اولین علائم آرتروز و انواع علائم آرتروز چیست؟

آرتروز یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مفصلی در جهان است و بیش از ۳۵۰ میلیون نفر را درگیر می‌کند. با اینکه این بیماری، بسیار متنوع بوده و انواع آن به بیش از ۱۰۰ نوع می‌رسند؛ این بیماری می‌تواند در هر سنی بروز پیدا کند، اما احتمال آن در افراد بالای ۵۰ سال بیشتر است. اولین علائم آرتروز معمولاً شامل سفتی مفاصل پس از استراحت، درد هنگام حرکت و گاهی تورم در مفصل است. در حقیقت، انواع علائم آرتروز از خفیف تا شدید متفاوت‌اند و شناسایی نشانه‌های اولیه انواع آرتروز می‌تواند از تخریب زودرس مفاصل جلوگیری کند.

لازم است به این نکته اشاره کنیم که درمان آرتروز یا آرتریت، به طور قطعی امکان‌پذیر نیست؛ اما توجه به علائم اولیه آن، می‌تواند به بیمار کمک کند تا بیماری را در اسرع وقت شناسایی کرده، و از پیشرفت و تشدید آن جلوگیری به عمل آورد. البته ممکن است روش‌های مدیریت انواع آرتروز، شامل آرتریت روماتوئید، استئو آرتریت و آرتریت پسوریاتیک، با یکدیگر متفاوت باشند. از این رو، تمامی مراحل درمانی و پیشگیری از پیشرفت آرتروز، باید تحت نظارت پزشک متخصص انجام گیرد.

رایج‌ترین علائم اولیه آرتروز کدامند؟

در حالت کلی، آرتروز باعث ایجاد التهاب در مفاصل مختلف بدن می‌شود، که مسلما یک مفصل ملتهب، احساس درد و سفتی خواهد داشت؛ ضمن اینکه دامنه حرکتی آن نیز کاهش پیدا می‌کند. اما وجود هر یک از این شرایط، الزاما به معنای ابتلا به آرتروز زانو یا دست و سایر مفاصل نیست. در ادامه، اولین علائم آرتروز را به شکل دقیق‌تر شرح می‌دهیم.

• احساس درد؛ درد ناشی از آرتروز که در مفصل به وجود می‌آید، باید به صورت مداوم یا گاهی اوقات، یا در هنگام لمس ناحیه آسیب دیده، حس شود.
• تورم؛ معمولا مفصلی که دچار آرتروز شده است و نواحی اطراف آن، گرم و قرمز به نظر می‌رسد. از طرفی، میزان التهاب در بافت اطراف مفصل، محسوس است. اگر احساس می‌کنید که مایعی در ناحیه متورم اطراف مفصل وجود دارد، حتما باید به پزشک متخصص مراجعه کنید. بررسی مدت زمانی که این تورم ماندگار است، برای پزشک اهمیت دارد.
• سفتی؛ معمولا در تشخیص اولین علائم آرتروز، پزشک در مورد احساس سفتی در مفصل آسیب دیده، سوال می‌پرسد. همچنین، این احساس سفتی باید برای مدت طولانی وجود داشته باشد.
• کاهش دامنه حرکتی؛ طبیعی است که وجود درد، تورم و سفتی در مفاصل، دامنه حرکتی آن‌ها را کاهش دهد.

به نقل از ژورنال پزشکی کلینیک مایو (Mayo Clinic Journal):

اولین علائم آرتروز، معمولاً با التهاب موضعی و کاهش انعطاف مفصل همراه است که در صورت نادیده گرفتن، به آرتروز مزمن تبدیل می‌شود.

علاوه بر علائمی که در بالا توضیح دادیم، ممکن است نشانه‌های دیگری نیز در فرد ظاهر شوند، که به طور مستقیم به مفاصل مربوط نباشند؛ اما از علائم اولیه آرتروز به حساب بیایند، که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

1. تب
2. کاهش وزن ناگهانی و بدون دلیل
3. خارش پوست
4. مشکلات تنفسی

به نقل از انجمن بین‌المللی آرتروز (Arthritis Foundation):

حدود ۶۰٪ از بیماران مبتلا به آرتروز در سه سال نخست، علائم خفیف ولی مداوم درد و سفتی مفصل را تجربه می‌کنند.

اولین علائم آرتروز از نوع RA

یکی از انواع آرتروز که به عنوان یک بیماری خود ایمنی به حساب می‌آید، آرتریت روماتوئید (RA) نامیده می‌شود، که یک بیماری مزمن خواهد بود. در افرادی که به RA مبتلا می‌شوند، سیستم ایمنی به بافت‌های سالم بدن حمله می‌کند، که در این بین، مفاصل کوچک دست و پا بیشتر از سایر قسمت‌های بدن، آسیب‌پذیر هستند. اولین علائم آرتروز از نوع آرتریت روماتوئید، به قرار زیر هستند:

• درد مفاصل؛ معمولا قبل از ایجاد قرمزی یا تورم در ناحیه مفصل آسیب دیده، ممکن است احساس درد شدید همراه با حساسیت یا سفتی، به وجود آید.
• سفتی مفاصل؛ احساس سفتی در مفصل بیمار نیز، یکی از علائم اولیه آرتریت روماتوئید است، که معمولا در صبح‌ها شدیدتر بوده، و حداقل یک تا دو ساعت اثر آن باقی می‌ماند.
• احساس خستگی؛ فرد مبتلا به آرتریت روماتوئید، در اکثر مواقع، احساس ضعف و خستگی دارد که معمولا این نشانه‌ها، با تب همراه است.
• کاهش اشتها؛ فردی که به آرتروز RA مبتلا می‌شود، ممکن است اشتهای خود را از دست بدهد، که همین مساله، عامل کاهش وزن او خواهد بود.
• ایجاد توده‌های سفت؛ ممکن است در اثر آرتریت روماتوئید، توده‌هایی در زیر پوست ظاهر گردند، که به عنوان ندول‌های روماتوئید (Rheumatoid Nodules) شناخته می‌شوند. این توده‌ها، عمدتا در مفاصل انگشتان و آرنج‌ها به وجود می‌آیند.

اولین علائم آرتروز از نوع استئو آرتریت (OA)

یکی دیگر از انواع آرتروز، استئو آرتریت است که در اصطلاح پزشکی، آن را تحت عنوان آرتریت دژنراتیو نیز می‌شناسند. این بیماری، عمدتا در بزرگسالان و افراد مسن دیده می‌شود، و با افزایش سن، محتمل‌تر خواهد بود. در اکثر موارد، به یکی از دلایل زیر استئو آرتریت به وجود می‌آید:

1. التهاب پوشش داخلی مفاصل
2. تجزیه غضروف
3. تغییر در استخوان‌های مفاصل
4. از بین رفتن تاندون‌ها و رباط‌ها

بیماری استئو آرتریت در مفاصل ستون فقرات، دست‌ها، باسن، زانو و انگشتان پا به وجود می‌آید. توجه به اولین علائم آرتروز از نوع OA نیز، مانند آنچه برای RA توضیح دادیم، می‌تواند به پیشگیری از پیشرفت بیماری کمک کند. در ادامه، به مهم‌ترین علائم اولیه آرتروز از نوع استئو آرتریت اشاره می‌کنیم:

• احساس درد و سفتی مفاصل؛ این اولین علائم آرتروز، بیشتر در مفاصل پرکاربرد بدن، ظاهر می‌شوند. مانند مفاصل دست و ستون فقرات، یا مفصل لگن و زانو که وظیفه تحمل وزن بدن را بر عهده دارند.
• صدای ترک خوردن یا ساییدن در مفصل؛ از آنجا که یکی از علل ایجاد استئو آرتریت، ساییدگی غضروف در مفصل است، بنابراین ممکن است فرد در هنگام راه رفتن یا حرکت مفصل، متوجه صدای ترق تروق یا خراشیدگی شود.
• بی ثباتی مفصل؛ در اثر ابتلا به آرتروز، بافت‌های اطراف مفصل ضعیف می‌شوند و بنابراین، عملکرد مفصل تحت تاثیر قرار می‌گیرد. این حالت، معمولا با احساس شلی و ضعف عملکرد در مفصل همراه است.

معمولا بیمارانی که به استئو آرتریت مبتلا می‌شوند، ممکن است در اثر ابتلا به خارهای استخوانی، عوارض دیگری مانند تورم شدید و برجسته در محل مفصل آسیب دیده را نیز تجربه نمایند! البته استئوفیت یا همان خارهای استخوانی، سرعت رشد پایینی دارند، و ممکن است طی یک زمان طولانی، رشد داشته باشند؛ از این رو، شاید نتوان خارهای استخوانی را به عنوان اولین علائم آرتروز در نظر گرفت.

علائم اولیه آرتریت پسوریاتیک (PSA)

نوع دیگری از آتریت‌های التهابی، که بیشتر در بیماران مبتلا به پسوریازیس ظاهر می‌گردد، آرتریت پسوریاتیک نامیده می‌شود. مشخصه اصلی این بیماری این است، که سیستم ایمنی به سلول‌های پوستی حمله کرده، و باعث ایجاد بیماری‌های پوستی می‌شود! علاوه بر این، مفاصل نیز هدف دیگر سیستم ایمنی هستند، که بعد از مدتی دچار التهاب می‌شوند.

آرتریت پسوریاتیک این توانایی را دارد که مفصل‌های مختلف بدن را تحت تاثیر قرار دهد؛ همچنین، افراد مبتلا به آرتروز از نوع PSA، ممکن است در یکی از مفاصل یا در چندین مفصل بدن خود، با این اختلال مواجه گردند.

از اولین علائم آرتروز از نوع PSA می‌توان موارد زیر را نام برد:

1. داکتیلیت؛ که به معنای التهاب انگشتان دست‌ها و پاها است. تورم ایجاد شده در اثر آرتریت پسوریاتیک، می‌تواند شدید بوده و مفاصل دست یا پا را از بین ببرد. از این رو، اغلب افرادی که به این اختلال مبتلا هستند، عمدتا دچار تغییر شکل در انگشت‌ها می‌شوند. ضمن اینکه ناخن‌های دست و پا نیز ممکن است دچار حفره گردند!
2. اسپوندیلیت؛ این اصطلاح، برای التهاب موجود در ستون فقرات و مفصل لگن به کار می‌رود. اسپوندلیت می‌تواند باعث احساس سفتی در کمر و گردن شود؛ به طوری که فرد نتواند به راحتی خم و راست گردد.
3. انتزیت؛ هنگامی که التهاب و حساسیت در محل اتصال ربات‌ها و تاندون‌ها به استخوان به وجود آید، انتزیت رخ می‌دهد. در اکثر موارد، این نوع التهاب، با درد در پشت پاشنه و کف پا یا در اطراف آرنج، همراه است.

به این ترتیب، در صورتی که فرد به بیماری آرتریت پسوریاتیک مبتلا شود، هر یک از این نشانه‌ها می‌توانند به عنوان اولین علائم آرتروز ظاهر گردند. دقت کنید که تشخیص زود هنگام بیماری، به جلوگیری از پیشرفت اولین علائم آرتروز آن کمک کرده، و شدت درد و ناراحتی بیمار را نیز کاهش می‌دهد.

اولین علائم آرتروز از نوع نقرس

لازم است بدانید که یکی از اشکال التهابی آرتریت، بیماری نقرس است که علائم این بیماری، به شکل کوتاه و شدید (انفجاری) ظاهر می‌گردند. در اغلب افراد، اولین علائم آرتروز از این نوع، در پاها و به طور خاص، در شست پا به وجود می‌آیند. از مهم‌ترین علائم اولیه نقرس، می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

• شعله ور شدن ناگهانی درد مفاصل؛ رایج‌ترین نشانه نقرس، درد ناگهانی در مفاصل است، که عمدتا در شست پا شروع می‌شود. اکثر افراد، این درد ناگهانی و شدید را در هنگام شب تجربه می‌کنند؛ به طوری که بیمار ممکن است به دلیل درد شدید، از خواب بیدار شود!
• مفاصل قرمز، گرم، سفت و متورم؛ بیماری که به نقرس مبتلا می‌شود، سطح بالایی از اسید اوریک خواهد داشت، که منجر به التهاب مفاصل می‌گردد. معمولا التهاب مفصل، با اولین علائم آرتروز دیگری مانند درد، قرمزی، تورم و سفتی کوتاه و تیز همراه می‌شود، که باعث ناراحتی بیمار خواهد شد.
• تحریک درد در اثر برخی عوامل؛ ممکن است فرد مبتلا به نقرس، در اثر مصرف برخی مواد غذایی، یا قرار گرفتن در موقعیت‌های خاص، درد و التهاب شدیدی را در مفاصل خود تجربه کند. برای مثال، مصرف غذای خاص، الکل، دارو یا وارد شدن ضربه به مفاصل، از عوامل محرک در بیماران نقرس به حساب می‌آیند.

عدم درمان به موقع بیماری نقرس، می‌تواند آن را به شکل شدیدتری از این نوع آرتروز تبدیل کند، که به آن نقرس توفوس می‌گویند. در این نوع بیماری، کریستال‌های اسید اوریک، توده‌های سفید رنگی را تشکیل می‌دهند، که اطراف مفاصل و بافت‌ها را احاطه می‌کنند!

اولین علائم آرتروز زانو

تا اینجا به اولین علائم آرتروز، برای انواع مختلفی از این بیماری اشاره کردیم؛ اما لازم است بدانید هنگامی که آرتروز در هر یک از مفاصل بدن ظاهر می‌شود، بسته به میزان استفاده از آن مفصل یا موقعیت آن، اولین علائم آرتروز خاصی ظاهر می‌گردند، که باید به آن‌ها توجه نمود. برای مثال، اولین علائم آرتروز زانو عبارتند از:

1. احساس درد در زانو، که با انجام حرکات و ورزش‌های خاص بدتر می‌شود؛ معمولا در پیاده‌روی‌های طولانی مدت یا ایستادن به مدت طولانی، این درد افزایش پیدا می‌کند.
2. سفتی مفصل زانو، که دامنه حرکتی آن را کاهش داده، و اجازه خم یا صاف کردن به زانو نمی‌دهد.
3. گرفتگی و قفل شدن زانو؛ اگر آرتروز باعث آسیب به غضروف زانو شده باشد، سطح آن ناهموار می‌شود، که این مساله، خم و راست شدن زانو را تحت تاثیر قرار می‌دهد!
4. کریپتوس؛ از اولین علائم آرتروز زانو، می‌توان به کرانچ و صدا دادن آن، هنگام راه رفتن یا حرکت دادن مفصل اشاره کرد.
5. احساس ضعف در زانو؛ گاهی به دلیل ابتلا به آرتروز زانو، میزان فعالیت این مفصل کاهش پیدا می‌کند، و در نتیجه، عضلات چهار سر ران یا همسترینگ تحلیل می‌روند. این مساله، باعث ضعف در زانو شده که در نهایت، اولین علائم آرتروز را تشدید می‌کند.

این نکته را در نظر داشته باشید که اولین علائم آرتروز زانو با بالا رفتن سن و افزایش وزن، می‌تواند شدیدتر گردند. به همین دلیل، لازم است قبل از هر چیز، به پزشک متخصص مراجعه کرده و تحت درمان قرار گیرید. همچنین، با رعایت یک رژیم غذایی اصولی و ورزش‌های اصلاحی، از پیشرفت بیماری خود جلوگیری به عمل آورید.

علائم آرتروز زانو در زنان

جنسیت افراد، در ابتلا به انواع آرتروز تاثیرگذار است؛ به طوری که در مورد آرتریت روماتوئید، آمار ابتلا در زنان، حدود ۳ برابر بیشتر از مردان خواهد بود! از طرفی، زنان در سنین ۳۰ تا ۶۰ سالگی، پتانسیل مشاهده اولین علائم آرتروز را دارند. علت این مساله را می‌توان به تغییرات هورمونی در اواسط دهه ۳۰ و پس از اواسط دهه ۴۰ مربوط دانست. هر چند ممکن است عوامل دیگری نیز در این موضوع نقش داشته باشند.^منبع

نکته دیگر این که اولین علائم آرتروز زانو در زنان، مخصوصا در بانوان یائسه، باید هر چه سریع‌تر پیگیری شوند. زیرا استروژن، هورمونی است که به کاهش التهاب در زنان کمک می‌کند، و در سنین یائسگی مقدار این هورمون به شدت کاهش می‌یابد. از این رو، احتمال ابتلا به آرتریت در زنان یائسه، بیشتر از زنان جوان‌تر است و باید به آن توجه ویژه داشت.

علائم آرتروز دست

اولین علائم آرتروز دست، برای افراد مختلف، می‌تواند متفاوت باشد! با این حال، این اولین علائم آرتروز از حالت‌های زیر خارج نیستند:

• احساس درد مبهم یا سوزش در مفاصل دست و انگشتان، که چند ساعت یا یک روز پس از فعالیت شدید با دست‌ها، ظاهر می‌شود.
• درد و سفتی دست‌ها در هنگام صبح
• ایجاد تورم در مفاصل دست و انگشت‌ها

این نکته را در نظر داشته باشید که با پیشرفت اولین علائم آرتروز دست، به تدریج شدت آن‌ها افزایش پیدا می‌کند؛ به طوری که ممکن است حالت‌های زیر را تجربه کنید:

1. درد مفاصل دست، که از خفیف به درد تیز تغییر حالت می‌دهد.
2. احساس درد شدید در دست‌ها؛ به طوری که باعث شب بیداری می‌شود.
3. معمولا ناچار هستید که روش استفاده از دست‌های خود را تغییر دهید.
4. لمس بافت‌ها در اطراف مفصل آسیب دیده، با قرمزی، درد و حساسیت همراه است.
5. خم کردن انگشتان، با درد یا صدا و کریپتوس همراه می‌شود.
6. باز و بسته کردن انگشتان دست، به طور کامل امکان‌پذیر نیست!
7. بر روی مفاصل میانی انگشتان دست، گروه‌های استخوانی کوچک تشکیل می‌گردند!
8. انگشتان بزرگتر شده و تغییر شکل می‌دهند؛ به طوری که ظاهر آن‌ها خم و غیر عادی به نظر می‌رسد.
9. احساس ضعف و درد شدید در دست‌ها و انگشتان؛ به طوری که نتوانی فعالیت‌های روزمره خود را انجام دهید.

بهترین کلینیک برای درمان آرتروز کجاست؟

شما برای اینکه بتوانید اولین علائم آرتروز را به خوبی تشخیص داده، برای پیشگیری از تشدید آن‌ها و بهترین درمان آرتروز اقدام کنید، باید حتما به یک مرکز درمانی یا کلینیک معتبر مراجعه نمایید. کلینیک زیما درمان، واقع در غرب تهران، یکی از بهترین کلینیک‌های تخصصی توانبخشی به حساب می‌آید، که شما می‌توانید تحت نظارت بهترین پزشکان متخصص، به کنترل علائم اولیه آرتروز بپردازید. البته لازم است قبل از مراجعه به این کلینیک، نوبت خود را رزرو نمایید.

به نقل از مرکز ملی تحقیقات سلامت بریتانیا (NHS Research Centre):

تشخیص زودهنگام آرتروز می‌تواند احتمال تخریب مفصلی را تا ۴۰٪ کاهش دهد و کیفیت زندگی بیماران را به‌طور چشمگیری افزایش دهد.

انواع آرتروز، شامل آرتریت روماتوئید، استئو آرتریت، نقرس و مانند آن‌ها، همواره با التهاب، درد و تورم در مفاصل بدن همراه هستند؛ با این حال، اولین علائم آرتروز، بسته به نوع بیماری در فرد، می‌تواند متفاوت باشند. در هر حال، همه افراد باید بلافاصله پس از مشاهده این علائم، در اولین فرصت، به یک پزشک متخصص مراجعه کنند، تا از پیشرفت علائم و تشدید بیماری جلوگیری به عمل آورند؛ در غیر این صورت، ممکن است به درمان‌های پیچیده‌تر مانند جراحی نیاز باشد.

شناخت اولین علائم آرتروز مانند درد و تورم خفیف می‌تواند مانع پیشرفت بیماری شود. درک دقیق انواع علائم آرتروز به تشخیص درست کمک می‌کند و با درمان زودهنگام، کیفیت زندگی بیمار بهبود می‌یابد. متخصصان تأکید دارند که توجه به نشانه‌های اولیه انواع آرتروز، به‌ویژه در سنین بالاتر، بهترین راه برای پیشگیری از آسیب مفصلی دائمی است.