آرتروز یکی از اختلالات اسکلتی مفصلی است که با افزایش سن، احتمال ابتلا به آن بیشتر میشود؛ با اینکه جلوگیری از پیشرفت آرتروز، تقریبا غیر ممکن است، اما با انجام برخی اقدامات پیشگیرانه، میتوان روند تشدید آن را کندتر نمود. در حالت کلی، بیش از ۱۰۰ نوع آرتریت وجود دارند، که درد، تغییر شکل مفصل و در نهایت، از دست دادن عملکرد بهینه مفاصل، از علائم اصلی همه آنها هستند! از طرفی، برای جلوگیری از آرتروز چه بخوریم؟ نیز یکی از سوالات رایج بیماران است؛ زیرا تغذیه مناسب میتواند به توقف پیشرفت آرتروز کمک کند.
تحقیقات نشان میدهند که کاهش وزن تنها ۵٪ میتواند بار وارد بر مفاصل را کاهش داده و روند تخریب غضروف را کند کند. همچنین، انجام ورزشهای مقاومتی و تعادل عضلانی در مفصل زانو به کاهش سرعت آرتروز کمک میکند. از طرف دیگر، مصرف غذاهایی با خاصیت ضدالتهابی مانند ماهیهای چرب، سبزیجات برگدار، مغزها و اجتناب از قندهای تصفیهشده، از الزامات تغذیه برای جلوگیری از پیشرفت آرتروز است. ترکیب سبک زندگی فعال، رژیم سالم و کنترل وزن، یکی از موثرترین روشها برای کاهش خطر است.
هدف از ارائه این مقاله، اشاره به راهکارهایی است که برای پیشگیری از آرتروز و پیشرفت آن، الزامی به نظر میرسند.
- درخواست مشاوره آنلاین
برای جلوگیری از آرتروز چه بخوریم؟ مصرف امگا ۳ به اندازه کافی
یکی از مهمترین راههای جلوگیری از پیشرفت آرتروز، اصلاح رژیم غذایی است. برای مثال، هنگامی که مقدار کافی امگا ۳، در رژیم غذایی شما وجود داشته باشد، مقدار التهاب مفاصل، کاهش پیدا میکند. چربیهای غیر اشباع چندگانه، به طور خاص برای افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید، بسیار مفید خواهند بود. در حالت کلی، بهتر است برای پیشگیری از پیشرفت آرتروز، در هفته دو بار از منابع حاوی امگا ۳ استفاده کنید؛ ماهی سالمون، قزل آلا یا ساردین، از جمله این منابع، به حساب میآیند.
تحلیلها نشان میدهند که رژیم غذایی مدیترانهای با خوردن ماهی، مغزها، میوه و سبزیجات، سطح التهاب مفصلی را کاهش داده و میتواند از پیشرفت آرتروز مفصل زانو جلوگیری کند.
در صورتی که رژیم گیاهخواری دارید، باید منابع غذایی زیر را به مقدار کافی مصرف نمایید:
- آجیل و انواع دانهها؛ مانند گردو و دانه کتان
- انواع روغنهای گیاهی؛ شامل سویا و کانولا
- نوشیدنی سویا و آبمیوههای غنی شده
- مصرف مکملهای امگا ۳ مانند روغن ماهی
|
گروه غذایی |
نمونه مواد |
مزایا برای مفاصل |
مقدار پیشنهادی |
نکات عملی |
|---|---|---|---|---|
|
امگا ۳ حیوانی |
ماهی سالمون، قزلآلا، ساردین |
کاهش التهاب (CRP تا ۴۰%)، بهبود سفتی صبحگاهی |
۲ وعده (۱۵۰ گرم) در هفته |
پخت کبابی/بخارپز، اجتناب از سرخکردن |
|
امگا ۳ گیاهی |
گردو، دانه کتان، روغن کانولا/سویا |
جایگزین گیاهخواران، کاهش درد RA |
۱ قاشق غذاخوری دانه/روغن روزانه |
آسیاب دانه کتان برای جذب بهتر |
|
الکترولیتها |
موز (پتاسیم)، بادام (منیزیم)، لبنیات کمچرب (کلسیم) |
تعادل عضلانی، جلوگیری از گرفتگی |
۱ موز + ۳۰ گرم بادام روزانه |
مکمل در صورت تعریق شدید |
|
هیدراتاسیون |
آب، هندوانه، خیار، پرتقال |
کاهش التهاب، روانسازی مفاصل |
۸ لیوان آب + ۲ وعده میوه آبدار |
آب ولرم با لیمو برای طعم |
برای جلوگیری از پیشرفت آرتروز، وزن خود را کنترل نمایید
وزن بالا میتواند فشار وارد بر مفاصل، مخصوصا زانوها را افزایش داده و درد ناشی از آرتریت را تشدید کند؛ بنابراین، به اکثر افراد مبتلا به این بیماری توصیه میشود، که وزن خود را کاهش دهند، تا کیفیت زندگی آنها بهبود پیدا کند؛ ضمن اینکه رسیدن به وزن ایدهآل، میزان تحرک و فعالیت بهینه بدن را افزایش میدهد.cdc.gov
به نقل از مطالعه The Osteoarthritis Prevention Study (TOPS):
برنامه کاهش وزن همراه با ورزش و تحلیل سبک زندگی، در یک مطالعه بزرگ چهارساله نشان داد که احتمال بروز آرتروز ساختاری زانو در زنانی که وزن کم کردند، بهطور معنیداری کمتر بود.
ورزش کردن به شکل اصولی
انجام حرکات ورزشی صحیح، باعث تقویت عضلات اطراف مفاصل خواهد شد. این مساله میتواند مفاصل را تثبیت کرده، و از سایش آنها جلوگیری به عمل آورد! از طرفی، ورزش کردن به برطرف شدن اضافه وزن کمک میکند. در مجموع، ورزشهای استقامتی یا هوازی، تمرینات قدرتی و حرکات کششی پا، به همراه تمرینات انعطاف پذیری، میتوانند باعث جلوگیری از پیشرفت آرتروز شوند. لازم است به این نکته اشاره کنیم که کمک گرفتن از یک مربی ورزشی مجرب یا فیزیوتراپیست، به شما کمک میکند تا بهترین تمرینات را با شیوهای صحیح انجام داده، و از مزایای آن بهرهمند گردید.
به نقل از مجله بنیاد آرتریت:
ورزش منظم کاهش بار مفصلی و تقویت عضلات اطراف مفصل را افزایش داده است و یکی از راههای مهم برای کاهش سرعت پیشرفت آرتروز محسوب میشود.
در برابر آسیبهای احتمالی، از خود مراقبت کنید
با افزایش سن، ساییدگی انواع مفاصل بدن از جمله زانوها، امری کاملا طبیعی است؛ اما در مواردی که فرد به دلایل مختلف، مانند تصادف کردن یا ضربه شدید به غضروفها و مفاصل، دچار آسیب گردد، احتمال فرسودگی آنها افزایش پیدا میکند. برای جلوگیری از پیشرفت آرتروز ناشی از آسیبهای مفصلی، لازم است مراقبتهایی را انجام دهید.
برای مثال، باید قبل از ورزش کردن، بدن خود را گرم کرده و در صورت نیاز، از تجهیزات ایمنی استفاده کنید؛ مچ بند، زانو بند و محافظ آرنج و همچنین، استفاده از کفشهای راحت به شما کمک میکند تا از انواع آسیب در امان بمانید.
برای توقف پیشرفت آرتروز، مراقب مفاصل خود باشید
حرکات ناگهانی یا خم کردن بیش از حد زانو، میتوانند آسیبهای جدی به مفاصل، وارد آورند. برخی دیگر از حالتها مانند زانو زدن، چمباتمه زدن و یا بلند کردن اجسام سنگین نیز، نقش مهمی در پیشرفت آرتروز خواهند داشت. علاوه بر این موارد، برخی مشاغل باعث ایجاد مشکلات مفصلی شده و در نهایت، عوارض ناشی از آرتروز را تشدید میکنند.
برای جلوگیری از پیشرفت آرتروز میتوانید از یک فیزیوتراپیست یا کاردرمانگر کمک گرفته، و روشهای صحیح نشستن یا بلند کردن و حمل اجسام را به درستی بیاموزید؛ برای مثال، هر چه دستها به بدن نزدیکتر باشند، فشار کمتری به مچ دست وارد شده، و احتمال افزایش درد یا تشدید آرتروز کمتر خواهد بود.
سیگار را ترک کنید تا از پیشرفت آرتروز در امان بمانید!
ترک مصرف سیگار، علاوه بر حفظ سلامت عمومی بدن و کاهش مشکلات قلبی و ریوی، التهاب موجود در مفاصل را نیز به طور قابل توجهی کم میکند. این یعنی عدم کشیدن سیگار، میتواند به جلوگیری از پیشرفت آرتروز نیز کمک نماید.jrd.or.kr

تحقیقات نشان میدهند که افراد سیگاری، حدود دو برابر بیشتر از افراد غیر سیگاری، به آرتریت روماتوئید مبتلا میشوند؛ این نسبت در زنان به حدود 1.3 میرسد. این نکته را نیز در نظر داشته باشید که کشیدن سیگار، حتی برای افرادی که در حال درمان آرتریت روماتوئید هستند نیز، خطرناک است؛ زیرا با افزایش التهاب موجود در بدن، تاثیرات درمانی را کاهش خواهد داد.
انواع عفونت در بدن را درمان کنید
تمام عوامل عفونت زا از جمله باکتریها و ویروسها، فعالیت خود را تنها به شکل سرفه و عطسه نشان نمیدهند! بلکه برخی از آنها میتوانند باعث آلوده کردن مفاصل شده، و منجر به بروز آرتروز گردند! آرتریت عفونی که به آن آرتریت سپتیک نیز میگویند، نوعی بیماری دردناک مفصلی است، که از طریق یک باکتری به وجود میآید؛ این باکتری، همراه با گردش خون به مفصل یا مایع اطراف مفصل راه پیدا میکند. مصرف آنتی بیوتیک، میتواند به درمان این عفونت و پیشگیری از پیشرفت آرتروز، کمک نماید.
ارگونومی بیشتری داشته باشید
شما باید در هنگام کار یا در خانه، بدن خود را در موقعیتهایی قرار دهید، که کمترین فشار بر مفاصل شما وارد آید. برای مثال، افرادی که ناچار به نشستن طولانی مدت هستند، باید از وسایل استانداردی استفاده کنند که کمر، بازوها و پاهای آنها را ایمن نگه دارد. همچنین، اگر از مانیتور رایانه استفاده میکنید، باید نحوه قرار دادن بازو، استفاده از موس و صفحه کلید را به درستی بیاموزید. تکیهگاه صندلی اداری و تکیهگاه سر، باید به گونهای تنظیم شده باشند تا کمترین فشار، به کمر وارد آمده و بازوها زاویه ۹۰ درجه داشته باشند.
قند خون خود را مدیریت کنید
جالب است بدانید که دیابت میتواند بر پیشرفت آرتروز تاثیرگذار باشد! در واقع، حدود ۴۷ درصد از بزرگسالان ایالت متحده که به دیابت مبتلا هستند، دچار آرتریت میشوند؛ از طرفی، افراد مبتلا به آرتریت، حدود ۶۱ درصد بیشتر از سایرین، در معرض خطر دیابت قرار دارند! این نتایج، توسط مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری در ایالات متحده آمریکا اعلام شده و نشان میدهند، که آرتریت و دیابت ارتباط متقابل دارند.
بنابراین، مدیریت فاکتورهای خطر دیابت، مانند ورزش کردن و کاهش وزن کمک میکند، تا در جلوگیری از پیشرفت آرتروز موفقتر عمل کنید. به طور کلی، بالا رفتن قند خون باعث ایجاد التهاب خفیف در بدن میگردد، که همین موضوع، به تولید پروتئینهای التهابی منجر خواهد شد. این پروتئینها در مفاصل به وجود میآیند و خطر بروز آرتریت را افزایش میدهند.
آب کافی بنوشید
هیدراته نگه داشتن بدن از طریق نوشیدن آب کافی، الزامی است؛ هر فرد باید در روز، حدود ۸ لیوان آب بنوشد. هر چند بسته به موقعیت و شرایط کاری و فعالیتهای روزمره، مقدار مصرف آب برای هر شخص میتواند متغیر باشد؛ در هر حال لازم است به سیگنالهای بدن خود گوش دهید، و مصرف آب کافی را مطابق با نیاز بدن خود جدی بگیرید.
قهوه و کافئین را به اندازه کافی مصرف کنید، تا از دفع آب بدن جلوگیری شود! همچنین، میوهها و سبزیجات آبدار را در رژیم غذایی خود بگنجانید؛ برای مثال، مصرف هندوانه، توت فرنگی، پرتقال، کاهو و خیار، میتواند حجم آب مصرفی شما را افزایش داده، و به هیدراته نگه داشتن بدن کمک کند. در حالت کلی، مصرف آب به اندازه کافی، مانع از بروز التهاب شده و به جلوگیری از پیشرفت آرتروز کمک میکند.
مقدار الکترولیتهای بدن را کنترل کنید
الکترولیتهای موجود در بدن، شامل سدیم، پتاسیم، منیزیم و کلسیم، باید به مقدار متعادلی در بدن وجود داشته باشند. الکترولیتها در هیدراته نگه داشتن بدن و عمل کردن عضلات نیز نقش مهمی دارند! این مساله، در روزهای گرم سال، هنگام انجام فعالیتهای بدنی شدید و تعریق، اهمیت بیشتری دارد.

به این ترتیب، هم مقدار الکترولیتهای موجود در رژیم غذایی را افزایش دهید، و هم در صورت نیاز، از مکملهای غذایی استفاده کنید تا بتوانید در جلوگیری از پیشرفت آرتروز موفقتر عمل کنید.
معاینات منظم پزشکی را جدی بگیرید
برای افرادی که سابقه خانوادگی یا علائم اولیه آرتریت را تجربه کردهاند، معاینات منظم پزشکی بسیار مهم است؛ در واقع، هنگامی که فرد، زود هنگام با مشاهده علائم اولیه، به پزشک متخصص مراجعه میکند، میتواند اقدامات مراقبتی را با دقت بیشتری انجام دهد. در حالت کلی، میتوان گفت که درمان آرتروز به طور کامل امکانپذیر نیست؛ اما پس از تشخیص زود هنگام این بیماری، میتوان از طریق اصلاح سبک زندگی، دنبال کردن برنامههای ورزشی و مصرف داروهای مناسب آرتروز، به جلوگیری از پیشرفت آرتروز کمک نمود.
چنانچه احساس اولین علائم آرتروز مانند سفتی یا تورم در مفاصل خود داشتید، بهتر است تحت نظارت یک پزشک متخصص، معاینات فیزیکی و آزمایشهای تشخیصی را انجام دهید. بررسی علت این گونه علائم، باعث میشود تا از آسیب هر چه بیشتر مفاصل، جلوگیری شده و روند پیشرفت آرتروز، کندتر گردد.
|
اقدام |
توضیحات |
مزایا |
دفعات/مدت |
نکات عملی |
|---|---|---|---|---|
|
کنترل وزن |
کاهش ۵-۱۰% وزن بدن |
کاهش فشار زانو (۴ برابر وزن بدن) |
مداوم |
BMI زیر ۲۵، رژیم + ورزش |
|
ورزش اصولی |
هوازی (پیادهروی)، قدرتی (وزنه سبک)، کششی |
تقویت عضلات، انعطاف مفاصل |
۱۵۰ دقیقه هوازی + ۲ جلسه قدرتی هفتگی |
با فیزیوتراپیست، گرمکردن ۵ دقیقه |
|
ارگونومی |
صندلی استاندارد، زاویه ۹۰ درجه بازو |
کاهش فشار کمر/مچ |
روزانه در کار |
تکیهگاه کمر، مانیتور همسطح چشم |
|
ترک سیگار |
قطع کامل نیکوتین |
کاهش التهاب (۲ برابر خطر RA) |
فوری |
مشاوره ترک، جایگزین آدامس |
|
معاینات منظم |
چکاپ سالانه + آزمایش قند |
تشخیص زودهنگام |
سالی ۱-۲ بار |
برای سابقه خانوادگی/علائم اولیه |
برای درمان آرتروز چه باید کرد؟
به طور کلی، از روشهای متعددی میتوان برای درمان آرتروز کمک گرفت. یک پزشک متخصص مجرب و حرفهای، بر اساس علائم بیماری و شدت آنها، بهترین برنامه درمانی را برای بهبود یا جلوگیری از پیشرفت آرتروز، پیشبینی خواهد کرد. برای مثال، افرادی که علائم خفیف آرتروز را تجربه میکنند، میتوانند با روشهای خانگی و با کمک درمانهای توانبخشی، این ناهنجاری را بهبود بخشند. اما برای افرادی که علائم آرتروز را به شکلی شدیدتر دارند، معمولا درمانهای دارویی و حتی جراحی آرتروز لازم خواهد بود. دقت کنید که هر چه بیماری زودتر تشخیص داده شود، نیاز به درمانهای پیچیده و تهاجمی، مانند جراحی، کمتر خواهد بود.
برای جلوگیری از پیشرفت آرتروز به کجا مراجعه کنیم؟
کلینیک زیما درمان تهران، یکی از بهترین و جامعترین مراکزی است که میتواند در زمینه درمان انواع بیماریهای مرتبط با مفاصل و ستون فقرات، به شما کمک کند. پزشکان متخصص حاضر در کلینیک توانبخشی زیما درمان، تمام تلاش خود را به کار میگیرند، تا مواردی مانند درمان آرتروز، درمان دیسک کمر بدون جراحی و حتی درمان دیسک گردن بدون جراحی را با بالاترین درصد موفقیت، پشت سر بگذارید.
تجربه و مهارت پزشکان این کلینیک به اندازهای است که حتی، بسیاری از بیماران برای توانبخشی سکته مغزی و فلج ناشی از آن نیز به این کلینیک مراجعه میکنند. جهت مراجعه به کلینیک توانبخشی زیما درمان، میتوانید از قبل نوبت خود را رزرو نمایید.
جلوگیری از وخیم تر شدن آرتروز
جلوگیری از پیشرفت آرتروز، منوط به اصلاح سبک زندگی و پیشگیری از آسیبهای فیزیکی به مفاصل و اندام بدن است. در واقع، انتخاب یک رژیم غذایی مناسب و هیدراته نگه داشتن بدن و همچنین، دنبال کردن یک برنامه ورزشی اصولی و منظم، میتواند میزان التهاب موجود در مفاصل را کاهش داده و به درمان آرتروز کمک کند.
نوبت دهی زیما درمان
با اجرای راهکارهای کاربردی برای جلوگیری از پیشرفت آرتروز و درک کامل این که برای جلوگیری از آرتروز چه بخوریم؟ میتوان روند آسیب مفصلی را به شکلی موثر کنترل کرد. با این وجود، هدف اصلی این است که توقف پیشرفت آرتروز به معنای کنترل علائم، حفظ حرکت و ارتقای کیفیت زندگی برای سالها باشد.



10 دیدگاه دربارهٔ «12 روش برای جلوگیری از پیشرفت آرتروز | برای جلوگیری از آرتروز چه بخوریم؟»
باسلام
رو امگا 3موجود در ماهی کیلکا برای پیشرفت ارتروزی که استارت خورده کفایت میکنه یا باید حتما سالمون و ساردین خورد ؟🙏
سلام فرزانه خانم، امگا ۳ کیلکا ضدالتهاب خوبی است اما برای آرتروز، امگا ۳ از سالمون یا ساردین (EPA/DHA بالاتر) مؤثرتر است. روزانه ۱۰۰۰-۲۰۰۰ میلیگرم توصیه میشود. برای برنامه، از طریق راههای ارتباطی با کلینیک زیمادرمان تماس بگیرید.
من شنیدم رژیم مدیترانهای برای آرتروز زانو خوبه، ولی مطمئن نیستم چطور باید این رژیم رو شروع کنم و چه نکاتی رو رعایت کنم که بهترین نتیجه رو بگیرم؟
بله، رژیم مدیترانهای میتواند انتخاب بسیار خوبی برای کمک به مدیریت آرتروز زانو باشد. این رژیم سرشار از مواد ضد التهابی مانند اسیدهای چرب امگا ۳ موجود در ماهیهای چرب مثل سالمون و قزلآلا، آنتیاکسیدانهای موجود در میوهها و سبزیجات رنگارنگ، و چربیهای سالم موجود در مغزها و روغن زیتون است. سعی کنید در هفته حداقل دو وعده ماهی چرب مصرف کنید، روزانه مقدار زیادی میوه و سبزیجات داشته باشید و از روغن زیتون به عنوان چربی اصلی در پخت و پز و سالاد استفاده کنید. همچنین، کاهش مصرف قندهای تصفیه شده و غذاهای فرآوری شده نیز میتواند به کاهش التهاب کمک کند. در کنار اینها، حفظ وزن مناسب و انجام فعالیتهای ورزشی منظم نیز نقش مهمی در کاهش فشار روی مفاصل زانو و بهبود علائم آرتروز دارند.
ماهی سالمون گرونه، آیا منابع امگا ۳ دیگهای هم هست که بتونم به جای اون استفاده کنم و همونقدر مفید باشه برای جلوگیری از پیشرفت آرتروز؟
بله حتما، در کنار ماهی سالمون که منبع بسیار خوبی برای امگا ۳ است، گزینههای دیگری هم وجود دارند که میتوانند در جلوگیری از پیشرفت آرتروز مفید باشند. ماهیهای چرب دیگری مانند قزلآلا و ساردین هم منابع غنی امگا ۳ هستند. علاوه بر ماهی، میتوانید از منابع گیاهی مانند مغزها (به خصوص گردو)، تخم کتان و روغن کانولا نیز استفاده کنید. همچنین رژیم غذایی مدیترانهای که شامل مصرف ماهی، مغزها، میوهها و سبزیجات است، میتواند به کاهش التهاب مفاصل و کند کردن روند پیشرفت آرتروز کمک کند.
من عاشق شیرینیجاتم، ولی خب آرتروز هم دارم، میشه یه جایگزین سالم برای قندهای تصفیه شده بهم معرفی کنین؟
بله، کاملا حق با شماست که به دنبال جایگزینهای سالم برای قندهای تصفیه شده هستید، به خصوص با توجه به آرتروز. خبر خوب این است که راههای زیادی برای لذت بردن از شیرینیها بدون آسیب رساندن به مفاصل وجود دارد. مهمترین نکته پرهیز از قندهای تصفیه شده است. سعی کنید به جای قندهای مصنوعی و فرآوری شده، از شیرین کنندههای طبیعی مانند عسل (به مقدار محدود)، شیره خرما یا میوههای شیرین مانند توتها و خرما در حد اعتدال استفاده کنید. همچنین، مصرف غذاهایی با خاصیت ضد التهابی مانند ماهیهای چرب، سبزیجات برگدار و مغزها را در رژیم غذایی خود بگنجانید. این تغییرات کوچک در رژیم غذایی میتوانند تاثیر چشمگیری در کاهش التهاب و بهبود وضعیت آرتروز شما داشته باشند.
من شنیدم کاهش وزن برای آرتروز خوبه، ولی دقیقا چقدر باید وزن کم کنم تا واقعا تاثیرش رو ببینم؟
با سلام. خبر خوبی که میتوانم به شما بدهم این است که حتی مقدار کمی کاهش وزن هم میتواند تاثیر قابل توجهی بر آرتروز داشته باشد. تحقیقات نشان دادهاند که کاهش تنها 5 درصد از وزن فعلیتان میتواند بار وارد بر مفاصل را به میزان چشمگیری کاهش داده و به کند شدن روند تخریب غضروف کمک کند. بنابراین، هدفگذاری برای کاهش وزن تدریجی و مستمر، همراه با یک رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی منظم، میتواند در بهبود وضعیت آرتروز شما بسیار موثر باشد.