ساختار مغز در بیماران دو قطبی، به طور کامل مشخص نشده، اما بررسی طیف امواج مغزی بیماران و مقایسه آن با افراد سالم، به خصوص اعضای خانواده شخص، می‌تواند به تشخیص زود هنگام اختلال بای پولار کمک کند. این موضوع به طور خاص، در مورد امواج بتا و طیف آن‌ها در مغز فرد بیمار صدق می‌کند، که در نقشه مغزی افراد دو قطبی، قابل رویت است.

از طرفی، پزشک متخصص اعصاب و روان باید در طول روند درمان فرد، میزان اثربخشی داروهای ضد افسردگی و یا روش‌های درمانی مکمل، مانند درمان با rTMS یا روش‌های بیوفیدبک را بررسی نماید؛ در این مورد نیز، نوار مغز و نقشه مغزی در بیماران دو قطبی کمک‌کننده خواهد بود.

کلینیک زیما درمان، به عنوان یکی از مراکز تخصصی نقشه مغزی افراد دو قطبی و فعال در زمینه درمان انواع اختلالات روانی با rTMS، امکان تهیه نقشه مغزی را برای بیماران فراهم نموده است. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره qEEG بیماران دو قطبی می‌توانید با کارشناسان این مرکز در تماس باشید.