درمان افسردگی بعد از سکته مغزی: 7 تکنیک رفع افسردگی بعد سکته

اغلب افرادی که به دلیل اختلال در سیستم گردش خون، دچار سکته مغزی می‌شوند، پس از مدتی به مشکلات روانی مانند افسردگی و اضطراب مبتلا می‌گردند! بهترین درمان افسردگی بعد از سکته مغزی، تکنیک‌های روانشناختی مانند CBT و مصرف داروهای ضد افسردگی هستند؛ با این حال، تشخیص بهترین روش برای درمان اختلال افسردگی در بیماران سکته مغزی، به عهده پزشک متخصص اعصاب و روان خواهد بود.

افسردگی، رایج‌ترین اختلال روانی بعد از سکته مغزی است، که با علائمی مانند بی‌قراری و تحریک پذیری، احساس ناامیدی و بدبینی، مشکل در تمرکز و اختلال در تصمیم‌گیری، همراه می‌شود! تغییر اشتها، بر هم خوردن نظم خواب و بروز افکار مرگ یا خودکشی، از دیگر علائم افسردگی شدید در بیماران سکته مغزی به حساب می‌آیند.^{Post Stroke Depression & Navigating the Emotional Effects of Stroke (flintrehab.com)}

به نقل از انجمن سکته آمریکا (American Stroke Association):

تقریباً یک‌سوم بیماران پس از سکته مغزی به افسردگی مبتلا می‌شوند و این وضعیت اثر درمان‌های توانبخشی را به طور قابل‌توجهی کاهش می‌دهد.

هر چند بهترین درمان افسردگی بعد از سکته مغزی، تکنیک‌های تخصصی هستند، اما اصلاح سبک زندگی مانند ورزش منظم و داشتن یک رژیم غذایی سالم، می‌تواند به بهبود حس و حال بیمار کمک کرده و سطح سلامت روانی و جسمی او را افزایش دهد. در ادامه، توضیح می‌دهیم که چگونه می‌توان افسردگی پس از سکته را درمان نمود. همچنین می توان با کلینیک زیما درمان بهبود تکلم بعد از سکته مغزی را به شکل قابل توجهی تجربه کرد.

روان درمانی با تکنیک‌های تخصصی

اولین و مهم‌ترین گام برای درمان افسردگی در بیماران سکته مغزی، انتخاب یک پزشک متخصص اعصاب و روان مجرب و حرفه‌ای است. روان درمانگر بر اساس تکنیک‌های CBT، که تحت عنوان درمان شناختی رفتاری شناخته می‌شوند، به بیمار کمک می‌کند تا الگوهای فکری منفی را کنار گذاشته و آن‌ها را با رفتارهای مثبت جایگزین نماید!

متخصص اعصاب و روان، می‌داند که چه ابزارها و تکنیک‌هایی، می‌توانند به بهبود افسردگی بعد از سکته مغزی کمک کنند. مثلا ممکن است برای درمان این اختلال روانی، با اعضای خانواده بیمار نیز ملاقات کند. تغییر نگرش بیمار، به بهبود افسردگی و افزایش قدرت تمرکز وی کمک کرده و کیفیت زندگی او را افزایش می‌دهد.

برنامه‌ریزی برای کارهای مورد علاقه

یکی از علائم افسردگی، عدم تمایل به انجام فعالیت‌هایی است، که قبلا برای فرد لذت بخش بوده‌اند. با وجود افسردگی در بیماران سکته مغزی نیز شخص، احساس ضعف داشته و تمایلی به انجام کارهای مورد علاقه‌اش نخواهد داشت. برای مهار این احساس، فرد باید لیستی از کارهایی که هم اکنون نسبت به آن‌ها احساس خوبی دارد، تهیه کرده و بر اساس آن‌ها پیش برود. برای مدتی باید طبق این لیست، فعالیت‌های خود را دنبال کند تا احساس بهتری در او شکل گیرد.

در همین حین، می‌تواند سرگرمی‌های جدید مانند مطالعه کتاب، گوش دادن به پادکست، نقاشی کردن، باغبانی، رسیدگی به گلدان‌ها، عکاسی یا تماشای طبیعت را به برنامه خود اضافه نماید. بازی‌های فکری و پازل نیز از مهم‌ترین روش‌هایی هستند، که به تقویت مهارت‌های شناختی بیمار کمک می‌کنند! در صورتی که فرد به دلیل اختلالات حرکتی، نمی‌تواند فعالیت‌های مورد نظر خود را به درستی انجام دهد، باید از یک فیزیوتراپیست یا کاردرمانگر کمک بگیرد، تا آن‌ها را راحت‌تر انجام دهد.

به نقل از دانشگاه هاروارد – دپارتمان سلامت مغز و اعصاب (Harvard Department of Neurology):

فعالیت بدنی منظم باعث کاهش علائم افسردگی شده و با تقویت نوروپلاستیسیته، روند بهبودی بیماران سکته مغزی را تسریع می‌کند.

مصرف داروهای ضد افسردگی

در مواردی که بیمار، علائم افسردگی شدید داشته باشد، داروهای ضد افسردگی مناسب مانند SSRIها، برای وی تجویز می‌شوند. مصرف این داروها، کمک می‌کند تا ترکیب مواد شیمیایی موجود در مغز، از جمله دوپامین و سروتونین، به تعادل رسیده و شخص حس و حال بهتری داشته باشد.^{Depression and Stroke | American Stroke Association}

پزشک متخصص، دوز مصرفی هر دارو و نحوه استفاده از آن را متناسب با شرایط بیمار تعیین می‌کند. گاهی لازم است تعدادی دارو در بازه‌های زمانی معین، برای فرد امتحان شوند تا در نهایت، داروی مناسب مشخص گردد. انتخاب بهترین دارو برای بیماران سکته مغزی، باید به گونه‌ای باشد که با سایر داروهای وی، تداخل پیدا نکند!

به نقل از مجله نوروسایکولوژی بالینی (Journal of Clinical Neuropsychology):

داروهای SSRI در بهبود خلق‌وخو و کمک به بازیابی عملکردهای شناختی بیماران پس از سکته، اثرات قابل توجهی نشان داده‌اند.

اصلاح سبک زندگی و ایجاد عادت‌های سالم

داشتن یک سبک زندگی سالم، نه تنها برای سلامت جسم لازم است، بلکه به بهبود شرایط روانی افراد نیز کمک می‌کند. برای مثال، هر فرد باید از یک رژیم غذایی سالم استفاده نماید. غذاهای پروتئین‌دار و پرفیبر، که سطح کربوهیدرات آن‌ها پایین باشد، بیشترین خاصیت را برای بدن دارند. همچنین، اسیدهای چرب امگا ۳ برای بهبود عملکرد سیستم مغز و اعصاب، بسیار مفید هستند!

برای درمان افسردگی در بیماران سکته مغزی، باید یک رژیم غذایی خوب شامل حجم کافی از میوه‌ها و سبزیجات انتخاب شود. بر اساس تحقیقات علمی، میوه‌های تازه، سبزیجات برگدار، مواد پروتئینی بدون چربی، و مواد غذایی حاوی اسیدهای چرب سالم، باعث می‌شوند تا شخص، خلق و خوی بهتری داشته باشد. ضمن این که پرهیز از غذاهای آماده و فست فودها، به پیشگیری از سکته مغزی مجدد کمک خواهد کرد.

تاثیر خواب کافی بر جسم و روان بیماران سکته مغزی

نکته دیگری که در درمان افسردگی پس از سکته مغزی بسیار مورد توجه قرار می‌گیرد، خواب کافی است! اختلال خواب یکی از چالش‌هایی است، که اغلب بیماران سکته مغزی با آن مواجه می‌شوند. در واقع خواب ناکافی یا نامنظم، از علل افسردگی در بیماران سکته مغزی به حساب می‌آید! به این ترتیب، اگر شخص بتواند برنامه خواب سالم و منظمی برای خود داشته باشد، نه تنها از تشدید افسردگی پیشگیری به عمل می‌آورد، بلکه به درمان آن نیز کمک خواهد کرد.

برای ایجاد عادت خواب خوب، باید یک مکان آرام و نسبتا خنک را انتخاب نموده، و ساعت خوابیدن و بیدار شدن را در یک زمان مشخص تنظیم نمود. محدود کردن مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار، برای داشتن خوابی راحت و با کیفیت ضروری است.

تاثیر ورزش بر درمان افسردگی بعد از سکته مغزی

همه ما می‌دانیم که ورزش کردن و انجام تمرینات اصولی، نه تنها به سلامت جسمانی شخص کمک می‌کند، بلکه علائم افسردگی، اضطراب و سایر اختلالات روانی را در بیماران سکته مغزی کاهش می‌دهد.

البته برخی مبتلایان به سکته مغزی شدید، ممکن است به دلیل عوارض ناشی از این اختلال مغزی، نتوانند حرکات ورزشی شدید و پرتحرک داشته باشند؛ اما جای نگرانی نیست! یک فیزیوتراپیست و کاردرمانگر، می‌تواند متناسب با وضعیت بیمار و با توجه به نیاز وی، بهترین تمرینات و حرکات ورزشی را برای او برنامه‌ریزی کرده، و ورزش کردن را برای او راحت‌تر کند.^{What is post-stroke depression and how can we address it? | Explained – The Hindu}

ورزش کردن نه تنها به درمان افسردگی در بیماران سکته مغزی کمک می‌کند، بلکه رفته رفته قدرت عضلانی و عملکرد فیزیکی او را بهبود می‌بخشد. ضمن اینکه با ورزش کردن، حجم اندروفین ترشح شده در بدن افزایش یافته و احتمال بروز سکته ثانویه در بیمار، به طور قابل توجهی کاهش پیدا می‌کند!

ایجاد دیدگاه مثبت برای کاهش افسردگی در بیماران سکته مغزی

سکته مغزی یک اختلال جدی است، که تقریبا همه افراد نسبت به آن احساس نگرانی و ترس دارند. به همین دلیل، اغلب بیماران مبتلا به این اختلال مغز و اعصاب، پس از سکته دچار تغییرات شدید احساسی می‌شوند. این مساله به طور خاص، برای افرادی که به دلیل اختلالات حرکتی و یا انجام فعالیت‌های روزمره خود به دیگران وابسته می‌شوند، چالش‌های بیشتری به همراه دارد.

در سال‌های اخیر، یک حوزه جدید در روانشناسی به وجود آمده، که مثبت‌اندیشی را در بیماران مبتلا به افسردگی تقویت می‌کند! روانشناسی مثبت گرا، به دنبال ایجاد احساسات مثبت مانند شادی، شفقت و قدردانی در بیماران است. به نظر می‌رسد که تکنیک‌های موجود در روانشناسی مثبت اندیشی، به واسطه ارتباط نزدیک با نوروپلاستیسیته، توانایی مغز را در ایجاد مسیرهای عصبی جدید افزایش داده و به درمان افسردگی پس از سکته مغزی کمک می‌کند!

مهم‌ترین تکنیک‌ها در روانشناسی مثبت اندیشی

این حوزه از روانشناسی، بر اساس یک فرض اساسی عمل می‌کند که طبق آن، مغز می‌تواند با تکرار و تمرین، عملکرد بهتری پیدا کند! بنابراین اگر فرد تلاش کند تا تمرکز ذهن خود را بر اتفاقات خوب و حس‌های مثبت قرار دهد، در این صورت، احتمال منفی بافی و دامن زدن به احساسات ناامید‌کننده به شدت کاهش می‌یابد.

به نظر می‌رسد این ترفند بتواند برای پیشگیری از افسردگی در افراد عادی و یا درمان افسردگی در بیماران سکته مغزی بسیار مفید باشد. از تکنیک‌هایی که در روانشناسی مثبت گرا به کار می‌روند، می‌توان موارد زیر را نام برد:

• داشتن یک دفترچه سپاسگزاری؛ اگر شخص بتواند روزانه سه مورد از اتفاقات خوب زندگی خود را یادآوری کرده، و بابت آن‌ها سپاسگزار باشد، احساس بهتری پیدا می‌کند. زیرا این تکنیک، تمرکز بر جنبه‌های مثبت زندگی را راحت‌تر می‌سازد.
• توجه به نقاط قوت خود؛ بسیاری از افراد بعد از سکته مغزی، تنها اثرات منفی ناشی از بیماری را بر فعالیت‌ها و احساسات خود مشاهده می‌کنند. اما یافتن نقاط قوت و توجه به آن‌ها، باعث تقویت حس استقلال و موفقیت بیمار خواهد شد.
• مطالعه منابع مفید؛ در حال حاضر کتاب‌هایی وجود دارند، که به طور خاص برای بیماران سکته مغزی نوشته شده‌اند! این بیماران می‌توانند با مطالعه کتاب‌ها و منابع جدید، جنبه‌های عاطفی و احساسی زندگی خود را بهبود بخشند.

درمان افسردگی بعد از سکته مغزی با rTMS

یکی از جدیدترین و بهترین تکنیک‌ها، برای درمان اختلالات روانی از جمله افسردگی در بیماران سکته مغزی، استفاده از دستگاه rTMS است. در این روش، با تحریک مغناطیسی نقاط مختلف مغز، سطح هورمون‌های سروتونین و دوپامین، به تعادل می‌رسد. ضمن این که مشکلاتی مانند لرزش دست‌ها ناشی از سکته نیز در طول درمان بهبود پیدا می‌کنند!

درمان سکته مغزی با rTMS، طی چند جلسه انجام گرفته و هر چند وقت یکبار، با کمک نوار مغزی، نحوه پیشرفت درمان توسط پزشک متخصص بررسی می‌شود. شما می‌توانید با مراجعه به کلینیک زیما درمان، درمان افسردگی بعد از سکته مغزی با rTMS را تحت نظارت بهترین پزشک متخصص مغز و اعصاب انجام داده و هزینه‌های درمان خود را به حداقل برسانید!