تفاوت افسردگی و دو قطبی در چیست؟

تفاوت افسردگی و دو قطبی در چیست؟

دو اختلال روانی Depression و Bipolar از نظر علائم، بسیار به هم شبیه هستند. اما آگاهی از تفاوت افسردگی و دو قطبی، به پزشک متخصص کمک می‌کند تا این دو اختلال را از یکدیگر تشخیص دهد؛ اصلی‌ترین تفاوت افسردگی با اختلال دو قطبی، به میزان پایداری علائم آن‌ها مربوط است. در واقع، افراد مبتلا به افسردگی، احساس غم و پوچی عمیقی دارند؛ به طوری که این احساس، در طولانی مدت از بین نمی‌رود! اما بیماران مبتلا به اختلال دو قطبی، نوسانات خلقی شدیدی را تجربه می‌کنند. آن‌ها پس از یک دوره افسردگی (کوتاه مدت یا بلند مدت)، دوره شیدایی (اوج) را پشت سر می‌گذارند.

علائم بیماران دو قطبی در فاز افسردگی، شبیه به بیماران مبتلا به افسردگی شدید است. برای مثال، مشکلات خواب و افکار مرگ، در هر دو بیمار وجود دارند؛ اما بیماران دو قطبی ممکن است در عین غمگینی و ناامیدی، احساس آشفتگی و بی‌قراری نیز داشته باشند. همچنین، نوسانات خلقی در بیماران دو قطبی، می‌توانند خطرات فیزیکی برای اطرافیان در بر داشته باشد. این در حالی است که بیماران مبتلا به افسردگی اساسی، چنین واکنش‌های شدیدی را نشان نمی‌دهند.

تفاوت افسردگی و دو قطبی از نظر علائم

تشابه علائم افسردگی اساسی با افسردگی دو قطبی، تشخیص آن‌ها را با چالش مواجه می‌سازد! به همین دلیل، درک تفاوت افسردگی و دو قطبی، تنها با توجه به اختلاف‌های کلیدی آن‌ها امکان‌پذیر است. بنابراین فقط دانش و تجربه یک پزشک متخصص می‌تواند اختلاف این دو اختلال را درک کند. برای مثال، همه افراد مبتلا به دو قطبی و افسردگی، ممکن است بیش از حد بخوابند؛ یا بیدار ماندن برایشان سخت باشد. حتی گاهی چنان احساس ضعف دارند که کوچک‌ترین کار برای آن‌ها خسته‌کننده است.webmd

از بارزترین احساسات هر دو اختلال روانی، می‌توان احساس گناه، شکست، از دست دادن یا افکار مرگ را نام برد. با این حال، علائم دیگری نیز وجود دارند که می‌توانند نشان دهنده افسردگی و اختلال دو قطبی باشند؛ برخی از این علائم عبارتند از:

  • غذا خوردن بیش از حد یا خیلی کم
  • فراموشکار شدن و مشکلات حافظه‌ای
  • عدم لذت از فعالیت‌های مورد علاقه
  • نداشتن تمرکز برای انجام کارها

داشتن چند مورد از علائم افسردگی، به مدت حداقل دو هفته مداوم، می‌تواند نشان دهنده افسردگی اساسی باشد. اما در مورد اختلال دو قطبی، ممکن است حتی بدون داشتن یک دوره افسردگی، بیمار به اختلال بایپولار دچار باشد. در واقع، اپیزود افسردگی، تنها یکی از فازهای اختلال بایپولار است؛ بیمار دو قطبی می‌تواند فاز شیدایی نیز داشته باشد. اصلی‌ترین تفاوت افسردگی و دو قطبی در علائم نیز به همین موضوع بستگی دارد.

علائم اپیزود شیدایی در افراد دو قطبی

افراد مبتلا به افسردگی اساسی، دوره‌های شیدایی ندارند. آن‌ها در یک فاز ثابت غم و اندوه و احساس پوچی، به سر می‌برند. اما افراد دو قطبی، اپیزود شیدایی با حالت بسیار پر انرژی را نیز خواهند داشت.

  • کم خواب بودن،
  • سریع صحبت کردن،
  • بی قرار شدن،
  • خطر کردن؛

از ویژگی‌ها و علائم اپیزود شیدایی در افراد دو قطبی هستند. فاز مانیا و هایپومانیا در دو قطبی‌ها، به راحتی قابل تشخیص است؛ به طوری که معمولا دوستان و اعضای خانواده، به خوبی متوجه آن می‌شوند. یکی از روش‌های تشخیص تفاوت افسردگی و دو قطبی نیز دقت به همین علائم در فاز اوج اپیزود شیدایی خواهد بود. از این رو، پزشک متخصص نیز باید دقیقا به چنین نشانه‌هایی دقت کند. البته فاز شیدایی در افراد مختلف، شدت متفاوتی نیز دارد. حتی ممکن است برخی از افراد دو قطبی، هیچ گونه دوره شیدایی یا افسردگی نداشته باشند!

تفاوت افسردگی و دو قطبی در تشخیص اختلال

اختلال دو قطبی معمولا در سنین حدود ۲۵ سال خود را نشان می‌دهد. با این حال، ممکن است در سنین پایین‌تر نیز ظاهر گردد. اما در مورد اختلال روانی افسردگی اساسی، بیماران عموما میانگین سنی ۲۹ سال دارند. نکته دیگر این است که اختلال دو قطبی، انواع مختلفی دارد؛ همین موضوع تشخیص آن را دشوار می‌کند.

تفاوت افسردگی و دو قطبی در تشخیص اختلال

به این معنا که حتی ممکن است فرد به اختلال دو قطبی دچار باشد، اما هیچ گونه علائمی نشان ندهد. یا حتی این امکان وجود دارد که طیف گسترده‌ای از علائم افسردگی یا شیدایی، در شخص ظاهر گردند. به همین دلیل، تفاوت افسردگی و دو قطبی (از نظر فازهای مختلف) روند تشخیص این دو اختلال را نیز متفاوت می‌سازد.

چالش‌های تشخیص اختلال دوقطبی

تشخیص علائم افسردگی برای پزشک متخصص، می‌تواند راحت‌تر از تشخیص اختلال بایپولار باشد. زیرا گاهی علائم دو قطبی، بسیار شبیه به بیماری‌های روانی مانند روان پریشی یا اختلال شخصیت هستند. برخی از بیماران دو قطبی، در زمان‌های مختلف، تصور می‌کنند که زندگی خود را به شکل چشمگیری ویران کرده‌اند. در عین حال، ممکن است بر این باور باشند که قدرت‌های فوق‌العاده‌ای دارند!

یک تفاوت افسردگی و دو قطبی این است که اختلال بایپولار می‌تواند با یکی از بیماری‌های روانی چالشی زیر همراه گردد:

  • اختلال خوردن
  • اختلال اضطراب یا ADHD
  • اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
  • اعتیاد و مشکل مصرف مواد مخدر یا الکل
  • ابتلا به بیماری‌های جسمانی مانند چاقی، دیابت، میگرن، تیروئید یا بیماری‌های قلبی

یکی دیگه از فاکتورهایی که در تشخیص اختلال بایپولار از افسردگی دخیل هستند، سابقه خانوادگی است. برای مثال، اگر والدین به اختلال دو قطبی مبتلا باشند، ممکن است فرزندان نیز به این اختلال روانی دچار گردند. البته این مساله همیشه صادق نیست؛ گاهی حتی در دوقلوهای همسان نیز ممکن است تنها یکی از آن‌ها به این بیماری مبتلا شود. دقت به این تفاوت افسردگی و دو قطبی، به تشخیص بایپورلار از دپرشن کمک می‌کند.

تفاوت افسردگی با اختلال دو قطبی از نظر روند درمان

یکی از مهم‌ترین جنبه‌های تفاوت افسردگی و دو قطبی، اختلاف آن‌ها در برنامه درمانی است. هر دو اختلال روانی را می‌توان به کمک درمان شناختی رفتاری (CBT) مدیریت نمود. این روش درمانی، نوعی گفتار درمانی است که کمک می‌کند بیمار بتواند افکار و رفتارهای منفی خود را کنترل کند. حتی ادامه فرایند درمان با روش CBT، باعث می‌شود تا افکار مثبت و رفتارهای سالم، جایگزین احساسات منفی شخص شوند.healthline

تفاوت افسردگی با اختلال دو قطبی از نظر روند درمان

بخش دیگری از درمان دو اختلال، به اصلاح سبک زندگی مربوط است. به این معنا که بیمار افسرده و بیمار دو قطبی، هر دو باید تلاش کنند تا از یک رژیم غذایی سالم استفاده کنند. ضمن اینکه ورزش کردن به صورت منظم، باید در برنامه زندگی روزمره آن‌ها گنجانده شود. همچنین، خواب بیمار افسرده و بیمار مبتلا به دو قطبی باید تنظیم گردد. این مساله حتی در درمان افسردگی با rTMS یا درمان دو قطبی با تحریک مغناطیسی مغز نیز به خوبی در نظر گرفته می‌شود.

تفاوت افسردگی و دو قطبی از نظر درمان دارویی

اصلی‌ترین تفاوت افسردگی و دو قطبی در فرایند درمان، استفاده از داروهای مختلف است. معمولا داروهای ضد افسردگی، برای بیماران مبتلا به افسردگی اساسی، شامل موارد زیر هستند:

  • مهار کننده‌های انتخابی باز جذب سروتونین
  • مهار کننده‌های باز جذب سروتونین- نور اپی نفرین
  • مهار کننده‌های مون آمین اکسیداز
  • داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای
  • داروهای ضد افسردگی غیرمعمول مانند ترازودون و بوپروپیون

برای بیماران مبتلا به اختلال دو قطبی، ممکن است داروهای ضد افسردگی نیز تجویز شوند. اما بیماران پس از مصرف آن‌ها، با یک دوره شیدایی روبرو می‌شوند؛ به همین دلیل، پزشک برای تثبیت خلق و خو، باید یک داروی دیگر را نیز تجویز کند تا رفتار شخص به تعادل برسد.

داروهای تثبیت‌کننده خلق و خو برای بیماران دوقطبی

از داروهای رایجی که پزشک متخصص اعصاب و روان، برای درمان بیماران دوقطبی به کار می‌برد، می‌توان موارد زیر را نام برد:

  • لیتیوم
  • کاربامازپین
  • دی والپروئکس سدیم
  • لاموتریژین (لامیکتال)
  • والپروئیک اسید (دپاکن)

مصرف داروهای ضد روان پریشی در بیماران دو قطبی

گروه دیگری از داروهایی که برای درمان اختلال بایپولار تجویز می‌شوند، داروهای ضد روان پریشی هستند. این گونه داروها، قبلا برای درمان اسکیزوفرنی به کار می‌رفتند؛ اما امروزه برای اختلال دو قطبی نیز تایید شده‌اند.

مصرف این داروها هر چند بیشتر بر اپیزود شیدایی بیماران دوقطبی تاثیر می‌گذارد، اما ممکن است علائم افسردگی را نیز بهبود بخشد. داروهای ضد روانپریشی، در ترکیب با داروهای تثبیت‌کننده خلق و خو، روند درمانی را تسریع می‌کنند. از جمله داروهای تثبیت‌کننده خلق و خو نیز می‌توان موارد زیر را نام برد:

  • آریپیپرازول (Abilify)
  • آسناپین
  • کاریپرازین (Vraylar)
  • لورازیدون
  • اولانزاپین
  • کوئتیاپین
  • ریسپریدون
  • زیپراسیدون

داروهای ضد افسردگی و ضد روان پریشی در بیماران دو قطبی

افراد مبتلا به افسردگی اساسی، پس از مصرف داروهای ضدافسردگی، روند تغییر علائم را به خوبی احساس می‌کنند؛ یعنی حس و حال بهتری دارند. اما تفاوت افسردگی و دو قطبی باعث می‌شود تا داروهای ضد افسردگی، باعث بروز دوره شیدایی در فرد شوند. به همین دلیل، معمولا پزشک متخصص از داروهای ضد افسردگی-ضد روان پریشی، برای بیماران دو قطبی کمک می‌گیرد.

برخی از داروها مانند Symbyax، ترکیبی از فلوکستین ضد افسردگی و اولانزاپین ضد روان پریشی هستند. این داروهای ترکیبی، برای درمان افسردگی و تثبیت خلق و خو (به صورت همزمان)، تجویز می‌شوند. اتفاقا FDA نیز این دارو را برای درمان دوره‌های افسردگی مربوط به اختلال دو قطبی، تایید کرده است.

البته مصرف داروهای ضد افسردگی-ضد روان پریشی، برای بیماران دوقطبی می‌تواند عوارض زیر را در پی داشته باشد:

  • سرگیجه و حالت تهوع
  • احساس خستگی و خواب آلودگی
  • خشکی دهان یا افزایش دفعات تشنگی
  • تکرر ادرار
  • احساس انقباض و گرفتگی در دست، صورت یا سایر عضلات
  • افزایش وزن
  • تاری دید، بثورات پوستی و آکنه

برای درمان دو قطبی با این نوع داروها، پزشک باید ابتدا مقدار دوز کم را انتخاب کند. سپس بر اساس وضعیت بیمار و پاسخ وی به درمان، مقدار دارو می‌تواند به تدریج افزایش پیدا کند.

 

در این مقاله، به دنبال آن بودیم تا تفاوت افسردگی و دو قطبی را از نظر علائم، تشخیص و درمان بررسی کنیم. مشخص شد که تفاوت افسردگی با اختلال دو قطبی، تاثیر زیادی بر برنامه درمانی این دو اختلال دارند. برای مثال، داروهای ضد افسردگی، ممکن است فاز شیدایی را برای بیماران دو قطبی در بر داشته باشند. حتی در درمان دو قطبی با rTMS نیز نمی‌توان با اطمینان اقدام کرد؛ زیرا امکان بروز فاز مانیا وجود دارد.

تیم تخصصی و مجرب کلینیک زیما درمان، می‌توانند در تشخیص و درمان دو قطبی و افسردگی، به شما کمک کنند؛ بنابراین بهتر است با مشاهده علائم این بیماری‌ها، با متخصصان این کلینیک در تماس باشید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت ، استفاده از سرویس ریکپچای گوگل الزامی است که منوط به خط مشی رازداری و شرایط استفاده گوگل است.

من با این قوانین موافقم.

دکتر سروش احسان
دکتر سروش احسان

متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات

دکتر نوروالهی متخصص پارکینسون
دکتر حمید نورالهی

متخصص بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)

دکتر یزدان پناهی

مغز و اعصاب و ستون فقرات

دکتر الهام کاملی

متخصص روانپزشک

دکتر محیا علمی

بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)

مقالات مرتبط